Του Μιχάλη Τρίκκα
Μια ακόμη ένδειξη ότι ο νέος Ψυχρός Πόλεμος μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια της Ουκρανίας και επεκτείνεται διαρκώς σε νέα μέτωπα αποτελεί η συνεχιζόμενη πολιτική κρίση στη γειτονική ΠΓΔΜ. Και πρόκειται για νέο μέτωπο εξαιρετικής σημασίας αφού βρίσκεται στο μέσο των νέου ενεργειακού αγωγού της Ρωσίας, στον οποίο φιλοδοξεί να συμμετάσχει και η χώρα μας.
Οι συγκρούσεις της προηγούμενης εβδομάδας στο Κουμάνοβο με 22 νεκρούς - αστυνομικούς και ενόπλους που εισήλθαν στη χώρα από το Κόσοβο- αποτέλεσαν τη μέχρι τώρα κορύφωση της βαθιάς πολιτικής κρίσης που συγκλονίζει εδώ και μήνες τη γειτονική χώρα φέρνοντας και πάλι απειλητικά στο προσκήνιο το φάσμα της εθνοτικής βίας.
Σύμφωνα με το υπουργείο Εσωτερικών της ΠΓΔΜ, επικεφαλΉς της ομάδας που διείσδυσε στο Κουμάνοβο ήταν πέντε Κοσοβάροι, πρώην μέλη του UCK. Η τοπική αστυνομία ανακοίνωσε ότι επρόκειτο για μέλη "μιας από τις πιο επικίνδυνες τρομοκρατικές ομάδες των Βαλκανίων, οι ιδρυτές της οποίας ήταν μέλη του NLA (Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού)".
Ο NLA, τοπικό παρακλάδι του διαβόητου UCK, του Απελευθερωτικού Στρατού του Κοσόβου, διαλύθηκε επισήμως το 2001, όταν η Συμφωνία της Οχρίδας τερμάτισε τις πολύνεκρες συγκρούσεις έξι μηνών μεταξύ των Αλβανών αυτονομιστών και των ενόπλων δυνάμεων της χώρας. Η ηγεσία της οργάνωσης πέρασε σταδιακά στην επίσημη πολιτική ζωή εκτοπίζοντας τους μέχρι τότε εκπροσώπους της αλβανικής κοινότητας.
Ο Αλί Αχμέτι, συνιδρυτής του NLA, είναι σήμερα επικεφαλής του κόμματος της Δημοκρατικής Ένωσης για την Ενσωμάτωση (DUI), του κυβερνητικού εταίρου του εθνικιστικού VMRO - DPMNE. Μετά τις αιματηρές συγκρούσεις, τόνισε ότι το κόμμα του "επιθυμεί να αποτελέσει μέρος της λύσης και όχι του προβλήματος".
Από την πλευρά του, ο πρωθυπουργός Νίκολα Γκρούεφσκι απέδωσε το περιστατικό σε ευρύτερο σχέδιο με στόχο την αποσταθεροποίηση της κυβέρνησής του. Όπως σημείωσε, οι ένοπλοι "είχαν συμμετάσχει σε διάφορες συγκρούσεις, πολλές από τις οποίες ήταν στη Μέση Ανατολή, και είχαν μεγάλη εμπειρία στον ανταρτοπόλεμο". Και δεν παρέλειψε να κατηγορήσει την αντιπολίτευση για την προσπάθειά της να "αποκομίσει πολιτικά κέρδη στις πλάτες των νεκρών και των τραυματιών".
Ο δεξιός πρωθυπουργός αναφερόταν στα σχόλια του ηγέτη του αντιπολιτευόμενου σοσιαλδημοκρατικού κόμματος SDSM Ζόραν Ζάεφ, που υποστήριξε ότι την εθνοτική ένταση στην ΠΓΔΜ αναμοχλεύει η ίδια η κυβέρνηση της χώρας με απώτερο στόχο να αποσπάσει την προσοχή της κοινής γνώμης από τη συνεχιζόμενη πολιτική κρίση.
Ανταλλάσσοντας κατηγορίες και ηχογραφήσεις
Εδώ και μήνες, η αντιπολίτευση καλεί σε σχεδόν καθημερινές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις δίνοντας παράλληλα στη δημοσιότητα ηχογραφημένες συνομιλίες κυβερνητικών αξιωματούχων. Σε μία από αυτές, ο Γκρούεφσι φαίνεται να ζητεί τη συγκάλυψη μιας υπόθεσης αστυνομικής βίας που πυροδότησε διαδηλώσεις μηνών πριν από τέσσερα χρόνια.
Πριν τα αιματηρά γεγονότα της προηγούμενης εβδομάδας, η αντιπολίτευση προγραμμάτιζε μεγάλη αντικυβερνητική κινητοποίηση για τις 17 Μαΐου. "Δεν θα είναι μια διαμαρτυρία όπου θα συγκεντρωθούμε, θα εκφράσουμε τη δυσαρέσκειά μας και θα γυρίσουμε σπίτια μας. Θα παραμείνουμε μέχρι ο Γκρούεφσκι να φύγει" είχε προαναγγείλει ο Ζάεφ.
Στην απέναντι όχθη, ο Γκρούεφσκι απάντησε χαρακτηρίζοντας τον ηγέτη της αντιπολίτευσης "προδότη" που βρίσκεται στο μισθολόγιο "ξένων κέντρων" τα οποία πάντως απέφυγε να κατονομάσει. Όπως και η κυβέρνηση Ερντογάν στην Τουρκία, που αντιμετώπισε παρόμοια εκστρατεία τους προηγούμενους μήνες, η κυβέρνηση Γκρούεφσκι υποστήριξε ότι οι συνομιλίες υπεκλάπησαν από ξένες μυστικές υπηρεσίες, που στη συνέχεια τις παρέδωσαν στην αντιπολίτευση για να τη βοηθήσουν να ανατρέψει την κυβέρνηση.
Θα μπορούσε απλώς να πρόκειται για μια οξεία πολιτική αντιπαράθεση με όλες τις ιδιομορφίες και παθογένειες της βαλκανικής πολιτικής ζωής αν δεν υπήρχαν κάποιες ενδιαφέρουσες διεθνείς αντιδράσεις. Το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών έσπευσε να υπερασπιστεί την κυβέρνηση Γκρούεφσκι στηρίζοντας τις κατηγορίες περί σχεδίου αποσταθεροποίησης.
"Το ξέσπασμα των αντικυβερνητικών δραστηριοτήτων στη 'Μακεδονία' τις τελευταίες μέρες προκαλεί ανησυχία" τόνιζε το ρωσικό υπουργείο. "Η επιλογή πολλών κινημάτων της αντιπολίτευσης και ΜΚΟ που εμπνέονται από τη Δύση να αναδείξουν τη λογική του δρόμου και το γνωστό σενάριο της 'χρωματιστής επανάστασης' εγκυμονεί επικίνδυνες συνέπειες" πρόσθετε η ανακοίνωση.
Από την άλλη, πρεσβευτές δυτικών χωρών στα Σκόπια, όπως ο Αμερικανός Τζες Μπέιλι και η Γερμανίδα Κριστίνε Αλτχάουζερ, ζήτησαν ανοιχτά παραιτήσεις στελεχών της κυβέρνησης προκειμένου να διευκολυνθούν οι έρευνες σχετικά με τις καταγγελίες της αντιπολίτευσης. Οι παραιτήσεις τελικά έγιναν, με την αμερικανική πρεσβεία στα Σκόπια να "χειροκροτεί" την εξέλιξη.
Οι δρόμοι της ενέργειας
Γιατί όμως η μικροσκοπική ΠΔΓΜ να προκαλεί τόσο έντονο διεθνές ενδιαφέρον; Μια βάσιμη εξήγηση θα μπορούσε να αναζητηθεί στον αναβαθμισμένο γεωπολιτικό ρόλο που της δίνει η παρουσία στον νέο ενεργειακό χάρτη που σχεδιάζει η Μόσχα. Τον Δεκέμβριο του 2014, η ρωσική κυβέρνηση ανακοίνωσε το σχέδιο της για την κατασκευή του "Turkish Stream", ενός νέου αγωγού που μέσα σε μια πενταετία θα παρακάμπτει την Ουκρανία και θα μεταφέρει τεράστιες ποσότητες φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω Τουρκίας.
Η Ελλάδα έχει εκδηλώσει ζωηρό ενδιαφέρον για την επέκταση του αγωγού στην Ευρώπη. Και με το δεδομένο ότι η υπαναχώρηση της Βουλγαρίας ύστερα από δυτικές πιέσεις ήταν εκείνη που οδήγησε στο ναυάγιο του South Stream (της προηγούμενης χάραξης), ο νέος αγωγός δεν μπορεί παρά να περνά από το έδαφος της ΠΓΔΜ για να συναντήσει στη συνέχεια την παλιά διαδρομή μέσω Σερβίας, Ουγγαρίας, Αυστρίας, Σλοβενίας και Ιταλίας.
Η κυβέρνηση Γκρούεφσκι είχε δείξει έμπρακτα τις θετικές διαθέσεις της απέναντι στη Μόσχα επιλέγοντας να μην συμμετάσχει στο ευρωπαϊκό εμπάργκο κατά της Ρωσίας. Από την άλλη, ο αλβανικός αλυτρωτισμός του UCK δεν έπαψε ποτέ να αποτελεί μέσο πίεσης της Ουάσιγκτον για τη διαμόρφωση της βαλκανικής πολιτικής. Υπ' αυτή την έννοια, τα γεγονότα του Κουμάνοβο θα μπορούσαν να αποτελούν προειδοποιητική βολή για το τι θα μπορούσε να επακολουθήσει στην περίπτωση που η ΠΓΔΜ έδινε το "πράσινο φως" για τη διέλευση του αγωγού από το έδαφος της.
