Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Το αποτέλεσμα του επεισοδιακού έκτακτου Eurogroup της Τετάρτης για την Ελλάδα είναι απλό και χωράει σε μια φράση: Δεν υπήρξε συμφωνία μεταξύ των εταίρων και της χώρας μας για το τι μέλλει γενέσθαι με το υφιστάμενο πρόγραμμα που λήγει στις 28 Φεβρουαρίου -και που η νέα ελληνική κυβέρνηση το θεωρεί τελειωμένο.
Υπήρξαν πρόοδοι, όπως παραδέχτηκε ο ξενυχτισμένος πρόεδρος του Eurogroup, Γερούν Ντάισελμπλουμ, αλλά όχι αρκετές ώστε να καταλήξουν οι "19" σε ένα κοινό ανακοινωθέν. Κι όλοι εύχονται τώρα ότι μέχρι το τέλος της συνεδρίασης του τακτικού Eurogroup της 16ης Φεβρουαρίου θα έχει βρεθεί μια "αμοιβαία επωφελής" λύση για την Ελλάδα και την Ευρωζώνη, όπως το διατυπώνει ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, ή ένας "συμβιβασμός, όπως το συνηθίζει η Ευρώπη, με τα πλεονεκτήματα να υπερτερούν των μειονεκτημάτων", όπως το διατυπώνει η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ.
Αυτά επί της ουσίας. Συμφωνία "όχι ακόμη", αλλά με σαφή τη βούληση όλων να επιτευχθεί μέχρι τη Δευτέρα.
Επί της διαδικασίας, τώρα, κι ακόμη περισσότερο επί των συμβολισμών, που είναι κρίσιμης σημασίας για όλους, τα πράγματα ήταν και παραμένουν πολύπλοκα. Ανάλογα με το με ποιον μιλάει κανείς στους διαδρόμους του κτηρίου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις Βρυξέλλες, ακούει και μια διαφορετική... διαρροή από το περιβάλλον των υπουργών Οικονομικών, που τα λέγανε μεταξύ τους και με τους επικεφαλής των οικονομικών εμπειρογνωμόνων τους πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Η βασική διαρροή από τους Γερμανούς ήταν ότι η ελληνική πλευρά τίναξε την τελευταία στιγμή στον αέρα τη συμφωνία που -νόμισαν ότι- είχε επιτευχθεί και επικαλούνται ως επιχείρημα την αποχώρηση από το συμβούλιο του υπουργού Οικονομικών, Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, με τη βεβαιότητα ότι το σχέδιο ανακοινωθέντος χρειάζεται μόνο λίγο... χτένισμα για να τελειώσουν όλα. Βέβαια οι πληροφορίες για το περιεχόμενο αυτής της συμφωνίας ήταν θολές κι έλεγαν περίπου ότι η Ελλάδα θα ζητήσει τεχνητή παράταση του ισχύοντος προγράμματος και μετά βλέπουμε...
Πηγές προσκείμενες σε... τρίτες χώρες, όχι υποχρεωτικά φιλικά διακείμενες σε μια "υποχώρηση" στα ελληνικά αιτήματα, έλεγαν ότι Ελλάδα και Ευρωζώνη "ούτε έχουν πλησιάσει ούτε έχουν απομακρυνθεί περαιτέρω" από τις θέσεις που υποστήριζαν πριν από το έκτακτο Eurogroup, κι ότι οι διαβουλεύσεις θα συνεχιστούν μέχρι τη Δευτέρα.
Η ελληνική πλευρά, πάλι, αν και με καθυστέρηση κάποιων ωρών, επέδειξε μια αναπάντεχα ευχάριστη ειλικρίνεια εξηγώντας ποια ήταν τα σημεία που βρήκε θετικά στις προτάσεις των εταίρων και ποια ήταν εκείνα που θεώρησε απορριπτέα. Σε θετική κατεύθυνση ήταν οι διατυπώσεις περί "τροποποίησης" του προγράμματος, εφόσον 'επεκταθεί', στο πρώτο σχέδιο ανακοινωθέντος, πλην όμως ο Σόιμπλε αντέδρασε και ζήτησε αλλαγές. Κάθε αλλαγή στα επόμενα σχέδια έκανε πιο δύσκολο στην ελληνική πλευρά να συμφωνήσει -και στην τελική εκδοχή το τελικό "όχι" το είπε ο πρωθυπουργός μετά τη σχετική εισήγηση που του έκαναν τηλεφωνικά, ο υπουργός Οικονομικών Γιάνης Βαρουφάκης και ο αντιπρόεδρος Γιάννης Δραγασάκης.
Οι χώρες της Βαλτικής και οι Ίβηρες
Παρά τη σχετική υποστηρικτική στάση των Γάλλων και των Ιταλών, οι Βαρουφάκης και Δραγασάκης θα πρέπει να αισθάνθηκαν πολύ μόνοι σ' αυτό το πρώτο τους Eurogroup, όπως άλλωστε σίγουρα γνώριζαν εκ των προτέρων. Δεν είναι μόνο η σκληρή στάση του Σόιμπλε, που επί της ουσίας μένει αμετακίνητος στην πιστή τήρηση όλων των συμφωνηθέντων -κι αφήνει μόνο χώρο για αλλαγές στις διατυπώσεις, που να "χωρούν" την ελληνική πλευρά.
Κυρίως είναι η αγωνία της ισπανικής και πορτογαλικής κυβέρνησης - σε ένα βαθμό και της ιρλανδικής, αλλά αυτή δεν έχει φέτος εκλογές- μήπως η νέα αριστερή κυβέρνηση στην Ελλάδα πετύχει μια λύση οικονομικά αποτελεσματικότερη και κοινωνικά δικαιότερη, που θα έχει ως παράπλευρη "απώλεια" την εκλογική ήττα των Μαριάνο Ραχόι και Πέδρο Πάσους Κοέλιο.
Αλλά και η επιδεικτική έλλειψη κατανόησης των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης που συμμετέχουν στην Ευρωζώνη "για την γκρίνια των Ελλήνων, που δραματοποιούν την κατάστασή τους, η οποία, παρά την κρίση, παραμένει καλύτερη από τη δική μας".
Αναζητούν συμφωνία για τη Δευτέρα
Εν πάση περιπτώσει, όσο αρνητική κι αν ήταν η στάση πολλών εταίρων -σύμφωνα με επίσημες δηλώσεις του Φιλανδού πρωθυπουργού Αλεξάντερ Στουμπ, μάλιστα, ο συσχετισμός ήταν 18 προς 1, δηλαδή η Ελλάδα ήταν μόνη της - την επόμενη μέρα η επιθυμία τους να βρεθεί λύση, άρα να γίνουν εκατέρωθεν συμβιβασμοί, ήταν δεδηλωμένη.
Κι επειδή δεν αρκεί η πολιτική βούληση, αλλά χρειάζονται και οι απαραίτητες τεχνικές λεπτομέρειες, έπιασαν ήδη δουλειά οι εμπειρογνώμονες από τις δύο πλευρές, της Ελλάδας και της Ευρωζώνης, για να ετοιμάσουν το έδαφος για τη Δευτέρα. Αυτοί θα δουλέψουν για να βρουν "τον κοινό τόπο" μεταξύ του τρέχοντος προγράμματος και των ελληνικών προτάσεων -και δη με εντολή Τσίπρα και Ντάισελμπλουμ.
Σχολιάζοντας τις τελευταίες εξελίξεις, κύκλοι της ελληνικής κυβέρνησης σχολίαζαν «η δήλωση Γ. Ντάισελμπλουμ αποτελεί θετικό βήμα», θυμίζοντας συγχρόνως ότι «διακινήθηκαν τις προηγούμενες ημέρες, μέσα και έξω από τη χώρα, σενάρια κρίσης και χρεοκοπίας σε περίπτωση που η ελληνική κυβέρνηση δεν υπέγραφε την παράταση και την ολοκλήρωση του Μνημονίου καθώς και τη χθεσινοβραδινό κοινό ανακοινωθέν του Εurogroup. Δεν τα υπογράψαμε -καμία καταστροφή δεν επήλθε» σημείωναν με έμφαση οι ίδιες πηγές, αναδεικνύοντας και το μείζον:
«Η μετάβαση από το Μνημόνιο στο νέο ελληνικό πρόγραμμα είναι πλέον το αντικείμενο των διαβουλεύσεων καθώς και του επόμενου Eurogroup. Η Ελλάδα έχει καθαρές θέσεις, τις υπερασπίζεται και πείθει. Δεν εκβιάζει και δεν εκβιάζεται».
