Του Στρατή Αγγελή
Ενάμιση μήνα πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατία της Μακεδονίας (ΠΓΔΜ), ο πρόεδρος της χώρας Γκεόργκι Ιβάνοφ έφερε τα πάνω κάτω στην πολιτική σκακιέρα χορηγώντας αμνηστία στους πολιτικούς που εμπλέκονται στο σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών. Η υπόθεση συνδέεται με μεγάλα σκάνδαλα διαφθοράς, κατάχρησης εξουσίας και νοθείας στη βαλκανική χώρα η οποία ακόμη αναζητά την ταυτότητά της και έφτασε ένα βήμα πριν από τη διάλυση εξαιτίας της σύγκρουσης με το αλβανικό στοιχείο. Μεταξύ εκείνων στους οποίους ο Ιβάνοφ απένειμε χάρη είναι ο μέχρι πρότινος πρωθυπουργός Νίκολα Γκρούεφσκι, πρώην υπουργοί του, αλλά και ο αρχηγός της αντιπολίτευσης Ζόραν Ζάεβ, ο οποίος δήλωσε ότι δεν αποδέχεται αμνηστία για "κατασκευασμένες κατηγορίες".
Η κίνηση Ιβάνοφ πυροδότησε διαδηλώσεις στα Σκόπια, επιθέσεις σε κυβερνητικά κτήρια και αιματηρά επεισόδια με πρωταγωνιστές οπαδούς και αντιπάλους του πρωθυπουργού Γκρούεφσκι, ο οποίος κυβερνά την ΠΓΔΜ επί δέκα χρόνια. Εκείνοι που πολιόρκησαν το γραφείο του προέδρου και τη Βουλή απαιτούν να παγώσουν οι προετοιμασίες για τις κάλπες της 5ης Ιουνίου και να σχηματιστεί κυβέρνηση τεχνοκρατών που θα οδηγήσει τη χώρα σε αληθινά ελεύθερες εκλογές. Ακριβώς το αντίθετο, δηλαδή να γίνουν οι εκλογές όπως έχουν προγραμματιστεί, ήταν η απαίτηση των διαδηλωτών έξω από τα γραφεία του σοσιαλδημοκρατικού κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης
Υποτίθεται ότι οι εκλογές θα έβαζαν τέλος στην πολιτική κρίση που ταλανίζει τα Σκόπια επί δύο και πλέον χρόνια. Η συμφωνία του περασμένου Δεκεμβρίου (συμφωνία Przino) για τη διεξαγωγή των εκλογών ήταν αποτέλεσμα πολύμηνων διαπραγματεύσεων μεταξύ των κομμάτων, κυρίως όμως αποτέλεσμα των πιέσεων από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ένωση, που έφτασαν στο σημείο να «υπαγορεύουν» τις αποφάσεις με σχεδόν ταυτόχρονες ανακοινώσεις των πρεσβειών τους.
Η εσωτερική πολιτική σύγκρουση έφτασε στο αποκορύφωμά της ενώ η ηγεσία των Σκοπίων αποφάσιζε να φράξει τον λεγόμενο Βαλκανικό Διάδρομο και να κλείσει τα σύνορά της με την Ελλάδα για τους πρόσφυγες και τους μετανάστες. Η αξιωματική αντιπολίτευση της Σοσιαλδημοκρατικής Ένωσης (SDSM) υπό τον Ζόραν Ζάεβ απεφάνθη πως είναι αδύνατον να γίνουν ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές. Το SDSM υπαναχώρησε από τη συμφωνία με το κυβερνών κόμμα VMRO - DPMNE και με τα αλβανικά κόμματα, καταγγέλλοντας ότι ο Γκρούεφσκι (που παραιτήθηκε στις αρχές Ιανουαρίου) αλλά και το δεξί του χέρι. ο Εμίλ Ντιμιτρίεφ, που ανέλαβε προσωρινός πρωθυπουργός στην υπηρεσιακή κυβέρνηση εξακολουθούν να σχεδιάζουν νοθεία και να συγκαλύπτουν την υπόθεση των τηλεφωνικών υποκλοπών.
Οι «κοριοί» των Σκοπίων
Την πολιτική ζωή της ΠΓΔΜ δηλητηριάζει από τον Φεβρουάριο του 2015 το σκάνδαλο των τηλεφωνικών υποκλοπών. Η αξιωματική αντιπολίτευση άρχισε τότε να δίνει στη δημοσιότητα προϊόντα υποκλοπών για να αποδείξει ότι οι άνθρωποι του Γκρούεφσκι παρακολουθούσαν συστηματικά τα τηλέφωνα 20.000 ατόμων, ανάμεσά τους πολιτικοί, δημοσιογράφοι, δικαστικοί, ακόμα και υπουργοί. Οι Σοσιαλδημοκράτες λένε ότι πρόκειται για ντοκουμέντα εμπλοκής στενών συνεργατών του Γκρούεφσκι σε υποθέσεις διαφθοράς, παρεμβάσεις στη Δικαιοσύνη, διαπλοκή με επιχειρηματίες και ΜΜΕ, αλλά και σε απόπειρα συγκάλυψης της δολοφονίας νεαρού διαδηλωτή από την αστυνομία. Ο Γκρούεφσκι έκανε λόγο για «κατασκεύασμα» ξένης μυστικής υπηρεσίας με στόχο την αποσταθεροποίηση της χώρας.
Οι εκλογικοί κατάλογοι
Το προκαταρκτικό πόρισμα της εκλογικής επιτροπής που διέρρευσε στα ΜΜΕ στα μέσα του περασμένου μήνα ήταν αποκαλυπτικό για την κατάσταση των εκλογικών καταλόγων. Από τα 1,8 εκατομμύρια των εγγεγραμμένων ψηφοφόρων, περίπου μισό εκατομμύριο ονόματα (495.000) χρειάζονταν επανέλεγχο και διασταύρωση. Ίσως αυτό δεν αποτελεί πρωτοτυπία για τα Βαλκάνια. Αλλά η έκθεση προχωρούσε παραπέρα σημειώνοντας ότι 192.000 ονόματα δεν εμφανίζονται σε καμία άλλη βάση δεδομένων σε 10 δημόσιους φορείς. Επιπλέον διαπιστώθηκαν περιπτώσεις όπου πολλές δεκάδες ονόματα αντιστοιχούσαν σε μία διεύθυνση κατοικίας και αυτό αφορούσε συνολικά 35.000 ψηφοφόρους.
Η επιτροπή ζητούσε περαιτέρω έλεγχο και διασταυρώσεις αλλά η διαρροή προκάλεσε πολιτικό σεισμό. Οι Σοσιαλδημοκράτες κατήγγειλαν ότι είναι ακόμη μια απόδειξη της συστηματικής νοθείας με την οποία το κόμμα του πρωθυπουργού Γκρούεφσκι κέρδισε προηγούμενες εκλογικές αναμετρήσεις. Από την πλευρά του το κυβερνών VMRO - DPMNE κατηγόρησε την αντιπολίτευση ότι δημιουργεί πλαστή εικόνα για να δικαιολογήσει την επερχόμενη συντριβή στις κάλπες.
Το κόμμα του πρωθυπουργού Γκρούεφσκι έχει κερδίσει εννεά διαδοχικές εκλογές (βουλευτικές, προεδρικές και τοπικές) από το 2006. Ο Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη, που ετοιμάζει κλιμάκια παρατηρητών και για αυτές τις εκλογές, έχει σημειώσει την ανάγκη εκκαθάρισης των καταλόγων, που περιλαμβάνουν 1,8 εκατομμύρια ψηφοφόρους σε μια χώρα με πληθυσμό 2,1 εκατομμυρίων κατοίκων.
Οι αξιώσεις ΗΠΑ - Ε.Ε. και το "σενάριο Ουκρανίας "
Η Ουάσιγκτον, και η Ευρωπαϊκή Ένωση εξέφρασαν βαθειά ανησυχία για τις εξελίξεις σημειώνοντας ότι διακυβεύεται η ευρωατλαντική πορεία της χώρας. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ, αφήνοντας κατά μέρος τα όποια διπλωματικά προσχήματα, κατηγόρησε τον Ιβάνοφ ότι προστατεύει διεφθαρμένους αξιωματούχους, αξίωσε να πάρει πίσω την υπογραφή του, να ανακαλέσει την προεδρική χάρη και «να αφήσει τα δικαστήρια να κάνουν τη δουλειά τους». Ουσιαστικά οι Αμερικανοί τράβηξαν το χαλί κάτω από τα πόδια του Γκρούεφσκι.
Στον χορό των παρεμβάσεων μπήκε και η Μόσχα καταγγέλλοντας την αντιπολίτευση της ΠΓΔΜ ως υποχείριο της Δύσης. Η ενεργοποίηση «ουκρανικού σεναρίου» με ξένη υποστήριξη σε παράνομες και πραξικοπηματικές ενέργειες μπορεί να προκαλέσει αναταραχή στη χώρα και να αποσταθεροποιήσει ολόκληρη την περιοχή των Βαλκανίων, υπογραμμίζεται στην ανακοίνωση του ρωσικού ΥΠΕΞ.
Το αλβανικό στοιχείο φαίνεται ότι τηρεί στάση αναμονής. Το μεγαλύτερο αλβανικό κόμμα, το DUI, που μπαινοβγαίνει στις κυβερνήσεις της ΠΓΔΜ και διεκδικεί ρόλο ρυθμιστή με ποσοστό γύρω στο 10%, αποχώρησε από την υπηρεσιακή κυβέρνηση πριν από δύο εβδομάδες. Σύμφωνα με τοπικά ΜΜΕ κυκλοφόρησαν στο Διαδίκτυο ιδιωτικές τηλεφωνικές συνομιλίες στελεχών του κόμματος, από «συγκεκριμένα κέντρα». Το DUI συμμετείχε στην κυβέρνηση του Γκρούεφσκι από το 2008, ενώ παλαιότερα είχε συνεργαστεί με τους Σοσιαλδημοκράτες. Ο πολύπειρος αρχηγός του, ο Αλί Αχμέτι, πρώην οπλαρχηγός του UCK, ίσως να είχε δει αυτό που ερχόταν.
Σε αναζήτηση συμβιβασμού
Περνώντας στην αντεπίθεση, ο πρόεδρος της ΠΓΔΜ με τηλεοπτική συνέντευξη υποστήριξε ότι με την αμνήστευση πολιτικών θέλει να ανοίξει τον δρόμο για «δίκαιες εκλογές, χωρίς πιέσεις». Ο Ιβάνοφ κατήγγειλε παρεμβάσεις ξένων πρεσβευτών, οι οποίοι -όπως είπε- είναι περαστικοί, και υποστήριξε ότι είχε πληροφορίες από ντόπιες αλλά και ξένες υπηρεσίες πως απειλήθηκε η ζωή δύο πολιτικών αρχηγών. Δεν κατονόμασε ούτε τους πολιτικούς αυτούς, ούτε τους πρεσβευτές. "Όσοι διαφωνούν με την απόφασή μου ας ακολουθήσουν τη συνταγματική οδό" είπε ο Ιβάνοφ, προκαλώντας ουσιαστικά εκείνους που τον αμφισβητούν να επιχειρήσουν την καθαίρεσή του. Σημειώνεται ότι ο Ιβάνοφ, πρόεδρος από το 2009, προέρχεται από τους κόλπους του κόμματος Γκρούεφσκι και επανεξελέγη για δεύτερη θητεία το 2014.
Από την πλευρά του ο Γκρούεφσκι δήλωσε ότι δεν αμφιβάλλει για τις έντιμες προθέσεις του πρόεδρου και πρότεινε στα κόμματα να ζητήσουν από κοινού από τον Γκεόργκι Ιβάνοφ να ανακαλέσει την απόφασή του. Την ίδια ώρα, ο πρόεδρος της Βουλής Βελιάνοφσκι υπέγραφε την απόφαση για την προκήρυξη των πρόωρων εκλογών. Με άλλα λόγια, το σύστημα Γκρούεφσκι επιδιώκει πλέον συμβιβασμό και πετά το μπαλάκι στους Σοσιαλδημοκράτες. Αλλά αυτό ίσως δεν είναι αρκετό για να σώσει πολιτικά τον Γκρούεφσκι, καθώς οι Αμερικανοί μάλλον του δείχνουν τον δρόμο προς την έξοδο.
