Είναι το ερώτημα της εποχής. Και η αγωνία της. Τι είδους συσχετισμοί θα αναδειχθούν από τις ευρωπαϊκές εκλογές; Μ' άλλα λόγια, πώς και προς τα πού θα πορευτεί η Ευρώπη την επόμενη πενταετία; Ακούμε δε τις πιο απαισιόδοξες προβλέψεις. Για τον ακραίο ευρωσκεπτικισμό που θα μας προκύψει αυτή τη φορά, και κακό που πάθαμε. Τον ευρωσκεπτικισμό, έτσι γενικώς και αορίστως. Ο οποίος, για τους ανησυχούντες, είναι κακό πράμα, επικίνδυνο και απευκταίο έτσι κι αλλιώς...
Το πρόβλημα αρχίζει από τη στιγμή που οι ανησυχούντες, οι δικαιολογημένα ίσως ανησυχούντες, με τους όρους ευρωσκεπτικισμός και ευρωσκεπτικιστές τσουβαλιάζουν τους πάντες, αδιακρίτως. Όσους δεν δηλώνουν, ενθουσιωδώς, ευρωπαϊστές παντός καιρού. Περιλαμβάνουν δηλαδή τα κόμματα που από χέρι είναι εναντίον της Ε.Ε., επιδιώκουν την κατάρρευσή της ή την έξοδο απ' αυτήν. Όπως, για παράδειγμα, το δικό μας ΚΚΕ, και κάποια, λίγα ακόμη, ευρωπαϊκά κόμματα, διαφόρων αποχρώσεων. Περιλαμβάνουν χώρες ολόκληρες, τη Βρετανία ας πούμε (κυρίως κατά τη συντηρητική της εκδοχή, αλλ' όχι μόνο), που ιστορικά αντιμετωπίζουν με άκρα επιφυλακτικότητα την Ένωση, υπερπροβάλλοντας σε κάθε φάση και με κάθε ευκαιρία, τις εθνικές ιδιαιτερότητες έναντι των «ομοσπονδιακών» στόχων. Περιλαμβάνουν τους αρνητές της ευρωπαϊκής ιδέας, τους φορείς εκείνους που, από τη φύση τους, αρνούνται τον ίδιο τον ευρωπαϊκό πολιτισμό. Τους ακροδεξιούς ευρωπαϊκούς σχηματισμούς δηλαδή, με πιο ακραία, έναντι όλων των άλλων, περίπτωση τη Χρυσή Αυγή. Περιλαμβάνουν όμως και όσους (κόμματα, φορείς, διανοούμενους, αναλυτές) δυσφορούν με την κατεύθυνση και την πορεία που τα τελευταία χρόνια ακολουθεί η Ευρώπη. Εκείνους που ανησυχούν βλέποντας την Ευρώπη των μονοπωλίων, των τραπεζών, της λιτότητας, του κοινωνικού αποκλεισμού, τη διχασμένη Ευρώπη, την Ευρώπη τού τραγικά ελλειμματικού πλέον κοινωνικού κράτους και των αντίστοιχων δικαιωμάτων, τη «γερμανική Ευρώπη» να κυριαρχεί. Αλλά και να επιχειρεί να θέσει θεσμικά, «συνταγματικού» χαρακτήρα θεμέλια στο οικοδόμημα. Και να μην εκδηλώνεται καμιά σοβαρή αντίδραση απέναντι σ' αυτό το, προφανές ωστόσο, σχέδιο. Περιλαμβάνουν λοιπόν στο ευρωσκεπτικιστικό μπλοκ όλους εκείνους που διαπιστώνουν, αποκαλύπτουν, καταγγέλλουν τη σημερινή σαθρή ευρωπαϊκή πραγματικότητα. Και παλεύουν να την αλλάξουν...
Σκεπτόμενοι ευρωπαϊστές
Ε, λοιπόν, οι «ανησυχούντες ευρωπαϊστές» τσουβαλιάζουν όλες αυτές τις κατηγορίες, συχνά μάλιστα επιχειρούν και να τις εξομοιώσουν. Τους αρνητές της ευρωπαϊκής ιδέας, τους αμφισβητίες των ευρωπαϊκών αξιών, μαζί μ' εκείνους που πασχίζουν για μια διαφορετική Ευρώπη. Που αγωνίζονται ν' αλλάξουν τα σημερινά ενωσιακά δεδομένα για χάρη και προς όφελος των ευρωπαϊκών λαών. Αυτής της τελευταίας κατηγορίας τους «ευρωσκεπτικιστές», που δεν είναι στην πραγματικότητα παρά «σκεπτόμενοι ευρωπαϊστές». Συχνά μάλιστα πολύ πιο ευρωπαϊστές από τους άλλους. Στο κάτω – κάτω και μόνο το γεγονός ότι και σήμερα, με τα δεδομένα της τωρινής, της «γερμανικής Ευρώπης», επιμένουν ευρωπαϊκά, καταδεικνύει το βάθος και την έκταση της αφοσίωσής τους στην ευρωπαϊκή ιδέα. Και είναι πολύ περισσότερο –και επί της ουσίας- ευρωπαϊστές από τους άλλους, ακριβώς επειδή αντιπαλεύουν την ιδιοκτησιακή αντίληψη της γερμανικής ελίτ για την Ευρώπη. Επειδή αγωνίζονται για την ουσία της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Επειδή έχουν κάνει σημαία τους την ευρωπαϊκή κοινωνική συνοχή. Επειδή επιμένουν να βάζουν στη «μαρκίζα» της πολιτικής τους τις θεμελιακές, τις ιδρυτικές ευρωπαϊκές αρχές και αξίες. Που πάει να πει πως όποιος σήμερα δηλώνει ευρωπαϊστής και το εννοεί, όποιος θέλει «περισσότερη Ευρώπη», δεν μπορεί παρά να θεωρεί ως τον υπ' αριθμόν ένα αντίπαλό του τη Μέρκελ και ό,τι αυτή εκφράζει.
Σε κάθε περίπτωση, το ερώτημα «ποια Ευρώπη» είναι εκείνο που σήμερα θα πρέπει να κυριαρχήσει και το οποίο, κατά προτεραιότητα, θα πρέπει να απαντηθεί. Από κείνους που ομνύουν στην αναγκαιότητά της και, προπάντων, στο μέλλον και στις προοπτικές της. Και από την απάντηση να εκτιμηθεί η ειλικρίνεια των προθέσεων του καθενός. Δεδομένου ότι απάντηση του τύπου «Ευρώπη νάναι κι ό,τι νάναι» είναι το λιγότερο απολίτικη, κενή περιεχομένου, και κατ' ουσίαν απαράδεκτη. Στο κάτω - κάτω (και ας μη θεωρηθεί παρακαλώ ανευλαβής η αναφορά) και ο Χίτλερ ενιαία Ευρώπη προσπάθησε να χτίσει. Κάτω από την μπότα του.
Και μιας, κι εδώ σ' εμάς από κάποιους μονίμως αμφισβητείται (διόλου αθώα ασφαλώς) η γνησιότητα του «ευρωπαϊσμού» του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης, καλό θα είναι να θυμηθούν ότι από «καταγωγής» ο ΣΥΡΙΖΑ υπήρξε θερμός υποστηρικτής της ευρωπαϊκής ιδέας. Όταν άλλοι, πολύ συγκεκριμένοι «άλλοι», δήλωναν σφοδροί πολέμιοί της. Έτσι, για να ξέρουμε τι λέμε δηλαδή...
