Βρυξέλλες. Γ. Δαράτος
Όχι, δεν υπάρχει αντίστοιχος «Βαρουφάκης» στη σύνθεση της νέας κυβέρνησης της Πορτογαλίας που σχημάτισε ο σοσιαλιστής ηγέτης Αντόνιο Κόστα με τη συγκατάθεση των δύο αριστερών κομμάτων που τη στηρίζουν, του Μπλοκ της Ριζοσπαστικής Αριστεράς (σ.σ.: "ξαδελφάκι" του ΣΥΡΙΖΑ) και του Κ.Κ. Πορτογαλίας, που συνεργάστηκε στις εκλογές με τους Οικολόγους.
Ο νέος υπουργός Οικονομικών είναι ο 48χρονος Μάριο Τσεντένο, τον οποίο οι συμπατριώτες του χαρακτηρίζουν επίσης «ροκ σταρ» τύπου Βαρουφάκη, όμως πρόκειται για φιλελεύθερο που σπούδασε στο Χάρβαρντ, εργάστηκε για καιρό στην Κεντρική Τράπεζα της Πορτογαλίας και είναι ειδικός στα προβλήματα της αγοράς εργασίας, η οποία κατά την άποψή του, πρέπει να λειτουργεί ως πραγματική αγορά με βάση τους κανόνες της προσφοράς και της ζήτησης. Είναι ο συντάκτης του οικονομικού προγράμματος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, ενός προγράμματος πιο κοντά σ' αυτό της απελθούσας Κεντροδεξιάς παρά στις ριζοσπαστικές θέσεις του Μπλοκ και του ΚΚΠ, που του είχαν επιτεθεί προεκλογικά διότι υποστήριξε την ανάγκη ενιαίου για όλους τους εργαζόμενους συμβολαίου απασχόλησης, καθώς και την ουσιαστική εξίσωση του ύψους του μισθού των ανειδίκευτων εργαζομένων με το επίδομα ανεργίας.
Ο Μάριο Τσεντένο πρέπει να ριχτεί γρήγορα στη δουλειά, διότι τον περιμένουν στις Βρυξέλλες (Κομισιόν και Eurogroup) να παρουσιάσει προς έγκριση τον νέο προϋπολογισμό της χώρας για το 2016. Αν κρίνουμε από το τι έχει δεσμευθεί ο νέος πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα στον συντηρητικό πρόεδρο της Δημοκρατίας ό,τι πρέπει να περιέχει ο νέος προϋπολογισμός και συγκρίνουμε τις δεσμεύσεις αυτές με τα όσα, διαμετρικά αντίθετα, έχει προεκλογικά αναγγείλει το κεντροαριστερό κυβερνητικό "τρίο", το μόνο που μπορούμε να κάνουμε είναι να ευχηθούμε να... βάλει ο θεός το χέρι του.
Οι δεσμεύσεις
Σύμφωνα με τις ανειλημμένες υποχρεώσεις της Πορτογαλίας απέναντι στο Eurogroup και την Κομισιόν:
Πρώτον, η χώρα πρέπει να σεβαστεί όλες τις δημοσιονομικές, νομισματικές κ.λπ. υποχρεώσεις που έχουν αναλάβει οι προηγούμενες κυβερνήσεις.
Δεύτερον, αποκλείεται η αμφισβήτηση από τη νέα κυβέρνηση του ρυθμού μείωσης των δημοσιονομικών ελλειμμάτων και η αλλαγή του ρυθμού μείωσης του δημοσίου χρέους (128,3% του ΑΕΠ).
Τρίτον, αποκλείεται οποιαδήποτε καταγγελία τμήματος ή του όλου των κοινοτικών συνθηκών.
Τέταρτον, αποκλείεται η προσπάθεια αλλαγής, τροποποίησης κ.λπ. υπέρ της Πορτογαλίας του Συμφώνου Σταθερότητας.
Πέμπτον, αποκλείεται η διαταραχή της χρηματοπιστωτικής σταθερότητας.
Έκτον, αποκλείεται να τεθεί εν αμφιβόλω η συμμετοχή της Πορτογαλίας στην Ατλαντική Συμμαχία και στη στρατιωτική δομή του ΝΑΤΟ.
Τι μπορεί να κάνει μια κεντροαριστερή κυβέρνηση για να αλλάξει κάπως την πολιτικοοικονομική κατάσταση της χώρας; Πώς αυτός ο νέος προϋπολογισμός για το 2016 θα μπορέσει να βρει μια ισορροπία ανάμεσα στις 71 προτάσεις - δεσμεύσεις του Μπλοκ της Ριζοσπαστικής Αριστεράς και του ΚΚΠ - Οικολόγων, με τις οποίες τροποποιήθηκε το πρόγραμμα του πορτογαλικού Σοσιαλιστικού Κόμματος, που, ως κυβέρνηση πλέον, έχει αναλάβει την υποχρέωση να τηρήσει την ορθοδοξία της Συνθήκης του Μάαστριχτ και, παράλληλα, «να θέσει ένα τέλος στη λιτότητα».
Το ψευδοδίλημμα πλέον συνοψίζεται, κατά την ορθόδοξη αντίληψη των πραγμάτων, είτε στην αύξηση των δημοσίων δαπανών είτε στη μείωση των φορολογικών εσόδων. Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, από τις 71 προτάσεις οι 25 έχουν δημοσιονομικές επιπτώσεις, από αυτές οι 16 προϋποθέτουν... αύξηση των δημοσίων δαπανών και οι 6... μείωση των δημοσίων εσόδων, θέσεις μακράν κάθε κοινοτικής οικονομικής ορθοδοξίας.
Ποια είναι τα σχέδια του Μ. Τσεντένο; «Θα γυρίσουμε τη σελίδα της λιτότητας με τρόπο ελεγχόμενο και δημοσιονομικά υπεύθυνο» δήλωσε σε συνέντευξή του. «Η ρήξη που προτείνουμε με την πολιτική του παρελθόντος θα εντάσσεται μέσα στα όρια του Συμφώνου Σταθερότητας» τόνισε.
Τώρα ο Πορτογάλος ΥΠΟΙΚ θα πρέπει να πείσει τον Γερμανό ομόλογό του Βόλφγκανγκ Σόιμπλε και τους άλλους ιέρακες της λιτότητας μέσα στο Eurogroup ότι οι υποσχέσεις της νέας κυβέρνησης για μείωση των φόρων στα φτωχότερα στρώματα της κοινωνίας μαζί με την ανάσχεση του ρυθμού μείωσης των συντάξεων και των μισθών του δημόσιου τομέα δεν θα εμποδίσουν την Πορτογαλία να τηρήσει τις δεσμεύσεις της για μειώσεις των ελλειμμάτων και του χρέους της.
Πίστωση χρόνου
«Μπορεί να εκφράσουν τον σκεπτικισμό τους οι άλλοι ΥΠΟΙΚ του Eurogroup για τα επιχειρήματα του Μ. Τσεντένο, αλλά σίγουρα δεν θα υποστούν το ίδιο πολιτισμικό σοκ που υπέστησαν από τον τρόπο διαπραγμάτευσης που θέλησε να τους επιβάλει η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ» έλεγαν οικονομικοί παρατηρητές στις Βρυξέλλες. Και αυτό διότι ο Πορτογάλος ΥΠΟΙΚ σκοπεύει να χρησιμοποιήσει μια πιο ήπια (soft) προσέγγιση των προβλημάτων που επιδιώκει να λύσει.
Ο ίδιος λέει ότι η ελεγχόμενη χαλάρωση των σκληρών πολιτικών λιτότητας, τις οποίες είχε επιβάλει στη χώρα η κυβέρνηση της Κεντροδεξιάς τα τέσσερα τελευταία χρόνια, θα δώσει απότομη ώθηση στην πορτογαλική οικονομία, τέτοια που θα της επιτρέψει να συνεχίσει τη μείωση των ελλειμμάτων και του χρέους της, χωρίς όμως να υποφέρουν οι πιο φτωχοί.
Βεβαίως και ο ίδιος επιμένει ότι χρειάζεται περισσότερος χρόνος στην Πορτογαλία για να μπορέσει να δημιουργήσει τις συνθήκες που θα της επιτρέψουν να εξοφλήσει πιο άνετα τα χρέη της. Το Μπλοκ της Ριζοσπαστικής Αριστεράς δεν ενθουσιάστηκε από τις δηλώσεις αυτές του Μ. Τσεντένο και η εκπρόσωπός του Καταρίνα Μάρτινς δήλωσε ότι επιμένει στη σύσταση ομάδας μελέτης για να εξετάσει τη βιωσιμότητα του χρέους. Ακάθεκτος, ο Μ. Τσεντένο ανακοίνωσε με τη σειρά του ότι το δημόσιο χρέος θα πρέπει να πέσει στο 118,9% του ΑΕΠ μέχρι το 2017 -πιο γρήγορα από τις σημερινές προβλέψεις της Κομισιόν- ακριβώς εξαιτίας της δημοσιονομικής πολιτικής τόνωσης της ζήτησης που σκοπεύει να εφαρμόσει η νέα κεντροαριστερή κυβέρνηση.
Για τα ελλείμματα ο ίδιος ανακοίνωσε ότι θα υπάρξει σταθερή μείωσή τους 3% για φέτος έως 1,5% το 2019, σε συνδυασμό με ελαφρά τόνωση της κατανάλωσης μέσω διαφόρων φορολογικών απαλλαγών για τις οικογένειες και τις μικρές επιχειρήσεις και την αύξηση των χαμηλών μισθών και των συντάξεων μαζί με μέτρα για την εγγύηση της ασφάλειας στην εργασία.
"Plan B"
Στην καλύτερη στιγμή ήρθε και η ανακοίνωση από τον οίκο πιστωτικής αξιολόγησης DBRS που αφήνει την πιστοληπτική ικανότητα της Πορτογαλίας και τα ομόλογά της σε υψηλότερο επίπεδο από αυτό του "Junk" (σκουπίδια), πράγμα που δείχνει ότι υπάρχει κάποια αμυδρά εμπιστοσύνη για τη μελλοντική δράση της νέας κεντροαριστερής κυβέρνησης.
«Οι Βρυξέλλες, και ειδικότερα οι υπουργοί του Eurogroup, μπορεί να προσφέρουν στον Μ. Τσεντένο το πλεονέκτημα της αμφιβολίας τους και επειδή ο ίδιος είναι φιλελεύθερου οικονομικού προσανατολισμού και επειδή το πορτογαλικό Σοσιαλιστικό Κόμμα και ο πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα απέχουν πολιτικά παρασάγγας από τον Αλέξη Τσίπρα και τον Γιάνη Βαρουφάκη, τη συμπεριφορά των οποίων βίωσαν ως ανοικτό πόλεμο εναντίον τους» δήλωσε ο Ζοάο Ντούκε, καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Λισσαβώνας.
Όπως επισήμανε ο ίδιος, το πρόβλημα είναι ότι οι Βρυξέλλες θέλουν να γνωρίζουν ποιο θα είναι το «Ρlan Β» της νέας κυβέρνησης αν η οικονομία της χώρας δεν αρχίσει να βελτιώνεται, όπως υποστηρίζει ο κ. Τσεντένο, και δεν έχουν εμφανίσει εγκαίρως εναλλακτικό σχέδιο δράσης.
"Οι αριθμοί τους είναι πολύ αισιόδοξοι διότι τα μέτρα που έχουν αποφασίσει να πάρουν δεν ευνοούν καθόλου τις επενδύσεις» κατέληξε. Άλλοι οικονομικοί κύκλοι στις Βρυξέλλες επισημαίνουν επίσης ότι το πρόγραμμα της νέας κυβέρνησης, εκτός από την τόνωση της ζήτησης για να βγει η χώρα από την ύφεση, δεν λέει τίποτε για την ανάγκη μακροπρόθεσμων διαρθρωτικών μεταρρυθμίσεων, όπως αυτές στη Δικαιοσύνη, το πελατειακό κράτος, στην παράλληλη οικονομία, ακόμη και στην Παιδεία.
Υποχρεωμένοι να τους διαψεύσουν
Οι αντίπαλοί του της κεντροαριστερής κυβέρνησης δεν χάνουν καμία ευκαιρία να της επιτεθούν. Την κατηγορούν για την πρόθεσή της να παγώσει τις ιδιωτικοποιήσεις και την εμφανίζουν σαν κυβέρνηση που δεν ασκεί μια άλλη πολιτική, αλλά απλώς διαχειρίζεται τα κεκτημένα. Και τούτο διότι δεν είναι εύκολες οι μεγάλες αποφάσεις μεταξύ τριών κυβερνητικών κομμάτων των οποίων οι θέσεις απέχουν τόσο πολύ μεταξύ τους.
Για να επιβιώσουν πολιτικά, ο πρωθυπουργός Αντόνιο Κόστα και ο υπουργός Οικονομικών Μάριο Τσεντένο είναι υποχρεωμένοι να τους διαψεύσουν στην πράξη...
