ΜΙΛΑΝΟ. ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟΝ ΑΡΓΥΡΗ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟ
Από τη Λαμπεντούζα και τη Λέσβο, τις γειτονιές του Νέου Κόσμου και του Κορυδαλλού, στη Πάτρα ή τη Ζάκυνθο ή από την άλλη πλευρά της θάλασσας, στην Άνδρια δίπλα από το Μπάρι, δημιουργείται μια άλλη κοινωνία στην Ελλάδα, την Ιταλία, την Ευρώπη. Αυτή που στέκεται αλληλέγγυα και όρθια στα πόδια της. Πριν κάποιοι αρχίσουν να υψώνουν φράχτες και τείχη, άλλοι είχαν αρχίσει να σπέρνουν ένα καινούργιο είδος αλληλεγγύης που ξεπερνούσε τη φιλανθρωπία και είχε ως στόχο να τονώσει την αίσθηση της κοινότητας και της συλλογικής αντιμετώπισης της κρίσης από τα ίδια τα θύματά της. Να βοηθήσει νέους και οικογένειες να έχουν εργασία, την ανεξαρτησία, την αξιοπρέπειά τους μέσα στη κοινωνία.
Γνώρισα τον ιερέα ντον Μίμο Φρανκαβίλα όταν πριν από ενάμισι χρόνο με είχε καλέσει χωρίς προκαταλήψεις στον ναό του Αποστόλου Ανδρέα για να μιλήσουμε με τους πιστούς για την κρίση στην Ελλάδα, την Ευρώπη, το κοινό μας μέλλον. Θα έφευγε σε λίγες ημέρες μαζί με αρκετούς πιστούς για να μεταφέρει στην Αθήνα λίγα χρήματα ώστε να χρησιμοποιηθούν ως «μικροπιστώσεις» στη δημιουργία θέσεων εργασίας για νέους.
Ο Ντον Μίμο, ως διευθυντής της Caritas της Άνδρια, είχε την ευκαιρία να επισκεφθεί την Ελλάδα αρκετές φορές από τότε, φέρνοντας πάντα ένα μήνυμα αλληλεγγύης και ανθρωπιάς στη χώρα μας, για να επιστρέψει στην Άνδρια με το δικό μας μήνυμα της συλλογικής αντίστασης στη κρίση. Σήμερα, όπως όλοι μας, βλέπει με ελπίδα την επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στη Λέσβο και νιώθει μια διπλή ικανοποίηση για τους κατοίκους της Λέσβου και της Λαμπεντούζα που στέκονται δίπλα στους πρόσφυγες.
* Πώς ξεκίνησε το ενδιαφέρον σας για την Ελλάδα;
Από την αρχή της κρίσης αρκετές Caritas ιταλικών επισκοπών συνεργάζονται με τη Caritas Ελλάς με στόχο την υλοποίηση πολλών προγραμμάτων αλληλεγγύης στην Ελλάδα. Οι πρώτες εμπειρίες μας στην Αθήνα, την Πάτρα και τη Ζάκυνθο, που δραστηριοποιείται η δική μας επισκοπή, ήταν ιδιαίτερα θετικές. Σήμερα η συνεργασία με τις αντίστοιχες οργανώσεις της Caritas Ελλάς έχει διευρυνθεί τόσο στο επίπεδο των μορφών στήριξης όσο και των περιοχών που πραγματοποιείται αυτή, διευκολύνοντας τους Έλληνες Καθολικούς να αναγνωρίσουν τις ανάγκες των ανθρώπων και τον τρόπο παρέμβασης με την επιμορφωτική και υλική βοήθεια των Caritas από την Ιταλία για τη συγκέντρωση οικονομικών πόρων.
* Ποιες είναι οι παρεμβάσεις σας;
Τα προγράμματά μας τα αποκαλούμε «Προγράμματα Μικρής Ανάπτυξης», γιατί προσπαθούμε με μικρή οικονομική στήριξη να διευκολύνουμε οικονομικές δραστηριότητες που να ικανοποιούν τις ανάγκες κάποιας οικογένειας ή περισσότερων οικογενειών που έχουν ανάγκη. Γα παράδειγμα, προσπαθούμε να δημιουργήσουμε οικονομικές δραστηριότητες από κτήρια που ανήκουν στην Εκκλησία για να προσφέρουν ένα δίκαιο εισόδημα στα άτομα που εργάζονται ή να διευρύνουν τις δραστηριότητες σε δομές που υπάρχουν ήδη. Για παράδειγμα, η δική μας επισκοπή πληρώνει τον μισθό σε μια οικογένεια από την Πάτρα που μεταφέρθηκε στη Ζάκυνθο για να εργαστεί στη διαχείριση ενός σπιτιού που ενοικιάζεται σε τουρίστες. Επίσης έχουμε ξεκινήσει να δίνουμε «μικροπιστώσεις» κυρίως σε νέους και κοινότητες νέων ανθρώπων για να ξεκινήσουν κάποιες οικονομικές δραστηριότητες, με την προϋπόθεση να αποπληρώσουν μόνο ένα τμήμα του μικρού αυτού δανείου στην επισκοπή που στηρίζει το εγχείρημά τους. Οι νέοι πρέπει να εργάζονται όχι μόνο για να έχουν ένα εισόδημα, αλλά και για να κατανοήσουν ότι σε περιόδους κρίσης υπάρχουν και άλλοι δρόμοι για να την αντιμετωπίσουν συλλογικά. Δεν πρέπει να αφήνουμε τους ανθρώπους και ειδικά τους νέους μόνους τους να αντιμετωπίσουν την κρίση, αλλά να τους δίνουμε την αίσθηση της κοινότητας, για να μην πω της ενορίας σε ό,τι αφορά τους πιστούς.
* Με την κρίση πρέπει να διευρύνουμε το πεδίο της δράσης;
Με τα ανοίγματα που έκανε ο Πάπας Φραγκίσκος είναι φανερό ότι δεν θα πρέπει να θέτουμε όρια και σύνορα, αλλά να συνεργαζόμαστε όλοι μαζί, όπως με τις αδελφές Ορθόδοξες Εκκλησίες. Από τις 7 έως τις 9 Ιουλίου στην Αθήνα θα πραγματοποιηθεί ένα Φόρουμ των ιταλικών Caritas με την Caritas Ελλάς για να διαμορφώσουμε κοινό πρόγραμμα παρεμβάσεων. Πρέπει όλοι μαζί να σπάσουμε τη σιωπή που υπάρχει απέναντι στο δράμα που βιώνει η Ελλάδα, όπως προσπαθήσαμε να το κάνουμε στη Λαμπεντούζα. Η Λέσβος αποτελεί μια ευκαιρία. Μια πρόκληση για να δείξουμε ότι υπάρχουν άλλοι δρόμοι. Η επίσκεψη του Πάπα Φραγκίσκου στη Λέσβο έχει αυτό τον στόχο. Δεν αποτελεί ένα απλό γεγονός για τα μέσα ενημέρωσης, αλλά ένα μήνυμα σε τοπικό και διεθνές επίπεδο για να σταθούμε δίπλα στους ανθρώπους που έχουν την άμεση ανάγκη μας. Πρέπει να βάλουμε στη καρδιά μας τους πιο ευάλωτους, να βάλουμε στη καρδιά μας τις περιφέρειες του κόσμου και τις περιφέρειες της Ευρώπης, όπως λέει ο Πάπας Φραγκίσκος. Η Λαμπεντούζα και η Λέσβος αποτελούν τα άκρα της Νοτίου Ευρώπης, ενώ αυτοί που βρίσκονται στο Κέντρο και τον Βορρά της Ευρώπης συνεχίζουν να υψώνουν τείχη.
* Τείχη που θα πρέπει να πέσουν...
Είναι σημαντικό να ρίξουμε τα τείχη. Η Αυστρία κλείνει τα σύνορά της με την Ιταλία στο Μπρένερο, γεγονός που δεν δημιουργεί μόνο εντάσεις, γιατί μπορεί να οδηγήσει και σε βίαιες πράξεις, που θα πρέπει να τις αποκλείσουμε. Αυτό όμως μας δείχνει ότι δεν υπάρχει διάθεση διαλόγου και αντιμετώπισης των προβλημάτων με αδελφικότητα και αλληλεγγύη τόσο προς τους πρόσφυγες από τη Συρία και τις άλλες εμπόλεμες ζώνες όσο και προς τους μετανάστες που προσπαθούν να ξεφύγουν από τη φτώχεια και την οικονομική εξαθλίωση και τις αντίξοες κλιματολογικές συνθήκες. Οι ευρωπαϊκές χώρες που σήκωσαν τεράστιο βάρος, όπως η Ελλάδα και η Ιταλία, αισθάνονται ότι εγκαταλείπονται από αυτούς που έχουν τα μέσα να τις στηρίξουν. Η Ελλάδα αντιμετωπίζει μια μεγάλη οικονομική και χρηματοπιστωτική κρίση και δεν μπορεί από μόνη της να αντιμετωπίσει το τεράστιο πρόβλημα του προσφυγικού. Πώς είναι δυνατόν οι μικρές κοινότητες των κατοίκων της Λαμπεντούζα και της Λέσβου να δείχνουν τέτοια αλληλεγγύη και μια ολόκληρη και τόσο πλούσια ήπειρος, όπως η Ευρώπη, να παραμένει τόσο αναίσθητη; Μια ολόκληρη Ευρώπη με σχεδόν μισό δισεκατομμύριο πληθυσμό να μην μπορεί να βρει μια λύση για τόσο λίγους στην ουσία ανθρώπους;
* Όσο όμως συνεχίζονται οι πόλεμοι θα υπάρχουν πρόσφυγες...
Ξέρουμε ποιες είναι οι αιτίες που προκαλούν τις προσφυγικές ροές. Πρέπει να ξεριζώσουμε τον πόλεμο από τη καθημερινότητά μας, παρ' όλο που υπάρχουν τεράστια συμφέροντα από πίσω και εμείς βλέπουμε μόνο την κορυφή του παγόβουνου. Στον Νέο Κόσμο και στον Κορυδαλλό συναντήσαμε οικογένειες προσφύγων από τη Συρία που μας διηγήθηκαν με απλό τρόπο το δράμα τους, για το οποίο δεν ευθύνονται. Κανένας πρόσφυγας δεν εγκατέλειψε το σπίτι του γιατί του άρεσε. Η Caritas Ιταλίας ξεκίνησε εκστρατεία για το δικαίωμα των ανθρώπων να ζουν αξιοπρεπώς και ειρηνικά στη γη τους. Στην Ελλάδα σε πολλά πράγματα είσαστε πιο μπροστά από την Ιταλία, γιατί υπάρχει μια ισχυρή και δίκαιη αίσθηση αντίδρασης από τον κόσμο, που απαιτεί να πάρει στα χέρια του το μέλλον.
