Του Μιχάλη Τρίκκα
Πώς τελικά θα μπορούσε κανείς να τον σταματήσει; Οι απαντήσεις του Ντόναλντ Τραμπ ακόμη και στα πιο περίπλοκα προβλήματα ήταν ακαταμάχητα απλές και καθησυχαστικές για τη "σιωπηρή πλειοψηφία" της αμερικανικής κοινωνίας. Ο διάλογος με το κοινό στις προεκλογικές συγκεντρώσεις του ήταν ενδεικτικός. "Τι θα χτίσουμε;". "Ένα τείχος!". "Ποιος θα το πληρώσει;". "Το Μεξικό!".
Και κάπως έτσι η παράνοια άρχισε σιγά σιγά να μοιάζει με τετράγωνη λογική. Ακόμη και οι πιο αποκρουστικές προτάσεις του Νεοϋορκέζου δισεκατομμυριούχου -απαγόρευση εισόδου μουσουλμάνων στις ΗΠΑ, απέλαση όλων των μεταναστών χωρίς χαρτιά- όχι μόνο έπαψαν να σοκάρουν αλλά έφτασαν στο σημείο να υποστηρίζονται από τη μεγάλη πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών ψηφοφόρων.
Η νίκη του Τραμπ στις προκριματικές της Ιντιάνα προκάλεσε, την προηγούμενη εβδομάδα, την εσπευσμένη αποχώρηση από την κούρσα των υπόλοιπων δύο διεκδικητών, του Τεντ Κρουζ και του Τζον Κέισιτς. Οι αθεράπευτα αισιόδοξοι μπορούν να παρηγορηθούν με τη σκέψη ότι τουλάχιστον αυτοί βγήκαν από τη μέση. Για να πάρει κανείς μια ιδέα για την προεκλογική καμπάνια των Ρεπουμπλικανών, αρκεί να ρίξει μια ματιά στην αποχαιρετιστήρια ομιλία του Κρουζ. Εκεί όπου χαρακτήριζε τη Ρωσία, την Κίνα, τη Β. Κορέα και το Ιράν "θανάσιμες απειλές" για τις ΗΠΑ και κατήγγειλε τους Δημοκρατικούς για τον "υφέρποντα σοσιαλισμό" τους.
Αν κάτι, όμως, υφέρπει πίσω από την προεκλογική εκστρατεία που διεξάγεται σήμερα στις ΗΠΑ, αυτό είναι ο φασισμός. Ποτέ μέχρι τώρα οι ψηφοφόροι ενός κόμματος δεν είχαν επιλέξει έναν υποψήφιο με τόσο απροκάλυπτα ρατσιστικές και σοβινιστικές απόψεις, έναν υποψήφιο που να περιφρονεί ανοιχτά την πολιτική και να αποθεώνει τον κόσμο των επιχειρήσεων, που να μην διστάζει να προτείνει πρακτικές που θα έκαναν ακόμη και τον Τζορτζ Μπους να κοκκινίζει από ντροπή: από την επέκταση των βασανιστηρίων μέχρι βομβαρδισμούς με πυρηνικά.
Όλοι οι αναλυτές επισημαίνουν τον ακραίο χαρακτήρα της εκστρατείας του εκφράζοντας την πεποίθηση ότι η αμερικανική κοινή γνώμη τελικά θα του γυρίσει την πλάτη. Και πράγματι, με βάση τα σημερινά δεδομένα, η επικράτηση της Κλίντον στις εκλογές του Νοεμβρίου μοιάζει σχεδόν βέβαιη. Ακόμη και προβεβλημένα στελέχη των Ρεπουμπλικανών δηλώνουν άλλωστε ότι θα την προτιμήσουν. "Αν δώσουμε το χρίσμα στον Τραμπ, θα καταστραφούμε. Και θα το αξίζουμε" δήλωσε στα μέσα της εβδομάδας ο γερουσιαστής Λίντσεϊ Γκράχαμ συνοψίζοντας τη ευρύτατα διαδεδομένη άποψη ότι η επιλογή Τραμπ ισοδυναμεί με την αυτοκτονία του κόμματος.
Τα δημογραφικά στοιχεία επιβεβαιώνουν την εκτίμηση. Σύμφωνα με τις μετρήσεις, αρνητική γνώμη για τον Τραμπ έχουν τα τρία τέταρτα των ψηφοφόρων που δεν είναι λευκοί, τα δύο τρίτα των γυναικών και το 70% όσων δεν έχουν ξεπεράσει σε ηλικία τα 35 χρόνια. Ωστόσο, υπάρχει μια παράμετρος που κανείς δεν μπορεί να αγνοήσει και η οποία ευθύνεται σε μεγάλο βαθμό για την εκρηκτική άνοδό του.
Τη στιγμή που ο ενοχλητικός για τη Γουόλ Στριτ, Μπέρνι Σάντερς εξασφαλίζει ελάχιστη προβολή, ο εξίσου "αντισυστημικός", σύμφωνα με την κυρίαρχη αντίληψη των Αμερικανών αναλυτών, Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται παντού με πρόσχημα κάποια από τις προκλητικές δηλώσεις του. Ο επιχειρηματίας-πολιτικός δεν κατέχει μόνο τους νόμους της αγοράς και του εμπορίου, όπως υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία, αλλά παίζει στα δάχτυλα και το επικοινωνιακό παιχνίδι.
Αν μάλιστα ανατρέξει κανείς στις μετρήσεις δημοτικότητας παλαιότερων υποψηφίων τις παραμονές των προεδρικών εκλογών, διαπιστώνει ότι οι θετικές γνώμες κάθε άλλο παρά εγγυώνται την επιτυχία - κορυφαίο παράδειγμα ο Μάικλ Δουκάκης, που, αν και συμπαθέστερος όλων κατέλαβε τελικά το χειρότερο ποσοστό. Αν επομένως τα αμερικανικά ΜΜΕ δεν αλλάξουν κάποια στιγμή ρότα, ποιος μπορεί να εκπλαγεί αν το προβάδισμα της Κλίντον αρχίσει να μειώνεται όσο πλησιάζουν οι εκλογές; Σε μια κοινωνία εθισμένη στο θέαμα, εκείνος που κερδίζει είναι εκείνος που φαίνεται περισσότερο.
Ένας άλλος παράγοντας που θα μπορούσε να ευνοήσει τον Τραμπ είναι ο εφησυχασμός που φαίνεται να επικρατεί στον κομματικό μηχανισμό των Δημοκρατικών και το επιτελείο της Κλίντον, οι οποίοι εξακολουθούν ακόμη να θεωρούν τον Σάντερς ως πολύ περισσότερο επικίνδυνο από τον Ρεπουμπλικανό υποψήφιο.
Ακούγοντας κανείς τις ομιλίες της πρώην υπουργού Εξωτερικών νομίζει ότι η προεκλογική εκστρατεία διεξάγεται σε κάποια μακρινή εποχή. Λες και δεν έχουν περάσει μόλις οκτώ χρόνια από την κατάρρευση του 2008 ή συνέβησαν σε κάποια άλλη χώρα οι εκατομμύρια απολύσεις, οι εξώσεις και οι πλειστηριασμοί, η μείωση των εισοδημάτων και η φτωχοποίηση μεγάλης μερίδας του πληθυσμού.
Υπάρχει όμως ένα υπόγειο ρεύμα οργής. Και το φαινόμενο Τραμπ αποτελεί τη μεγαλύτερη απόδειξη του. Όσο παράδοξο και αν φαίνεται, είναι ακριβώς εκείνοι που τσαλαπατήθηκαν περισσότερο από την κρίση που αναζητούν σήμερα διέξοδο και σωτηρία στο πρόσωπο του "αυτοδημιούργητου" μπίζνεσμαν, ο οποίος υπόσχεται να κάνει τη χώρα τους "και πάλι μεγάλη". Το να συνεχίζει επομένως κανείς να θεωρεί την επιλογή των Ρεπουμπλικανών ως γραφική είναι επικίνδυνο. Και στην περίπτωση των Δημοκρατικών θα μπορούσε να αποβεί ολέθριο.
