Του Τζον Φέφερ
To 1954 ένα βιβλίο κατέστρεψε τη δημοφιλή αντίληψη πως τα παιδιά είναι αθώες ψυχές. Στον "Άρχοντα των μυγών" του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ τα παιδιά σε έναν παράδεισο εξαγριώνονται, εμπνευσμένα όχι από την ομορφιά ή το κοινό καλό, αλλά από τη θέληση. Ο "Άρχοντας των μυγών" λαμβάνει χώρα σε καιρό πολέμου. Πλέον δεν μας σοκάρει όταν μαθαίνουμε τι είναι ικανά να κάνουν τα μικρά.
Στη Βρετανία, το 1993, δύο δεκάχρονα απήγαγαν, βασάνισαν και σκότωσαν ένα δίχρονο. Στη Νορβηγία, το 1994, δύο εξάχρονα έθαψαν τη φίλη τους με πέτρες και την άφησαν να πεθάνει στο χιόνι. Στην Αμερική, που μοιάζει να πάσχει από επιδημία παιδιών που σκοτώνουν παιδιά, ένας εντεκάχρονος πέρυσι πυροβόλησε και σκότωσε την οκτάχρονη γειτόνισσά του επειδή δεν τον άφησε να δει το κουτάβι της.
Στην εφηβεία οι νέοι γίνονται ακόμη πιο επιρρεπείς στην παρορμητική, συχνά βίαιη συμπεριφορά. Αποκαλύπτουν επίσης μεγαλύτερη επιρρέπεια στην πίεση της παρέας τους, που μπορεί να μεταφραστεί σε συμμετοχή σε συμμορίες. Οι σκοπευτές στα σχολεία είναι συνήθως έφηβοι, οι βομβιστές αυτοκτονίας τείνουν επίσης να είναι αρκετά μικροί, η μέση ηλικία των αεροπειρατών της 11ης Σεπτεμβρίου ήταν τα 24 έτη και των βομβιστών αυτοκτονίας στο Ισραήλ μόνο 21. Φυσικά, αυτή είναι επίσης η ηλικία που οι νέοι αποκτούν το νομικό δικαίωμα να σκοτώσουν όταν στρατολογούνται σε στρατούς.
Πρόσφατα η "Washington Post" δημοσίευσε είδηση για ποδοσφαιρικό αγώνα εφήβων σε ένα χωριό κοντά στη Βαγδάτη, όπου ένας 15χρονος ανατινάχθηκε σκοτώνοντας τα περισσότερα παιδιά. Πρόκειται για την τελευταία βαρβαρότητα που διέπραξε το Ισλαμικό Κράτος (ISIS) κατά των σιιτών του Ιράκ.
Ο κανόνας να στέλνονται οι πολύ μικροί στη μάχη δεν είναι καινούργιος. Τη δεκαετία του 1980 το Ιράν έστειλε κύματα νεαρών μαρτύρων κατά του Ιράκ. Στον αμερικανικό εμφύλιο ο δεκάχρονος Τζόνι Κλεμ πήρε καραμπίνα και πυροβόλησε αξιωματικό. Ο 13χρονος Γουίλι Τζόνσον έλαβε ένα από τα πρώτα μετάλλια τιμής. Η Ιωάννα της Λωρρένης ήταν μόλις 17.
Όταν τα κράτη προσπάθησαν να κρατήσουν τους πολύ νέους μακριά από το πεδίο της μάχης, επικέντρωσαν τις προσπάθειές τους σε άλλα κράτη. Η απαγόρευση παιδιών στρατιωτών ήταν για μεγάλο χρονικό διάστημα στα σκαριά. Αν και η Συνθήκη της Γενεύης απαγόρευε στους υπογράφοντες να στρατολογούν παιδιά, μόνον ένα πρωτόκολλο του 1977 απαγόρευσε στις κυβερνήσεις να στρατολογούν παιδιά κάτω των 15. Αργότερα, το 2002, προαιρετικό πρωτόκολλο στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού ανέβασε την ηλικία στα 18 έτη. Οι ΗΠΑ, που έχουν υπογράψει αλλά δεν έχουν κυρώσει τη σύμβαση, συνεχίζουν να στρατολογούν εφήβους μέσω του προγράμματος JROTC.
Αλλά ένα μεγάλο μέρος της βίας που διαπράττεται από τους νέους προέρχεται από μη κρατικούς φορείς και όχι από φιλοκυβερνητικές πολιτοφυλακές. Όπως και τα πυρηνικά, η χρήση παιδιών στρατιωτών μπορεί να προσφέρει ασύμμετρο πλεονέκτημα. Αν κάποιοι από αυτούς τους μη κρατικούς φορείς απομακρύνουν τα παιδιά από τις τάξεις τους, θα εξαφανιστούν.
Η θυγατρική της Αλ Κάιντα στη Σομαλία -γνωστή ως Αλ Σαμπάαμπ ή "Η Νεολαία"- ξεκίνησε ως μια ομάδα νέων ανθρώπων που συνδέονται με την Ισλαμική Ένωση Δικαστηρίων. Στις τάξεις της βρίσκονται πλέον νέοι βοσκοί που ριζοσπαστικοποιήθηκαν από φονταμενταλιστές ιεροκήρυκες και από τους νέους Σομαλούς της διασποράς που επιστρέφουν για να πολεμήσουν. Η Αλ Σαμπάαμπ, επίσης, ενσωματώνει τη βία στους νέους στις τάξεις της για να πολεμούν, να μεταφέρουν προμήθειες, να ετοιμάζουν φαγητό.
Οι νέοι είναι ο πυρήνας και των Ταλιμπάν, που εμφανίστηκαν στις αρχές του 1990. Ταλιμπάν σημαίνει "μαθητές" και πολλοί από τους μαχητές ήταν αρχικά Αφγανοί μαθητές σε πακιστανικά ιεροδιδασκαλεία. Ο εμφύλιος στο Αφγανιστάν άφησε πολλά ορφανά στην κοινότητα Παστούν, τα οποία κατέληξαν στα συγκεκριμένα ιεροδιδασκαλεία.
Το 1996, επικουρούμενοι από την πακιστανική κυβέρνηση, οι Ταλιμπάν κατέλαβαν τον έλεγχο του Αφγανιστάν. Με απλά μαθηματικά θα καταλαβαίναμε ότι οι Ταλιμπάν, ιδιαίτερα η στρατιωτική ηγεσία τους, θα ήταν αρκετά έμπειροι σε αυτό το σημείο, ύστερα από δύο δεκαετίες μάχης και πέντε ετών ελέγχου της χώρας. Αλλά, χάρη σε μια στρατηγική αποκεφαλισμού οφειλόμενη σε μεγάλο βαθμό στα drones, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους κατάφεραν να μειώσουν την ηλικία της στρατιωτικής διοίκησης.
Η ηγεσία της Μπόκο Χαράμ στην Κεντρική Αφρική επίσης γίνεται ολοένα νεότερη. Η μέση ηλικία των μαχητών της οργάνωσης μειώνεται, στην πλειονότητά τους είναι πλέον έφηβοι. Στο πεδίο η Μπόκο Χαράμ τείνει να έχει μόνον έναν μικρό αριθμό μεγαλύτερων μαχητών που συντονίζουν τους μικρότερους, διακρίνονται επειδή κρατούν δορυφορικά τηλέφωνα και ασυρμάτους. Ολοένα περισσότερο η οργάνωση βασίζεται στα παιδιά για τις επιθέσεις αυτοκτονίας. Σύμφωνα με έκθεση των Ηνωμένων Εθνών, ο αριθμός των παιδιών - καμικάζι δεκαπλασιάστηκε από το 2014 στο 2015.
Τώρα έχουμε το Ισλαμικό Κράτος, που έχει αναγάγει τη χρήση παιδιών στο επίπεδο της δαιμονικής τέχνης. Οι νεότεροι στρατολογημένοι, τα "μικρά του Χαλιφάτου", πρωταγωνιστούν ολοένα περισσότερο τους τελευταίους μήνες. Μιλάμε για παιδιά μικρότερα από 11 χρόνων.
Αυτός ο φαύλος κύκλος της αθλιότητας έφτασε αναμφισβήτητα στο ναδίρ του τον Δεκέμβριο, όταν έξι μικρά αγόρια έτρεχαν στα ερείπια ενός κάστρου στην ανατολική Συρία συναγωνιζόμενα ποια θα πρωτοσκοτώσει μια χούφτα δεμένους αιχμαλώτους. Το Ισλαμικό Κράτος ξέρει τι κάνει. Χρησιμοποιεί τα παιδιά για να πουλήσει το "προϊόν" του, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι το βίντεο θα συγκεντρώσει την οργή.
Και όμως, το Ισλαμικό Κράτος αποτυγχάνει να προσελκύσει νέους ανθρώπους. Πριν από ένα χρόνο, σύμφωνα με έρευνα σε δεκαέξι χώρες του αραβικού κόσμου, 60% των ατόμων ηλικίας μεταξύ 18 και 24 απέρριψαν το ISIS. Φέτος ο αριθμός αυτός αυξήθηκε σε 80%. Και οι ερωτώμενοι δεν θα άλλαζαν γνώμη ακόμη κι αν το ISIS εγκατέλειπε τις βάναυσες τακτικές του. Για να διατηρήσει τις τρέχουσες δραστηριότητές του, χρειάζεται μόνο να προσελκύσει ένα πολύ μικρό ποσοστό της νεολαίας στις τάξεις του. Αλλά, όπως με τον Ντόναλντ Τραμπ, το υψηλό ποσοστό αποδοκιμασίας προδιαγράφει ένα αδύναμο μέλλον.
Όταν ρωτήθηκαν γιατί το ISIS εξακολουθεί να έχει υποστήριξη, οι ερωτηθέντες στη δημοσκόπηση ανέφεραν μη θρησκευτικούς λόγους, αλλά κατά κύριο λόγο τις οικονομικές συνθήκες. Στην Αραβική Άνοιξη οι νέοι άνθρωποι που δεν μπορούσαν να βρουν δουλειά βγήκαν στους δρόμους για να διαμαρτυρηθούν.
Οι επιλογές έχουν πλέον στενέψει. Και τα αραβικά κράτη ακόμη δεν παρέχουν θέσεις εργασίας στους νέους. Τα ποσοστά ανεργίας των νέων στη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική είναι τα υψηλότερα στον κόσμο (28% και 30%, αντίστοιχα) χειροτερεύουν. Η νεωτερικότητα απογοήτευσε τους νέους της Μέσης Ανατολής. Δεν αποτελεί έκπληξη, λοιπόν, το ότι συσπειρώνονται γύρω από αντι-νεωτερικές εναλλακτικές λύσεις.
Ήταν ευκαιρία για τη Δύση, κατά την έναρξη της Αραβικής Άνοιξης, να επενδύσει σε μεγάλο βαθμό στις νέες και εύθραυστες δημοκρατίες στην Αίγυπτο, την Τυνησία και τη Λιβύη. Οι πόροι αυτοί θα μπορούσαν να έχουν στερεοποιήσει τα μετα-αυταρχικά πολιτικά οφέλη.
Αλλά πόροι της τάξης ενός Σχεδίου Μάρσαλ για τη Μέση Ανατολή δεν ήταν στο πρόγραμμα. Οι ΗΠΑ και η Ευρώπη ήταν καχύποπτες με τις ισλαμιστικές δυνάμεις που ήρθαν στο προσκήνιο στις χώρες αυτές. Μόνο η Τυνησία πέτυχε την αποφυγή του χάους και της απολυταρχίας, κυρίως χάρη στις δικές της προσπάθειες και όχι στις ευεργεσίες των ξένων.
Η απελπισία των νέων γενεών δεν περιορίζεται στη Μέση Ανατολή. Μπορείτε να τη βρείτε σε όλη την Ευρώπη, την Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική. Αν η Μέση Ανατολή δεν παραγάγει τις δικές της εκδοχές του Μπέρνι Σάντερς, τέτοιες που να μπορούν να νικήσουν και να ανέβουν στην εξουσία, τότε οι παιδικές σταυροφορίες θα συνεχιστούν.
(Απόδοση: Αναστασία Γιάμαλη)
