Του Στρατή Αγγελή
Σε περιδίνηση μπήκε η πολιτική ζωή αλλά και η οικονομία της Τουρκίας μετά τη σύγκρουση του "σουλτάνου" Ερντογάν με τον Αχμέτ Νταβούτογλου και την παραίτηση του δεύτερου από την πρωθυπουργία, σε μια περίοδο που η χώρα έχει ανοιχτά πολλά μέτωπα στο εξωτερικό αλλά και στο εσωτερικό. Ανακοινώνοντας την παραίτησή του ο Νταβούτογλου δήλωσε ότι δεν θα είναι υποψήφιος για την ηγεσία του κόμματος (και την πρωθυπουργία ) στο έκτακτο συνέδριο που ορίστηκε για τις 22 Μαΐου, ενώ η τουρκική προεδρία διαμήνυσε ότι δεν υπάρχει λόγος διεξαγωγής πρόωρων εκλογών.
"Δεν ήταν δική μου επιλογή, ήταν αναγκαιότητα" τόνισε ο Αχμέτ Νταβούτογλου, ενώ η αξιωματική αντιπολίτευση κατήγγειλε, πραξικόπημα από το σεράι" και κάλεσε τον λαό να είναι σε ετοιμότητα. Η αποπομπή Νταβούτογλου δεν θα πρέπει να εκλαμβάνεται ως εσωκομματικό ζήτημα, όλοι οι δημοκράτες πρέπει να αντισταθούν σε αυτό το παλατιανό πραξικόπημα, είπε ο αρχηγός του Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος Κεμάλ Κιλιντσντάρογλου, σημειώνοντας ότι ο Ερντογάν εγκαθιδρύει ντε φάκτο προεδρικό σύστημα. Για πραξικόπημα κατηγόρησε τον Ερντογάν και ο συμπρόεδρος του Κόμματος Δημοκρατίας των Λαών (HDP) Σελαχετίν Ντεμιρτάς τονίζοντας ότι η παραίτηση Νταβούτογλου δείχνει πως ακόμη και η υποταγή κατά 99,9% δεν είναι αρκετή για το σεράι.
Ο απερχόμενος πρωθυπουργός, απαντώντας στο καρφί του Ερντογάν ότι όλοι πρέπει να θυμούνται από πού ξεκίνησαν και πώς έφτασαν εκεί που έφτασαν, είπε ότι "ουδέποτε απαίτησα θέσεις τις οποίες δεν αξίζω... Ο πρόεδρος είχε πει πως δεν θέλει πρωθυπουργό τοποτηρητή. Εγώ ανέλαβα και εργάστηκα σκληρά... ούτε μία αρνητική λέξη για τον πρόεδρό μας δεν έχει βγει από το στόμα μου και ποτέ δεν θα βγει", τόνισε ο Νταβούτογλου, υποστηρίζοντας ότι διατηρεί αδελφική και ανθρώπινη σχέση μαζί του."Του εύχομαι να είναι καλά. Ήταν δική του απόφαση", σχολίασε ο Ταγίπ Ερντογάν.
Τα συντροφικά "μαχαιρώματα"
Η ρήξη μεταξύ των δύο ισχυρών ανδρών της Τουρκίας εκδηλώθηκε με την απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (AKP) να αφαιρέσει από τον Νταβούτογλου την αρμοδιότητα να διορίζει τους επικεφαλής των τοπικών οργανώσεων του κόμματος. Δόθηκε παρασκηνιακή μάχη για τον έλεγχο της κομματικής βάσης και η απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής ελήφθη με παρέμβαση του Ερντογάν, όπως έγραψε ο τουρκικός Τύπος. Στη συνάντηση των δυο ανδρών το βράδυ της Τετάρτης δεν γεφυρώθηκε το χάσμα. "Αυτά που έγιναν στην Κεντρική Επιτροπή, από πλευράς μεθόδου, δεν συμβαδίζουν με την έννοια της συντροφικότητας... Προκειμένου να αλλάξει ο σύντροφος, προτίμησα να αλλάξει ο αρχηγός», δήλωσε με νόημα ο απερχόμενος πρωθυπουργός.
Με την παραίτησή του ο Νταβούτογλου απέφυγε μια ολομέτωπη, ανοιχτή σύγκρουση με τον ιδρυτή του κόμματος, βάζοντας ίσως υποθήκη για το μέλλον. Επικαλούμενος πηγές της τουρκικής προεδρίας και του κόμματος ο τουρκικός Τύπος γράφει ότι ο Ερντογάν ήταν δυσαρεστημένος γιατί ο πρωθυπουργός δεν προωθούσε το σχέδιό του για συνταγματική μεταρρύθμιση που θα έδινε υπερεξουσίες στον πρόεδρο. Ο Ερντογάν εμφανίστηκε ενοχλημένος και από τον πρωταγωνιστικό ρόλο που έπαιξε ο πρωθυπουργός στη συμφωνία με την Ε.Ε. για την άρση του καθεστώτος της βίζας για τους Τούρκους πολίτες, επιχειρώντας να καρπωθεί μέρος της δόξας για τη ιστορική εξέλιξη. Η κόντρα των δυο αντρών κορυφώθηκε καθώς η Κομισιόν "άναβε το πράσινο φως" γι' αυτή τη συμφωνία.
Ο κύκλος των χαμένων στελεχών
Ο Αχμέτ Νταβούτογλου προστίθεται στον "κύκλο των χαμένων στελεχών" του κυβερνώντος κόμματος που απομακρύνθηκαν μετά από συγκρούσεις με τον Ταγίπ Ερντογάν. Προηγήθηκε η απομάκρυνση του ιδρυτικού στελέχους του κόμματος, πρώην υπουργού Εξωτερικών και πρώην προέδρου της Δημοκρατίας Αμπντουλάχ Γκιουλ, του ιδρυτικού στελέχους Μπουλέντ Αρίντς και του επίσης ιδρυτικού στελέχους του κόμματος Αμπντουλατίφ Σενέρ.
Αναλυτές σημειώνουν ότι, παρά τη δήλωση πίστης του Νταβούτογλου προς τον Ερντογάν, ενδέχεται να υπάρξουν εντός του AKP διαδικασίες στοχοποίησης του απερχόμενου πρωθυπουργού, με στόχο την εκδίωξή του και από το κόμμα.
Οι μνηστήρες της πρωθυπουργίας
Η προσοχή στρέφεται τώρα στους υποψήφιους διαδόχους του Νταβούτογλου, που θα πρέπει να έχουν βέβαια την έγκριση του πανίσχυρου Ερντογάν. Ως επικρατέστεροι για την ηγεσία του AKP και για την πρωθυπουργία αναφέρονται ο υπουργός Ενέργειας και γαμπρός του Ερντογάν Μπεράτ Άλμπαϊράκ, ο υπουργός Μεταφορών Μπιναλί Γιλντιρίμ, ο υπουργός Δικαιοσύνης Μπεκίρ Μπόζνταγ, ο αντιπρόεδρος του κόμματος Νουμάν Κουρτουλμούς και ο βουλευτής Μουσταφά Σέντοπ.
O 38χρονος αμερικανοσπουδαγμένος επιχειρηματίας Μπεράτ Άλμπαϊράκ είναι σύζυγος της κόρης του Ερντογάν Εσρά και έχουν τρία παιδιά. Εξελέγη βουλευτής τον περασμένο Ιούνιο και έξι μήνες αργότερα ανέλαβε υπουργός Ενέργειας, γεγονός που προβάλλεται από την αντιπολίτευση ως μια ακόμη απόδειξη της οικογενειοκρατίας του σουλτάνου. Είναι δυνατόν να γίνει πρωθυπουργός ο γαμπρός του Ερντογάν; Αν είναι το θέλημα του σουλτάνου, θα γίνει και αυτό.
Ο κουρδικός παράγοντας
Μια άλλη παράμετρος της παραίτησης Νταβούτογλου είναι το κουρδικό και η εμμονή του Ερντογάν να αρθεί η ασυλία των Κούρδων βουλευτών. Ένα από τα σενάρια θέλει την πιθανή άρση ασυλίας των Κούρδων βουλευτών και την παραπομπή τους σε δίκη για τρομοκρατία να συνδυάζεται με ανάληψη των θέσεων τους από βουλευτές φίλα προσκείμενους στον Ερντογάν ώστε να συγκεντρωθεί η απαραίτητη πλειοψηφία στη Βουλή για την αλλαγή του Συντάγματος.
Σημειώνεται ότι εάν αρθεί η ασυλία, 50 από τους 59 βουλευτές του αριστερού φιλοκουρδικού HDP θα μπορούσαν να οδηγηθούν ενώπιον της τουρκικής δικαιοσύνης, κάτι που θα προκαλούσε νέα έξαρση της βίας, όπως προειδοποίησε ο Ντεμιρτάς."Η ατζέντα του Ερντογάν ήταν κάποτε μυστική. Τώρα αποκαλύφθηκε, είναι ικανός για κάθε είδους παράνοια", δήλωσε ο Ντεμιρτάς, τονίζοντας ότι είναι νόμιμο και δημοκρατικό δικαίωμα των λαών να επιλέγουν τους αντιπροσώπους και τη Βουλή τους.
Διάλογος για... Όσκαρ
Ίσως είναι χαρακτηριστικός για το σουρεαλιστικό σκηνικό της Τουρκίας ο διάλογος μεταξύ Κούρδων και κυβερνητικών βουλευτών λίγο πριν από τον άγριο ξυλοδαρμό μέσα στην επιτροπή για τις συνταγματικές αλλαγές. Μην το πάρει κανείς προσωπικά, αλλά θέλω να επικαλεστώ μια ρήση του Όσκαρ Ουάιλντ, είπε ο βουλευτής του HDP Μιθάτ Σαντσάρ. Ποιος είναι αυτός, ρώτησε βουλευτής του AKP, ενώ ένας άλλος κυβερνητικός βουλευτής απαιτούσε να μάθει ποιον πολιτισμό εκπροσωπεί αυτός ο... Ουάιλντ και ένας τρίτος έλεγε ότι είναι καλύτερα να ακουστεί το έργο φημισμένου ισλαμιστή ποιητή. Εντάξει, πες μας επιτέλους για τα... Όσκαρ, φώναξε κάποιος άλλος κυβερνητικός βουλευτής. "Ο Όσκαρ Ουάιλντ δεν είναι βραβείο, είναι άνθρωπος, αυτό είναι το όνομά του", προσπάθησε να του εξηγήσει η βουλευτής του HDP Μπουρτσού Τσελίκ Οζκάν. Μετά από λίγο, μπροστά στις κάμερες, άρχισαν τα... όργανα με μπουνιές και κλωτσιές, που έκαναν τον γύρο του κόσμου.
