Αν το Brexit ήταν μια πολύ σοβαρή κρίση ταυτότητας για το ευρωπαϊκό εγχείρημα, πριν από τέσσερα χρόνια, που ωστόσο αφέθηκε δίχως αντιμετώπιση υπό την πλήρη απουσία πολιτικής ενσυναίσθησης των τότε ιθυνόντων (βλέπε ετεροχρονισμένη αυτοκριτική Γιούνκερ), θα μπορούσε κατ’ ανάλογο τρόπο, σήμερα, το “αντάρτικο” των νεόκοπων “μετακομμουνιστικών” εταίρων των Βρυξελλών να προκαλέσει μια επικίνδυνη “υποτροπή”;
Ουγγαρία και Πολωνία, αμφότερες υπό εθνολαϊκιστικές κυβερνήσεις, δρέπουν τα οφέλη της ένταξης τους στην Ε.Ε., αλλά εν πολλοίς δεν αποδέχονται τους κανόνες της για το κράτος δικαίου, τον πλουραλισμό, την κοινωνία των πολιτών, τον δημοκρατικό πολιτισμό, ή τουλάχιστον έχουν διαφορετική αντίληψη για το πώς πρέπει να εφαρμόζονται όλα αυτά. Ακόμη περισσότερο, θεωρούν ότι είναι θύματα προκατάληψης ενός αξιακού συστήματος που κυριαρχείται από ιδεολόγους και προπαγανδιστές της φυλετικής και πολιτισμικής όσμωσης. Με άλλα λόγια, δεν θέλουν μετανάστες στις αυλές τους επωμιζόμενοι μερίδιο ευθύνης στην κοινή επιχείρηση διαχείρισης του μεταναστευτικού, διότι, όπως διατείνονται, τους επιβάλλεται από αυτό το αξιακό σύστημα μια απόφαση με απώτερο στόχο την αλλοίωση της εθνικής -και ευρω-χριστιανικής- ταυτότητάς τους.
Η κυβέρνηση του Ούγγρου πρωθυπουργού Βίκτορ Όρμπαν κατατρύχεται από εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς. Κατηγορεί συχνά τον ουγγρικής καταγωγής Αμερικανοεβραίο δισεκατομμυριούχο Τζορτζ Σόρος ότι χρηματοδοτεί σκιώδεις Μη Κυβερνητικές Οργανώσεις και χειραγωγεί τους ευρωπαϊκούς θεσμούς για να ανατρέψει την καθεστηκυία κατάσταση στη Βουδαπέστη.
Περίπλοκη κατάσταση
Η περίπτωση της Πολωνίας είναι λίγο πιο περίπλοκη. Εκεί η κόντρα είναι ανάμεσα στην κυβέρνηση και στους δικαστές. Κάπως παράδοξη κατάσταση, αλλά εξηγήσιμη. Οι υπό την κάλυψη του νόμου κυβερνητικές παρεμβάσεις στο δικαστικό σύστημα ξεδιπλώνονται γύρω από ένα άτυπο πολιτικό “μανιφέστο”. Μέσα από τις “σελίδες” του επιχειρείται να εξηγηθεί η κρίση που ταλανίζει τη χώρα αφότου υιοθέτησε τον πολυκομματισμό και την κοινοβουλευτική δημοκρατία, πριν από τριάντα χρόνια. Μια κρίση για την οποία η Δικαιοσύνη ως θεσμός θεωρείται ο κύριος υπεύθυνος. Οι κυβερνώντες βλέπουν το δικαστικό σύστημα ως “παρωχημένο, διεφθαρμένο και αναποτελεσματικό”. Τα δικαστήρια παραμένουν “υπό τον έλεγχο των κομμουνιστών και των κληρονόμων τους”, ισχυριζόταν, το 2017, ο Γιάροσλαβ Κατσίνσκι, κομματάρχης και πρώην πρωθυπουργός, ο άνθρωπος που κινεί τα νήματα στο κυβερνών κόμμα Νόμος και Δικαιοσύνη (PiS). Βάσει της νέας νομοθεσίας που ψηφίστηκε ύστερα από θυελλώδεις συνεδριάσεις της κάτω Βουλής και με χιλιάδες διαδηλωτές στους δρόμους της Βαρσοβίας, στο εξής οι πρόεδροι των πολωνικών δικαστηρίων, ακόμη και των εφετείων, θα διορίζονται και θα παύονται από τον ίδιο τον υπουργό Δικαιοσύνης!
Όμως, οι ευρω-αντιρρησίες του Βίσενγκραντ έχουν γίνει μόνιμος και επίμονος πονοκέφαλος για τους θεματοφύλακες της ορθής λειτουργίας του ευρω-συστήματος. Η υπομονή, η ανοχή και κυρίως η λεπτεπίλεπτη προσπάθεια να μη ραγίσουν καρδιές στη μεγάλη οικογένεια του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος όπου ανήκει το Fidesz, το κόμμα του Ορμπάν -όχι όμως και το κυβερνών PiS της Πολωνίας, που συντάχθηκε με τους Συντηρητικούς και τους Μεταρρυθμιστές- έχουν πια εξαντληθεί.
Ιστορική απόφαση
Στη σύνοδο κορυφής του Ιουλίου πάρθηκε μια -τηρουμένων των αναλογιών- ιστορική απόφαση: Για την πρόσβαση των χωρών-μελών της Ένωσης στα κονδύλια του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού 2021-27, όσο και του ευρωπαϊκού πακέτου ανάκαμψης από την πανδημία της Covid-19, απαιτείται η απαρέγκλιτη τήρηση ενός βασικού όρου, του σεβασμού στο κράτος δικαίου. Μάλιστα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο πιέζει για τη θέσπιση πολύ πιο αυστηρών προϋποθέσεων, παρά το ότι Βαρσοβία και Βουδαπέστη απειλούν ανοιχτά με βέτο σε ό,τι θα απειλήσει τις ευρωπαϊκές “απολαβές” τους.
Ωστόσο, αυτή η ιστορική απόφαση δεν θα σήμαινε τίποτα ελλείψει αξιολόγησης των επιδόσεων του κάθε κράτους-μέλους. Έτσι, η Κομισιόν ήταν αναγκασμένη να κάνει το επόμενο βήμα. Την περασμένη Τετάρτη δημοσιοποίησε την πρώτη έκθεσή της για την κατάσταση του κράτους δικαίου στις 27 χώρες-μέλη. Οι νύξεις ήταν ξεκάθαρες και οι αιχμές σαφείς για τα πεπραγμένα των κυβερνήσεων της Βουδαπέστης και της Βαρσοβίας.
Γίνεται λόγος για «έντονες ανησυχίες» όσον αφορά στις συνέπειες των μεταρρυθμίσεων στο δικαστικό σύστημα και στην ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης στις δύο “μετακομμουνιστικές” χώρες. Ως γνωστόν, η διαδικασία του «άρθρου 7» για τη διερεύνηση πιθανών παραβιάσεων των κανόνων του κράτους δικαίου στην Ουγγαρία και την Πολωνία βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη από τον Δεκέμβριο του 2017 που άρχισε.
Ο Σόρος και οι άλλοι
Η "χαρτογράφηση" της έκθεσης βασίστηκε σε μια «κοινή και αντικειμενική μεθοδολογία», επέμεινε ο Επίτροπος Δικαιοσύνης Ντιντιέ Ρέιντερς, αλλά η αρμόδια υπουργός του Όρμπαν, Τζούντιτ Βάργκα, εξεμάνη. «Είναι παράλογη και ψευδής” είπε με στεντόρεια φωνή. “Η μεθοδολογία της είναι ανεπαρκής, οι πηγές της δεν είναι ισορροπημένες και το περιεχόμενό της είναι αβάσιμο, ως εκ τούτου δεν μπορεί να αποτελέσει βάση για μια εις βάθος συζήτηση στο πλαίσιο της Ένωσης».
Για άλλη μια φορά, το βασικό “επιχείρημα” του Όρμπαν, στην προσπάθειά του να αποκρούσει τα όσα του καταλογίζει η Κομισιόν, ήταν η “ανάμιξη”... του Σόρος. Από τις 12 οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στις οποίες αναφέρεται η έκθεση, οι έντεκα “πληρώνονταν” από τον δισεκατομμυριούχο, διατείνεται η ουγγρική κυβέρνηση, επιμένοντας ότι υπάρχει διεθνές δίκτυο που έχει εμπλακεί σε συντονισμένη πολιτική εκστρατεία κατά της Ουγγαρίας.
Αλλά το θέμα δεν τελειώνει εδώ, και κυρίως όχι τόσο απλά, με κάποιες διαψεύσεις και μερικούς αφορισμούς. Οι δύο “δακτυλοδεικτούμενες” χώρες περνούν στην αντεπίθεση. Θα ιδρύσουν από κοινού “ινστιτούτο” για να αξιολογούν οι ίδιες την κατάσταση του κράτους δικαίου στα κράτη-μέλη της Ε.Ε. ώστε «να μην πιάνονται κορόιδα» κάθε φορά που κάποιοι ενοχλητικοί... ξαναθυμούνται το θέμα. “Βαρεθήκαμε να είμαστε ο σάκος του μποξ για ορισμένους Δυτικοευρωπαίους πολιτικούς” είπε χαρακτηριστικά ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών Πίτερ Σιγιάρτο.
