του Μάρκ Βάισμπροτ
Τη Δευτέρα, ο Λευκός Οίκος έκανε ένα ακόμη βήμα προς το θέατρο του παραλόγου "κηρύσσοντας κατάσταση έκτακτης εθνικής ανάγκης σε σχέση με την ασυνήθιστη και εξαιρετική απειλή προς την εθνική ασφάλεια και την εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών που θέτει η κατάσταση στη Βενεζουέλα", όπως χαρακτηριστικά ανέφερε η επιστολή του προέδρου Μπαράκ Ομπάμα προς τον πρόεδρο του Κογκρέσου, Τζόν Μπένερ.
Απομένει να φανεί αν κάποιος από τους διαπιστευμένους δημοσιογράφους στον Λευκό Οίκο θα έχει τα κότσια να ρωτήσει τι στην ευχή εννοεί ο πρόεδρος με αυτό. Χρηματοδοτεί η Βενεζουέλα μια επικείμενη τρομοκρατική επίθεση στην αμερικανική επικράτεια; Σχεδιάζει εισβολή; Κατασκευάζει πυρηνικά όπλα;
Ποιόν νομίζουν ότι κοροιδεύουν; Ορισμένοι θα ισχυριστούν ότι οι διατυπώσεις είναι τέτοιες επειδή η αμερικανική νομοθεσία το επιβάλει προκειμένου να επιβληθεί ένας ακόμη γύρος κυρώσεων σε βάρος της Βενεζουέλας. Πόσο πειστικό είναι όμως να λες σε όλο τον κόσμο ότι η νομιμότητα στις ΗΠΑ είναι κάτι που ο πρόεδρος μπορεί να παρακάμψει με ψέματα κάθε φορά που τον βολεύει;
Αυτή ακριβώς ήταν και η προσέγγιση του Ροναλντ Ρίγκαν το 1985 όταν έκανε μια παρόμοια διακήρυξη προκειμένου να επιβάλει κυρώσεις -συμπεριλαμβανομένων και οικονομικού εμπάργκο- σε βάρος της Νικαράγουας. Οπως ο Λευκός Οίκος σήμερα, προσπαθούσε και αυτός να ανατρέψει μια εκλεγμένη κυβέρνηση που δεν άρεσε στην Ουάσιγκτον. Ηταν σε θέση να χρησιμοποιήσει παραστρατιωτική και τρομοκρατική βία όπως και ένα εμπάργκο σε μια επιτυχημένη προσπάθεια να καταστρέψει την οικονομία της Νικαράγουας και τελικά να ανατρέψει την κυβέρνηση της -οι Σαντινίστας επέστρεψαν στην εξουσία το 2007 και κυβερνούν μέχρι σήμερα.
Ο κόσμος προχώρησε μπροστά ακόμη και αν η Ουάσιγκτον δεν το έκανε. Η Βενεζουέλα σήμερα συγκεντρώνει την σθεναρή υποστήριξη των γειτόνων της απέναντι σε αυτό που κάθε κυβέρνηση της περιοχής θεωρεί ως απόπειρα αποσταθεροποίησης της χώρας. "Η Κοινότητα Λατινοαμερικανικών Κρατών και Κρατών της Καραιβικής (CELAC) αποκηρύσει την εφαρμογή μονομερών και επιθετικών μέτρων που αντιτίθενται στο διεθνές δίκαιο" ανέφερε η ανακοίνωση που υπέγραψε κάθε χώρα της αμερικανικής ηπείρου στις 11 Φεβρουαρίου με την εξαίρεση των ΗΠΑ και του Καναδά. Η ανακοίνωση αποτελούσε απάντηση στις αμερικανικές κυρώσεις του Δεκεμβρίου κατά της Βενεζουέλας.
Μηπως δεν διαβάσατε για όλα αυτά στα αγγλόφωνα ΜΜΕ; Μάλλον δεν θα πληροφορηθήκατε και για την άμεση απάντηση της Ενωσης Χωρών της Λατινικής Αμερικής: "Η UNASUR απορρίπτει κάθε εξωτερική και εσωτερική προσπάθεια παρέμβασης που αποσκοπεί να διαταράξει τη δημοκρατική διαδικασία στη Βενεζουέλα".
Η Ουάσιγκτον είχε ανάμιξη στο βραχύβιο στρατιωτικό πραξικόπημα του 2002 στη Βενεζουέλα. "Παρείχε εκπαίδευση, οικοδόμηση θεσμών και άλλη υποστήριξη σε άτομα και οργανώσεις που είχαν άμεση εμπλοκή στην προσωρινή ανατροπή" του Ούγκο Τσάβες και της κυβέρνησης του, σύμφωνα με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι ΗΠΑ δεν άλλαξαν την πολιτική τους απέναντι στη Βενεζουέλα έκτοτε και συνέχισαν να χρηματοδοτούν ομάδες της αντιπολίτευσης στη χώρα.
Είναι επομένως φυσικό ότι όλοι όσοι γνωρίζουν την πρόσφατη ιστορία -με τη σύγκρουση μεταξύ των ΗΠΑ και της ευρυτερης περιοχής για το πραξικόπημα του 2009 στην Ονδούρα και τις πρόσφατες κυρώσεις- να υποθέσουν ότι η Ουάσιγκτον εμπλέκεται στις συνεχιζόμενες προσπάθειες ανατροπής μιας κυβέρνησης που αποτελεί τον υπ'αριθμόν ένα ή δύο στόχο για αλλαγή καθεστώτος εδώ και μια δεκαετία.
Η κυβέρνηση της Βενεζουέλας έχει παρουσιάσει αξιόπιστα στοιχεία για τον σχεδιασμό ενός πραξικοπήματος: η ηχογράφηση ενός πρώην υπουργού Εσωτερικών να διαβάζει την ανακοίνωση που προφανώς επρόκειτο να εκδοθεί μόλις ο στρατός ανέτρεπε την εκλεγμένη κυβέρνηση, οι ομολογίες υπόδικων στρατιωτικών και μια ηχογραφημένη τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ ηγετών της αντιπολίτευσης που αποκάλυπτε ότι ένα πραξικόπημα ήταν στα σπάργανα.
Ανεξάρτητα από το αν κανείς θεωρεί τα στοιχεία αυτά επαρκή -και ο αμερικανικός τύπος δεν ανέφερε το μεγαλύτερο μέρος τους- δεν προκαλεί εντύπωση ότι οι κυβερνήσεις της περιοχής πείστηκαν. Προσπάθειες για την ανατροπή της δημοκρατικά εκλεγμένης κυβέρνησης της Βενεζουέλας γίνονται εδώ και 15 χρόνια. Γιατί τα πράγματα να έχουν διαφορετικά σήμερα όταν η οικονομία της βρίσκεται σε ύφεση και η τελευταία προσπάθεια ανατροπής της κυβέρνησης έγινε μόλις πέρσι; Και μήπως έχει δει ποτέ απόπειρα ανατροπής μιας αριστερής κυβέρνησης στη Λατινική Αμερική στην οποία η Ουάσιγκτον δεν έπαιξε κάποιο ρόλο; Επειδή προσωπικά δεν έχω δει.
Στα μεγάλα αμερικανικά και διεθνή ΜΜΕ, βλέπουμε ότι ο Ομπάμα έκανε ένα ιστορικό βήμα με το να ξεκινήσει τη διαδικασία εξομάλυνσης των σχέσεων με την Κούβα. Ομως μεταξύ των λατινοαμερικανικών κυβερνήσεων, ακόμη και αυτό το ψήγμα αποκατάστασης αξιοπιστίας αμέσως ξεχάστηκε μπροστά στην επιθετικότητα απέναντι στη Βενεζουέλα.
Θα δυσκολευτεί πολύ κανείς να εντοπίσει υπουργό εξωτερικών ή πρόεδρο από την περιοχή που να πιστεύει ότι οι αμερικανικές κυρώσεις έχουν οποιαδήποτε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα ή τη δημοκρατία. Ας δούμε για παράδειγμα το Μεξικό, όπου ακτιβιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και δημοσιογράφοι δολοφονούνται τακτικά, ή την Κολομβία που κατέχει εδώ και χρόνια το ρεκόρ στις δολοφονίες συνδικαλιστών. Τίποτε συγκρίσιμο με αυτούς τους εφιάλτες για τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν έχει συμβεί στη Βενεζουέλα στα 16 χρόνια διακυβέρνησης του Τσάβες και του Μαδούρο. Ωστόσο, το Μεξικό και η Κολομβία βρίσκονται ανάμεσα στους μεγαλύτερους αποδέκτες αμερικανικής βοήθειας στην περιοχή.
Η κυβέρνηση Ομπάμα είναι σήμερα πιο απομονωμένη στη Λατινική Αμερική απο ο,τι ήταν ακόμη και η κυβέρνηση Μπους. Εξαιτίας του μεγάλου χάσματος που υπάρχει μεταξύ των μεγάλων διεθνών ΜΜΕ και του τρόπου σκέψης των τοπικών κυβερνήσεων, αυτό δεν είναι σαφές σε όσους δεν γνωρίζουν τις λεπτομέρειες των σχέσεων του ημισφαιρίου. Κοιτάξτε ποιοί συνέγραψαν τη νομοθεσία που επιβάλει κυρώσεις στη Βενεζουέλα τον Δεκέμβριο: οι γερουσιαστές Ρόμπερτ Μενέντεζ και Μάρκο Ρούμιο, αμφότεροι φανατικοί υποστηρικτές του εμπάργκο κατά της Κούβας. Ωστόσο, η κυβέρνηση ανακοίνωσε με περηφάνια ότι οι νέες κυρώσεις "πηγαίνουν βαθύτερα από όσο προβλέπει η νομοθεσία".
Το πρόσωπο της Ουάσιγκτον στη Λατινική Αμερική είναι ένα πρόσωπο εξτρεμισμού. Παρά κάποιες αλλαγές σε άλλους τομείς της εξωτερικής πολιτικής (για παράδειγμα η προσπάθεια προσέγγισης του Ιράν), το πρόσωπο αυτό δεν έχει αλλάξει και πολύ από τη στιγμή που ο Ρίγκαν προειδοποιούσε ότι οι Σαντινίστας της Νικαράγουας "απείχαν μόλις δύο μέρες από το Τέξας". Τότε οι σκιτσογράφοι τον είχαν γελοιοποιήσει. Η αναβίωση της πολιτικής του από τον σημερινό ένοικο του Λευκου Οίκου θα έπρεπε να αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο.
