Ανταπόκριση: Πάνος Χαρίτος
Για μια φορά ακόμα αποδεικνύεται πως το πολιτικό κόστος υπερισχύει των ανθρώπινων ιδανικών και αξιών, αδιαφορεί για την ανθρώπινη ζωή. Ανάμεσα στο πολιτικό κόστος και τη λογική υπερίσχυσαν οι πολεμικές κραυγές ακραίων μορφών της πολιτικής σκηνής των δύο πλευρών, οι οποίες αποφάσισαν όχι την εκεχειρία αλλά τη συνέχιση των εχθροπραξιών. Πλέον ο πόλεμος στη Γάζα παίρνει απρόβλεπτες διαστάσεις. Η επίσημη και πρώτη άρνηση της αποδοχής της πρότασης Κέρι για επταήμερη εκεχειρία ήρθε από το Ισραήλ. Το κλίμα έτσι κι αλλιώς ήταν αρνητικό εκ των προτέρων και από τις δύο πλευρές. Ωστόσο αυτό που την Παρασκεύη είχε γνωστοποιηθεί ήταν πως πρώτα θα απαντούσε η Χαμάς στην πρόταση και θα ακολουθούσε τοποθέτηση του Ισραήλ. Τελικώς το ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο απέρριψε πρώτο την εκεχειρία.
Το παρασκήνιο της αποτυχίας
Από νωρίς το πρωί της Παρασκεύης, τα μέσα ενημέρωσης στο Ισραήλ είχαν προετοιμάσει το έδαφος για το τι έπρεπε να περιμένουμε από το υπουργικό συμβούλιο του Τελ Αβίβ. Ο δεξιός και ακροδεξιός Τύπος είχαν επιδοθεί σε μακροσκελείς αναλύσεις του τύπου «γιατί θα πρέπει να συνεχιστούν οι επιχειρήσεις στη Γάζα» ή «γιατί πρέπει να υπάρξει εντονότερη δράση του στρατού». Αντίστοιχα, κεντρώα ή αριστερά μέσα ενημέρωσης είχαν διαφορετικές προσεγγίσεις στις οποίες δεν έπαιρναν θέση για το αν θα πρέπει να συνεχιστεί η επιχείρηση στη Γάζα αλλά προέβλεπαν το πολιτικό τέλος του Νετανιάχου εφόσον δεν ικανοποιούσε τα περισσότερα μέλη του υπουργικού του συμβουλίου, που επιθυμούσαν παραμονή κι αρκετοί εξ αυτών επέκταση των επιχειρήσεων.
Βεβαίως στο υπουργικό συμβούλιο του Ισραήλ, βλέπουν το δέντρο αλλά όχι το δάσος και, όσο κι αν εντυπωσιάζει αυτό, επιχείρησε να τους το εξηγήσει ο πρωθυπουργός που σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες ήταν αντίθετος με τη μη αποδοχή της εκεχειρίας.
Αυτό που φέρεται να επισήμανε στους υπουργούς του είναι η πιθανότητα εξέγερσης της Δυτικής Όχθης, ενώ η διατήρηση των επιχειρήσεων στη Γάζα ενέχει τον κίνδυνο σημαντικών απωλειών και στις τάξεις των στρατιωτών του Ισραήλ. Ούτε αυτό αποτέλεσε ικανό επιχείρημα. Μετά από πέντε ώρες συνεδρίασης, η συνάντηση ολοκληρώθηκε με τον Νετανιάχου να ενημερώνει τηλεφωνικά τον Κέρι στο Κάιρο ότι «θα χρειαστεί κι άλλο χρόνο».
Η Χαμάς
Η ισλαμική οργάνωση η οποία επί της ουσίας ζήτησε να επαναπροσδιοριστούν κάποια άρθρα και εξέφρασε επιφυλάξεις για την παραμονή των ισραηλινών στρατιωτών στη Γάζα κατά τη διάρκεια της επταήμερης εκεχειρίας, γνωρίζει πως ο χρόνος δεν είναι ούτε με το δικό της μέρος. Έχουν ξοδέψει περισσότερο από το μισό τους οπλοστάσιο, έχουν χάσει αρκετούς μαχητές και για την ώρα η κάνουλα του ανεφοδιασμού έχει κλείσει ερμητικά. Η ασυμφωνία ως προς την αποδοχή ή όχι της εκεχειρίας, μεταξύ στρατιωτικού και πολιτικού βραχίονα της οργάνωσης είναι ένα ζήτημα σοβαρό, κυρίως διότι το πολιτικό σκέλος της Χαμάς κυριαρχείται από ακραίες ισλαμικές απόψεις και κατά πολλούς κρίνεται αναξιόπιστο για όποια συμφωνία.
Ο Μαχμούντ Αμπάς
Για την Παλαιστινιακή Αρχή, τα πράγματα είναι ακόμα πιο δύσκολα. Όπως είχαμε επισημάνει και σε προηγούμενα άρθρα, αν κάποιος βγαίνει με λαβωμένη τη δημόσια εικόνα του από της ισραηλινή επιχείρηση στη Γάζα, αυτός είναι ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς. Επιχείρησε να αναλάβει ένα ρόλο προωθώντας την πρόταση για εκεχειρία. Όταν όμως οι δυο πλευρές μπήκαν στις λεπτομέρειες των όρων, η Χαμάς κατέστησε σαφές πως δεν γοητεύεται από την ιδέα της φύλαξης των συνόρων και της επαναφοράς της ασφάλειας στη Γάζα στις δυνάμεις της Φατάχ.
Διαβλέποντας επίσης ότι χάνει τον έλεγχο της Δυτικής Όχθης, σε συνδυασμό με το μέχρι εκείνη τη στιγμή αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις, ο Αμπάς υιοθέτησε μια ριζοσπαστκότερη τακτική, αποδεχόμενος τα αιτήματα της Χαμάς ως κοινά αιτήματα του συνόλου των Παλαιστινίων. Ο Αμπάς γνωρίζει πως η τρίτη Ιντιφάντα δεν είναι μακριά από την πραγματικότητα. Η μεγαλύτερη συγκέντρωση των τελευταίων δεκατριών χρόνων, την προηγούμενη Πέμπτη στη Ραμάλα, δίνει το στίγμα και τη διάθεση των κατοίκων της Δυτικής Όχθης σε σχέση με την πολιτική προσέγγισης με το Ισραήλ που ακολούθησε ο σημερινός πρόεδρος. Για πρώτη φορά σε συγκέντρωση όπου συμμετείχαν και μέλη της Φατάχ είδαμε σημαίες της Χαμάς. Στη Δυτική Όχθη, όχι στη Γάζα... Για την ώρα, ο πιθανός ξεσηκωμός των Παλαιστινίων θα εξαρτηθεί από τις εξελίξεις στο πεδίο της Γάζας. Καλού κακού, πάντως, ο Αμπάς θέλοντας να ικανοποιήσει το κοινό αίσθημα των πλειοψηφίας των πολιτών έκανε πράξη κάτι που χρησιμοποιούσε ως απειλή όλα τα προηγούμενα χρόνια. Στράφηκε κατά του Ισραήλ, στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης.
Η εξέλιξη αυτή ήταν κάτι που ανησυχούσε το Τελ Αβίβ όλο το προηγούμενο διάστημα και είχαν ζητήσει από την Ουάσιγκτον στο παρελθόν να αποτρέψει την Παλαιστινιακή Αρχή από μια τέτοια ενέργεια. Επί της ουσίας, δεν έχει γνωστό αν η προσφυγή αφορά μόνο την επιχείρηση στη Γάζα ή και περιπτώσεις αντιμετώπισης Παλαιστίνιων πολιτών στα κατεχόμενα της Δυτικής Όχθης, οι οποίες συνιστούν εγκληματική ενέργεια από την κατέχουσα δύναμη.
Νοσοκομεία και πόλεμος
Στον αντίποδα όλων αυτών βρίσκεται η ανθρωπιστική κρίση, το δράμα των 150.000 επισήμως πλέον, εκτοπισμένων από τις εστίες τους Παλαιστινίων. Την ώρα που οι ηγεσίες των δύο πλευρών συνεδρίαζαν την προηγούμενη Παρασκευή, αναφορικά με την αποδοχή ή όχι της πρότασης Κέρι για παύση των εχθροπραξιών, η αντιπαράθεση στο πολεμικό μέτωπο εξακολουθούσε με σφοδρότητα. Οι νεκροί κοντεύουν τους 1.000 και οι τραυματίες τα 5.500 άτομα. Ένας φίλος γιατρός που ήρθε κάποτε στο νοσοκομείο Χαντάσα του Ισραήλ, για να κάνει ειδικότητα στην τραυματολογία, μου εξηγούσε ότι πρόκειται για ένα από τα καλύτερα μέρη στον κόσμο για τη συγκεκριμένη ειδικότητα. «Η αιτία είναι οι συχνές στρατιωτικές επιχειρήσεις. Τα τραύματα που βλέπεις εδώ, δεν τα αντιμετωπίζεις με την ίδια συχνότητα σε άλλα μέρη του κόσμου. Η εμπειρία που έχουν αποκομίσει σε συνδυασμό με την τεχνολογία που διαθέτουν αποτελούν μεγάλο κεφάλαιο». Η κουβέντα αυτή έγινε το 2009 με τον πόλεμο της Γάζας. Θυμάμαι λοιπόν πως τον ρώτησα τη γνώμη του σχετικά με την άλλη πλευρά, τη Λωρίδα της Γάζας, και αν η εμπειρία και τα μεγέθη είναι ανάλογα με αυτά που βλέπει στο Ισραήλ. «Τα τραύματα ίσως να μην απέχουν πολύ από αυτά βλέπουμε κι εδώ. Ωστόσο εκεί δεν είσαι απλώς γιατρός. Λειτουργείς σε συνθήκες κρίσης. Χειρουργείς όπου υπάρχει χώρος ή μοιράζεσαι χειρουργεία. Ψάχνεις για διαθέσιμα μηχανήματα. Οι βάρδιες δεν έχουν αρχή και τέλος. Απλώς περιμένεις το τέλος του πολέμου», σημείωσε.
Έτσι και σήμερα. Πέντε χρόνια μετά, τα νοσοκομεία της πόλης αδυνατούν να αντιμετωπίσουν την κατάσταση. Οι μονάδες εντατικής θεραπείας μπορούν να εξυπηρετήσουν το 70% των περιστατικών. Στα δωμάτια της εντατικής, υπάρχει ειδική βάρδια νοσηλευτή με αντικείμενο την άμεση αποσύνδεση από τα μηχανήματα υποστήριξης όσων εκπνέουν. Ο καθένας εδώ έχει την ευκαιρία του, αλλά είναι μόνο μία. Η διαδικασία ανάνηψης ακολουθείται για τα παιδιά και μόνο όταν τα τραύματα κρίνονται αντιμετωπίσιμα με τα μέσα που διαθέτουν. Κάθε αποσύνδεση σημαίνει ένας λιγότερος στη λίστα αναμονής για την εντατική. Οι αίθουσες νοσηλείας δεν επαρκούν. Αρκετοί συγγενείς σπεύδουν στο νοσοκομείο όχι μόνο για να βρεθούν στο πλευρό των δικών τους. Οι μάχες στα διάφορα σημεία της πόλης έχουν δημιουργήσει το τέλειο σκηνικό τρόμου και ανασφάλειας. «Είναι καλύτερα να επισκεφθείς το νοσοκομείο όντας γερός και να είσαι με τους συγγενείς σου που σε χρειάζονται, παρά να μείνεις σπίτι σου και αργά ή γρήγορα να καταλήξεις κι εσύ τραυματίας στο νοσοκομείο», δηλώνει ο Μούσα που με τα πέντε παιδιά του και τη γυναίκα του ξημεροβραδιάζονται στο πλευρό της ξαδέρφης του μαζί και με τη δική της οικογένεια.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η Λωρίδα της Γάζας έχει σε μεγάλο ποσοστό χαρακτηριστεί κλειστή στρατιωτική ζώνη από το Ισραήλ. Αποτέλεσμα είναι η απαγόρευση της κίνησης στις περιοχές αυτές ακόμα και των ασθενοφόρων. Συνολικά στο 43% της Γάζας υφίσταται απαγόρευση κυκλοφορίας. Ο ΟΗΕ επισημαίνει πως στην περιοχή υπάρχουν άμαχοι που δεν μπορούν να εγκαταλείψουν τις εστίες τους και πως στα 84 σχολεία που διαθέτει ο οργανισμός δεν μπορούν να φιλοξενήσουν 150.000 εκτοπισμένους. Με δεδομένη την καταστροφή που έχουν υποστεί χιλιάδες κατοικίες ως αποτέλεσμα των εχθροπραξιών, γίνεται κατανοητό πως ακόμα κι αν οριστικοποιηθεί το τέλος του πολέμου, η ανθρωπιστική κρίση δεν θα τελειώσει μαζί του.
