Ανταπόκριση από την Ιερουσαλήμ. Πάνος Χαρίτος
Η επανεκλογή του Μπενιαμίν Νετανιάχου στο Ισραήλ χαροποίησε τον ίδιο κι όσους τον ψήφισαν στις εκλογές της προηγούμενης Τρίτης. Ωστόσο τα χαμόγελα σταματούν εδώ. Περιορίζονται στα πρόσωπα των στελεχών του κόμματός του κι όσους τον επέλεξαν για τους λόγους που αυτοί γνωρίζουν.
Όλοι οι υπόλοιποι, εντός κι εκτός Ισραήλ, έμειναν παγωμένοι στο άκουσμα του εκλογικού αποτελέσματος. Όχι γιατί οι δημοσκοπήσεις έπεσαν έξω ή ακόμα και η εκτίμηση του εκλογικού αποτελέσματος απείχε από την πραγματικότητα. Ούτε επίσης γιατί κάτι προσωπικό είχαν με τον ίδιο τον κ. Νετανιάχου. Απλώς, η ρητορική που ο ηγέτης του Λικούντ είχε αναπτύξει στα τελευταία μέτρα της διαδρομής που οδηγούσαν στο άνοιγμα της κάλπης εξέφραζε ακραίες απόψεις.
Οικειοποιήθηκε τον ρατσισμό. Δεσμεύθηκε για τη διατήρηση του υφιστάμενου καθεστώτος στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Υποσχέθηκε τη μη επίλυση του Παλαιστινιακού.
Για τους ξένους αναλυτές, διπλωμάτες ή απλούς περιπατητές των ισραηλινών εδαφών, είναι δύσκολο να γίνει κατανοητή η επιλογή της πλειοψηφίας των ψηφοφόρων μιας χώρας που εδώ και δεκαετίες βιώνει τις συνέπειες της αδιαλλαξίας, της άγονης αντιπαράθεσης, του ρατσισμού, της κατοχής εδαφών, αλλά και την υποβάθμιση της ζωής. Της ζωής των άλλων, αλλά και της δικής τους, που συνειδητά ή ασυνείδητα έχουν υποθηκεύσει καθώς διαιωνίζεται μια πολιτική που επενδύει στον φόβο. Στην απομόνωση. Πολιτικά που επιβάλει δυσβάσταχτους φόρους για να διασφαλίσει την επιτυχία της στρατιωτικής επιβολής. Που έχει τεράστιο κόστος σε ανθρώπινες ζωές. Που οδηγεί, σύμφωνα με επίσημες έρευνες, σε κατάθλιψη ένα μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας.
Έκπληξη (;)
Μια πολιτική που βασίζεται στην επιβολή και αγνοεί επιδεικτικά τον διάλογο. Ακόμα και για τους ντόπιους όμως, για όλους εκείνους που προσεγγίζουν διαφορετικά όλα τα παραπάνω ζητήματα, η νίκη του Νετανιάχου ήταν κάτι περισσότερο από έκπληξη. Ασχέτως αν συμφωνούσαν ή όχι στον τρόπο επίλυσης του Παλαιστινιακού και της μορφής που θα πρέπει να έχει μια μελλοντική συνύπαρξη με τους υπό κατοχή γείτονες, υπήρχε ένα στοιχείο που διαφοροποιούσε την ατμόσφαιρα. Αυτή τη φορά όλοι συμφωνούσαν σε ένα σημείο. Το κόστος ζωής στο Ισραήλ της ασφάλειας του Νετανιάχου και των προκατόχων του είναι αβάσταχτο. Αυτός ήταν ο κοινός παρονομαστής της πλειοψηφίας των ερωτηθέντων προεκλογικά. Ήταν το κύριο θέμα συζητήσεων σε μπαρ, καφετέριες, σπίτια, ακόμα και στις στάσεις των λεωφορείων. Ήταν το ισχυρό αντίβαρο που έδειχνε να συσπειρώνει και να διαμορφώνει ένα ρεύμα της κοινωνίας απέναντι στη ρητορική της ανασφάλειας και του φόβου που προέβαλε ο ηγέτης του Λικούντ.
Το εκλογικό αποτέλεσμα στο Ισραήλ απέδειξε πως οι ψηφοφόροι εξέλεξαν πρωθυπουργό βάσει των φόβων τους και όχι της ελπίδας για κάτι διαφορετικό. Αν η προσθήκη δύο ή τριών όρων στο προεκλογικό πρόγραμμα Νετανιάχου ήταν το κυρίαρχο στοιχείο για να στραφούν οι ψηφοφόροι προς αυτόν την τελευταία στιγμή, τότε η αποκωδικοποίηση του εκλογικού αποτελέσματος οδηγεί στο εξής συμπέρασμα: Η πλειοψηφία των Ισραηλινών συμφωνούν με την κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών και τη διακοπή των ειρηνευτικών συνομιλιών. Συμφωνούν με τη φράση του επανεκλεγέντος πρωθυπουργού, πως οι Άραβες πολίτες του Ισραήλ οδηγούν τη χώρα αριστερά και πως στις προθέσεις του είναι ο μικρότερος δυνατός αριθμός Αράβων πολιτών, που ως είχε αποτέλεσμα θύελλα αντιδράσεων εντός και εκτός Ισραήλ. Τέλος, προφανώς, δεν αντιτίθενται στην εποικιστική δραστηριότητα στα κατεχόμενα της Δυτικής Όχθης, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για τους άλλους και τους ίδιους.
Αντιδράσεις εντός κι εκτός
Το κυρίαρχο στοιχείο σε επίπεδο αντιδράσεων, είτε αυτό σχετίζεται με το εσωτερικό είτε με το εξωτερικό, ήταν η αμηχανία και η απογοήτευση. Στο εσωτερικό, αρκετοί από όσους ψήφιζαν παραδοσιακά Αριστερά, επέλεξαν να στηρίξουν το Εργατικό Κόμμα ή ακόμα και το κόμμα της Τζίπι Λίβνι εκτιμώντας πως υπάρχει σοβαρό ενδεχόμενο ανατροπής της οικονομικής πολιτικής, η οποία θα έχει ως αποτέλεσμα τη διαφοροποίηση ευρύτερων πολιτικών, συμπεριλαμβανομένης και της ειρηνευτικής διαδικασίας. Όταν, όπως χαρακτηριστικά μου περιέγραφαν είδαν το αποτέλεσμα των εκλογών, παραιτήθηκαν κάθε προσπάθειας λογικής προσέγγισης και εξήγησης. Σε διεθνές επίπεδο, δεν γνωρίζω πόσοι ξένοι πρωθυπουργοί σήκωσαν το τηλέφωνο για να καλέσουν τον κ. Νετανιάχου, ώστε να μεταφέρουν τα συγχαρητήριά τους, ωστόσο θα είχε ενδιαφέρον μια τέτοια πληροφορία...
Ο Λευκός Οίκος, ακολουθώντας το πρωτόκολλο, κάλεσε την ίδια μέρα της εκλογής. Η συνομιλία του Μπάρακ Ομπάμα, σύμφωνα με διαρροές από την Ουάσιγκτον, δεν ήταν και τόσο εγκάρδια. Τα τυπικά συγχαρητήρια ακολούθησαν αρκετές ενστάσεις και αγωνίες του Αμερικανού προέδρου για τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Ισραηλινού πρωθυπουργού.
Περιορίζει τις σχέσεις ο Ομπάμα
Ο Μ. Νετανιάχου έσπευσε αμέσως μετά το τηλεφώνημα να διαρρεύσει το θετικό κλίμα και τη διάθεση για συνεργασία που του εξέφρασε ο κ. Ομπάμα. Χρειάστηκαν μόνο λίγες ώρες για να διαψευστεί με τον πλέον επίσημο τρόπο. Ο εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου ανακοίνωσε πως ο πρόεδρος εξέφρασε την ανησυχία του για τις προεκλογικές δεσμεύσεις του Νετανιάχου σε σχέση με την απόρριψη της λύσης των δύο κρατών, τα σχόλια αναφορικά με τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ και την εποικιστική πολιτική στην Ιερουσαλήμ.
Επίσης τόνισε την πρόθεση του Λευκού Οίκου να διακόψει την ανοιχτή γραμμή του Ισραηλινού πρωθυπουργό με τον Μ. Ομπάμα και οι επαφές Νετανιάχου να περιοριστούν μέχρι το επίπεδο του Τ. Κέρι. «Ο πρόεδρος είναι ρεαλιστής, εάν υπάρχει κάποιο όφελος να συνδιαλαγεί με τον Νετανιάχου, τότε θα το πράξει, μέχρι τότε προτιμά να μην σπαταλά τον χρόνο του», ανέφερε ανεπίσημα σε δημοσιογράφους στην Ουάσιγκτον ο ίδιος αξιωματούχος.
Αξιοσημείωτη είναι και η διαρροή που θέλει τον Αμερικανό πρόεδρο να λέει στον Ισραηλινό πρωθυπουργό ότι εφόσον εξακολουθήσει στο μονοπάτι της απόρριψης της ειρηνευτικής διαδικασίας, διακινδυνεύει το αμερικανικό βέτο στα Ηνωμένα Έθνη σε όποιες μελλοντικές προσφυγές. Οι σχέσεις των δύο ηγετών δεν αναμένεται να διαφοροποιηθούν προς το καλύτερο, με δεδομένο πως ο Νετανιάχου δυσανασχετεί με την πολιτική προσέγγιση που επιχειρεί ο Ομπάμα με το Ιράν, αλλά και την επιμονή του για πρόοδο στις συνομιλίες με τους Παλαιστίνιους.
Γι' αυτό και ο Νετανιάχου έχει επιλέξει ανοιχτά να στηρίξει τους Ρεπουμπλικανούς και σε αυτή την κατεύθυνση επιχειρεί να χρησιμοποιήσει και το εβραϊκό λόμπι (εκτιμώντας πως αυτό θα προβληματίσει αρκετούς στο δημοκρατικό στρατόπεδο) ώστε να περιορίσει τις όποιες πιέσεις από τον Ομπάμα.
Απαισιοδοξία στη Ραμάλα
Από παλαιστινιακής πλευράς η αντίδραση περιορίστηκε στην εκτίμηση πως το παρελθόν σε συνδυασμό με το προεκλογικό πρόγραμμα Νετανιάχου αποτελούν ικανά στοιχεία για να κατανοήσει κάποιος πού οδηγούνται τα πράγματα.
Εκτιμούν επίσης πως θα ενταθούν οι οικονομικές πιέσεις έναντι της Παλαιστινιακής Αρχής από το Ισραήλ, επιχειρώντας την πλήρη αποδόμηση του Μαχμούντ Αμπάς και την κλιμάκωση της έντασης στους δρόμους -τρίτη Ιντιφάντα-, επιδιώκοντας την αποφυγή πιέσεων από το εξωτερικό προς το Ισραήλ για επαναφορά στο τραπέζι του διαλόγου.
Με δεδομένες τις πολιτικές που άσκησε ο Μ. Νετανιάχου στο Ισραήλ στις τρεις προηγούμενες θητείες του, είναι αναμενόμενο πως κάπου εκεί οριοθετούνται και τα αποτελέσματα της επόμενης τετραετίας του. Η κλιμάκωση στις σχέσεις με τους Παλαιστίνιους θεωρείται σχεδόν βέβαιη και αρκετοί αναλυτές εκτιμούν ότι ίσως προκύψει από ενδεχόμενη εποικιστική πολιτική στα Ανατολικά Ιεροσόλυμα.
Οι επιλογές αυτές αναμένεται να έχουν τη σύμφωνη γνώμη και των ετέρων κομμάτων από τον χώρο της Ακροδεξιάς και των θρησκευτικών σχημάτων που θα συνασπιστούν στη νέα κυβέρνηση. Το μεγάλο ζητούμενο ωστόσο παραμένει η οικονομική πολιτική που θα ακολουθήσει ο Νετανιάχου για τα μεσαία και χαμηλά στρώματα, κάτι που δεν είναι στις προτεραιότητές του και που, ασχέτως εκλογικού αποτελέσματος, εξακολουθεί να απασχολεί μεγάλο μέρος της κοινωνίας.
Αν αγνοήσει αυτόν τον παράγοντα, τότε ίσως η δική του τελευταία θητεία στο πρωθυπουργικό αξίωμα να φέρει μαζί της και το τέλος των πολιτικών μοντέλων που έθρεψε και γιγάντωσε ο φόβος.
