Όταν ένας λαός πάει να ψηφίσει, είναι η στιγμή της αξιοπρέπειας στη δημοκρατία. Εκτός εάν ο λαός θελήσει να ψηφίσει Αριστερά - όπως στην Ελλάδα. Τότε διαμαρτύρεται το κεφάλαιο και η αξιοπρέπεια της εκλογής δεν αξίζει πια πεντάρα - ή μάλλον ευρώ
Του Γιάκομπ Άουγκσταϊν
Ποιος είναι ο κυρίαρχος στη δημοκρατία; Ο λαός ή το κεφάλαιο; Ανόητη ερώτηση θα έλεγε κανείς. Η διαφορά της δημοκρατίας από τη δικτατορία είναι οι εκλογές. Και γι' αυτό είναι πολύ περήφανη η Δύση. Εκτός εάν ο λαός απειλεί να ψηφίσει Αριστερά. Τότε αγανακτεί η δημόσια τηλεόρασή μας για τη δημοκρατία των Ελλήνων: «Θέλουν πάλι να ψηφίσουν» γκρινιάζει το κεντρικό μαγκαζίνο ειδήσεων. Και η εφημερίδα Bild ωρύεται: «Η Άνγκελα Μέρκελ δεν πρέπει να το επιτρέψει»! Η καγκελάριος θα πρέπει να καταστήσει σαφές στους Έλληνες «τι αναμένει δικαίως η Γερμανία από την επόμενη ελληνική κυβέρνηση». Τη δημοκρατία προφανώς θα πρέπει να μπορεί κανείς να την πληρώνει. Και οι Έλληνες είναι χρεοκοπημένοι. Καλά θα κάνουν λοιπόν να αποφύγουν τις εκλογές! Οποία υπεροψία!
Αντιθέτως, η Ελλάδα θα μπορούσε να στείλει μήνυμα ελπίδας για τη δημοκρατία στην Ευρώπη. Το φως έρχεται από την Ανατολή! Κατά τη διάρκεια της ευρωκρίσης, η δημοκρατία στην Ευρώπη απέκτησε έναν αυταρχικό χαρακτήρα. Ο τότε πρόεδρος της Κομισιόν, Μανουέλ Μπαρόζο έλεγε, το 2011, ότι οι αγορές είναι ανυπόμονες: «η δημοκρατία είναι πολύ αργή». Αυτό ρίχνει βαριά τη σκιά του στην ήπειρό μας. Η δημοκρατία κατάντησε σε κυριαρχία των ειδικών, μέσω των ειδικών για τους ειδικούς -δεν ισχύει πια η ρήση του Λίνκολν για την «κυβέρνηση του λαού μέσω του λαού για τον λαό», αλλά αυτή του Λένιν για την «επιτροπή της ρύθμισης των υποθέσεων της μπουρζουαζίας».
Η ευρωκρίση διαρκεί ήδη πέντε χρόνια. Έχει εξελιχθεί σε χρόνια αρρώστια. Και η συνταγή της λιτότητας της δόκτωρος Μέρκελ δεν αποδίδει. Η Ελλάδα θα ψηφίσει στις 25 Ιανουαρίου. Μια αριστερή κυβέρνηση θα μπορούσε να διδάξει στους αποτυχημένους αρχίατρους του νεοφιλελευθερισμού τι εστί φόβος.
Ο Αλέξης Τσίπρας, το νέο φωτεινό πρόσωπο της ευρωπαϊκής Αριστεράς, δεν είναι τρελός. Δεν επιδιώκει την έξοδο από την Ευρωπαϊκή Ένωση, ούτε αμφισβητεί το ευρώ. Απλά θέλει να αντισταθεί στην επιταγή της βάρβαρης λιτότητας που επέβαλαν στη χώρα του η Ευρώπη και το ΔΝΤ. Θέλει να αυξήσει τη φορολογία, να θεσμοθετήσει κατώτατο μεροκάματο, να δώσει στους εξαθλιωμένους κουπόνια σίτισης, να παράσχει στους άνεργους δωρεάν ιατροφαρμακευτική περίθαλψη. Αυτό ακριβώς είναι η Ευρώπη. Αλλά από τα αιτήματά του μόνο ένα προβάλλεται: αυτό για κούρεμα του χρέους. Αυτό είναι πράγματι επαναστατικό - αλλά απαραίτητο. Η Ελλάδα πρέπει να απελευθερωθεί από τα χρέη της. Δεν μπορεί να τα ξεπληρώσει.
Η Ελλάδα πεθαίνει. Έξι χρόνια ύφεσης, ανεργία που φτάνει το 26% και ξεπερνά το 50% για τους νέους, μείωση των μισθών κατά 23% από το 2010 μέχρι το 2013. Το 36% των Ελλήνων θεωρείται φτωχό και κοινωνικά αποκλεισμένο - το ποσοστό αυξήθηκε κατά 7 μονάδες από το ξέσπασμα της κρίσης.
Όντως, η Ελλάδα παράγει στο μεταξύ ένα μικρό πλεόνασμα - αλλά μόνο εάν εξαιρέσει την εξυπηρέτηση του χρέους. Οι πιστωτές βαραίνουν σαν μυλόπετρα στο σώμα της Ελλάδας.
Όποιος κάνει περικοπές στην κρίση καταστρέφεται
Δεν έχω τίποτε εναντίον της οικονομίας. Αλλά όποιος κάνει περικοπές εν καιρώ κρίσης, καταστρέφεται. Κι ούτε έλειψαν οι προειδοποιήσεις για τους κινδύνους που απορρέουν από τη λιτότητα. Αλλά η Άνγκελα Μέρκελ και οι ιδεολόγοι στην καγκελαρία δεν ήθελαν να το καταλάβουν: Μπορεί οι προϋπολογισμοί των κρατών να έχουν το ίδιο όνομα (σ.μ. «Haushalte» σημαίνει «νοικοκυριά»), αλλά δεν σώζονται με τους κανόνες της συνετής Σουαβής νοικοκυράς. Αλλά δεν ήταν εφικτό να απελευθερώσει κανείς την κόρη του πάστορα Μέρκελ από την οικονομική θρησκεία της που καταδικάζει τα χρέη.
Γιατί πρέπει να υποφέρουν οι Έλληνες; Για να τιμωρηθούν για τις αμαρτίες του παρελθόντος; Για να αποτελέσουν παράδειγμα προς αποφυγήν -και τρόμο- για τα άλλα χρεωμένα κράτη; Για να μπορεί να λέει η Μέρκελ στους ψηφοφόρους της ότι δεν θα ξοδέψει γερμανικά χρήματα για τους τεμπέληδες του Νότου;
Ο Τσίπρας είχε υποθέσει ήδη πριν από την κλιμάκωση της κρίσης χρέους ότι το θέμα δεν ήταν τα ίδια τα χρέη, αλλά πώς θα υποταχθεί η Ευρώπη στον νεοφιλελεύθερο ζυγό: «Αυτή η στρατηγική χρησιμοποιεί τον πολιτικό και οικονομικό εκβιασμό, ώστε να πείσει ή να υποχρεώσει τους Ευρωπαίους να αποδεχθούν χωρίς αντίσταση την πολιτική λιτότητας».
Και ο Ιταλός φιλόσοφος Πάολο Φλόρες ντ' Αρκάις προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται να υπάρξει ένα κοινό ευρωπαϊκό μέλλον, όσο κάποιες χώρες λειτουργούν ως βιομηχανικός εφεδρικός στρατός εργαζομένων για τις επιχειρήσεις που θέλουν να μειώσουν τους μισθούς και να μεταφέρουν τους τόπους παραγωγής τους.
Ακριβώς αυτό είναι το πρόβλημα: Η Μέρκελ ακολούθησε από την αρχή μια σουρεαλιστική στρατηγική για την αντιμετώπιση της ευρωκρίσης. Θέλουμε να κρατήσουμε την Ευρωζώνη επειδή επωφελούνται από αυτήν οι εξαγωγές μας κι επειδή φοβόμαστε τις πολιτικές επιπτώσεις της διάλυσής της. Αλλά το προαπαιτούμενο της επιτυχίας του κοινού νομίσματος -την πολιτική ένωση- δε την θέλουμε.
Το έλλειμμα οράματος της Μέρκελ που εκλαμβάνεται ως ισχύς στην εσωτερική πολιτική -τόσο θλιβερή είναι η γερμανική εσωτερική πολιτική- είναι για την Ευρώπη καταστροφικό. Ο Χέλμουτ Κολ θα είχε ήδη προτείνει από κοινού με τον Γάλλο πρόεδρο ένα δεκαετές πλάνο για τη δημοσιονομική ένωση.
