Ο Βρετανός δημοσιογράφος Ντάνιελ Τρίλινγκ, που ταξιδεύει ανά την Ευρώπη και κάνει έρευνα για την Ακροδεξιά και το μεταναστευτικό, μίλησε στην "Αυγή" για την προσφυγική κρίση στη σκιά των επιθέσεων του Παρισιού. Έναν χρόνο πριν, σε συνέντευξή του τότε, τόνιζε πως η Ευρώπη δεν μπορεί να γίνει "φρούριο". Τον ρωτήσαμε αν συνεχίζει να το πιστεύει. Ο ίδιος θεωρεί ότι η Ευρώπη δεν αναλαμβάνει τις ευθύνες της για το προσφυγικό και πως η προσπάθεια διασύνδεσης προσφύγων και μεταναστών με την τρομοκρατία συνιστά παραδοσιακή αφήγηση συγκεκριμένων ευρωπαϊκών κύκλων.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΑΝΑΣΤΑΣΙΑ ΓΙΑΜΑΛΗ
* Ακριβώς έναν χρόνο πριν, μιλώντας στην "Αυγή", σημείωνες ότι η Ε.Ε. δεν μπορεί, ακόμη και να θέλει, να γίνει «φρούριο». Έναν χρόνο μετά βλέπουμε ότι η αφήγηση «Ευρώπη - φρούριο» κερδίζει έδαφος. Από τη δε Ελλάδα ζητείται σχεδόν απερίφραστα να πνίγει κόσμο στα θαλάσσια σύνορά της. Μήπως τελικά η προηγούμενη τοποθέτηση ήταν υπερβολικά ρομαντική;
H ιδέα της «Ευρώπης - φρούριο» δίνει την εντύπωση πως είναι εφικτό να εμποδιστούν χιλιάδες απελπισμένοι πρόσφυγες και μετανάστες να περάσουν τα ευρωπαϊκά σύνορα. Δεν είναι. Όπως είδαμε τον τελευταίο χρόνο, παρά τις σκληρές συνοριακές πολιτικές που η Ε.Ε. και τα κράτη - μέλη έχουν ακολουθήσει, οι πρόσφυγες συνεχίζουν να καταφθάνουν και ολοένα αυξάνονται. Η ευρωπαϊκή συνοριακή πολιτική -που για πολλά χρόνια είχε εστιάσει στον τομέα της ασφάλειας- να κλείσει τις ασφαλείς και νόμιμες διαδρομές και να παραμελήσει τα συστήματα υποδοχής των αιτούντων άσυλο έχει οδηγήσει σε ένα απαράδεκτο επίπεδο θανάτων που ακολουθείται από μια πλήρη έλλειψη προετοιμασίας για όσους επιβιώνουν του ταξιδιού. Δυστυχώς, η απάντηση των Ευρωπαίων ηγετών σε μια σειρά καταστροφών φέτος περιορίστηκε στην έκφραση συμπονετικών λόγων για το κόστος των ανθρώπινων ζωών, ενώ την ίδια στιγμή χτίζουν περισσότερους φράχτες και κλείνουν συμφωνίες με γειτονικά κράτη για να κρατήσουν τους μετανάστες έξω από την ευρωπαϊκή επικράτεια.
Υπάρχει μια τεράστια προσφυγική κρίση στην άλλη πλευρά της Μεσογείου, αλλά η Ευρώπη εξακολουθεί να προσποιείται ότι μπορεί να χτίσει ένα «φρούριο» και να κρατήσει τους ανθρώπους έξω. Στην πραγματικότητα, η επιλογή είναι μεταξύ ενός συστήματος διαχείρισης της μετανάστευσης, με ένα πρόγραμμα επανεγκατάστασης προσφύγων αντίστοιχο των τεράστιων προσπαθειών που καταβάλλουν οι χώρες που συνορεύουν με τη Συρία, ή η σημερινή κατάσταση, όπου οι πρόσφυγες αναγκάζονται σε μια δαρβινική μάχη για επιβίωση και η ίδια η Ε.Ε. διαλύεται επειδή κανείς δεν θέλει να αναλάβει την ευθύνη.
Αντιδραστική η απάντηση της Ευρώπης στην τρομοκρατία
* Σε τι βαθμό το καθεστώς έκτακτης ανάγκης που έχει επιβληθεί στο εσωτερικό χωρών της Ε.Ε. κινδυνεύει να παγιωθεί και να καταστεί μόνιμο καθεστώς εξαίρεσης για τον «άλλο», για τον "εσωτερικό εχθρό" στις χώρες αυτές;
Από τις επιθέσεις του Παρισιού κι έπειτα, πολλές ευρωπαϊκές χώρες έχουν χρησιμοποιήσει την απειλή της τρομοκρατίας για να δικαιολογήσουν αυστηρότερες πολιτικές ελέγχου των συνόρων. Αυτό λίγη σχέση έχει με την πραγματική τρομοκρατική απειλή -πολλοί από τους δράστες των επιθέσεων του Παρισιού ήταν Γάλλοι πολίτες, για παράδειγμα-, μάλλον στοχεύει περισσότερο στο να ανακοπεί η ροή των προσφύγων. Από το 2011, όταν ο αριθμός των μη καταγεγραμμένων μεταναστών που έρχονται στην Ευρώπη άρχισε να αυξάνεται, ως συνέπεια των αραβικών εξεγέρσεων, οι ευρωπαϊκές απαντήσεις πήραν μια αντιδραστική μορφή μέτρων "έκτακτης ανάγκης", με πολύ λίγο προγραμματισμό ή συντονισμό. Η άνευ προηγουμένου ιταλική επιχείρηση διάσωσης, η Mare Nostrum, δεν χαιρετίστηκε με την αλληλεγγύη των Ευρωπαίων γειτόνων της - με αποτέλεσμα ορισμένες διασώσεις στην κεντρική Μεσόγειο να πραγματοποιούνται από ιδιώτες επιχειρηματίες.
Στην Ελλάδα, ενώ η κυβέρνηση έχει κάνει κάποιες σημαντικές προσπάθειες για τη δημιουργία κατασκηνώσεων διέλευσης για τους πρόσφυγες, φαίνεται να είναι απούσα σε κρίσιμα σημεία όπως είναι τα σύνορα με την Ειδομένη ή πολλές περιοχές των νησιών του Αιγαίου. Αυτό που λείπει είναι μια συντονισμένη απάντηση της Ε.Ε. που να αποδέχεται ότι οι πρόσφυγες θα καταφθάνουν σε μεγάλους αριθμούς στο κοντινό μέλλον και που να μοιράζεται το κόστος φιλοξενίας, καταγραφής, σίτισης και επανεγκατάστασης τους.
Η Ε.Ε. δεν πρέπει να συνεχίσει να πιέζει τις φτωχότερες χώρες στην περιφέρειά της να λειτουργούν ως "ζώνη ασφαλείας", και πρέπει να να επιταχυνθεί το πρόγραμμα μετεγκατάστασης που συμφωνήθηκε τον Σεπτέμβριο. Ωστόσο, μεμονωμένες κυβερνήσεις έχουν επίσης ευθύνη. Στην αντιπολίτευση ο ΣΥΡΙΖΑ ήταν συνήγορος για τα δικαιώματα των μεταναστών χωρίς έγγραφα. Στην κυβέρνηση ο ρόλος του είναι πιο ασαφής. Η χαλάρωση του συστήματος κράτησης των μεταναστών που είχε επεκτείνει η προηγούμενη κυβέρνηση, είναι ένα θετικό βήμα. Αλλά για έναν εξωτερικό παρατηρητή φαίνεται ότι η σημερινή κυβέρνηση σέρνει τα πόδια της σε ό,τι άφορα την καθιέρωση κατάλληλων συστημάτων καταγραφής και υποδοχής, ίσως ελπίζοντας να χρησιμοποιήσει τους πρόσφυγες ως διαπραγματευτικό χαρτί για να εκβιάσει σε παραχωρήσεις την ΕΕ. Αυτό δεν πρέπει να συμβεί. Οι πρόσφυγες δεν είναι η περίπτωση που ο σκοπός αγιάζει τα μέσα...
* Πιστεύεις ότι υπάρχει περίπτωση ο τζιχαντισμός να χρησιμοποιηθεί ως το ιδανικό άλλοθι για την καταστρατήγηση της Δημοκρατίας;
Οι πρόσφυγες, οι μετανάστες και οι εθνοτικές ή θρησκευτικές μειονότητες συνδέονται διαρκώς με την τρομοκρατία, το έγκλημα, τις ασθένειες από μερίδα της ευρωπαϊκής κοινωνίας - είναι ένα βασικό χαρακτηριστικό της ρητορικής κατά των μεταναστών μεταξύ των ξενοφοβικών πολιτικών και των μέσων ενημέρωσης. Συχνά αυτά είναι μύθοι, άλλες φορές λειτουργούν μεγεθύνοντας υπερβολικά έναν κίνδυνο, όπως συμβαίνει τώρα στη σκιά των επιθέσεων του Παρισιού. Το να κλείσουμε τα σύνορά μας στους πρόσφυγες επειδή μερικοί από αυτούς μπορεί να είναι μέλη του ISIS, είναι τόσο δυσανάλογη απαγόρευση όσο το να απαγορεύσουμε σε όλους τους Βρετανούς να βγουν από τη Βρετανία γιατί μερικοί από αυτούς ενδέχεται να θέλουν να ενταχθούν στον ISIS στη Συρία. Βραχυπρόθεσμα, αυτό το θέμα ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως δικαιολογία από εκείνες τις κυβερνήσεις και τους πολιτικούς που ήδη έψαχναν τρόπο να αποφύγουν τις υποχρεώσεις τους υπό τις διεθνείς συνθήκες για τους πρόσφυγες και την ευρωπαϊκή νομοθεσία. Σε ένα πιο μακροπρόθεσμο χρονικό διάστημα, είναι πιθανό να ενδυναμώσει αντιμεταναστευτικές φωνές στην Ευρώπη που θα ισχυριστούν πως τέτοιες χειρονομίες "αβρότητας", όπως ήταν η προσφορά της Γερμανίας στους Σύρους πρόσφυγες το φθινόπωρο, είναι προς τη λάθος κατεύθυνση και ενδέχεται να απειλούν την ευρωπαϊκή ασφάλεια και την πολιτιστική ταυτότητά της.
Τίποτα από αυτά δεν είναι καινούργιο. Κάθε νέο κύμα μετανάστευσης αντιμετωπίζεται με εχθρότητα και μια άρνηση από συγκεκριμένους κύκλους να αναγνωρίσουν τον ρόλο του ξενιστή στη δημιουργία των συνθηκών που οδήγησαν τους μετανάστες να φύγουν από τα σπίτια τους, ωστόσο στις περιπτώσεις που αυτοί οι μετανάστες έχουν εγκατασταθεί και λάβει τα δικαιώματά τους, αυτή η εχθρότητα ξεχνιέται γρήγορα στην επίσημη κουλτούρα, με αποτέλεσμα όταν μια νέα ομάδα μεταναστών καταφθάνει να μας λένε "α, μα αυτό είναι άνευ προηγουμένου". Η επίθεση κατά των δικαιωμάτων των μεταναστών υπονομεύει τα δικαιώματα του καθενός στην κοινωνία και πρέπει να αντισταθούμε...
