Μπορεί να αμφισβητεί το ενδεχόμενο μια διακυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ να αλλάξει τα ευρωπαϊκά πράγματα, μπορεί να πιστεύει πως οι καταγγελίες γίνονται εκ του ασφαλούς όταν είσαι στην αντιπολίτευση, ωστόσο ο Ντόναλντ Σασούν δηλώνει ότι θα ψήφιζε ΣΥΡΙΖΑ αν βρισκόταν στην Ελλάδα. Ο καθηγητής Συγκριτικής Ευρωπαϊκής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο Queen Mary του Λονδίνου, του οποίου το τελευταίο έργο με τίτλο "Εκατό χρόνια σοσιαλισμού: Η δυτικοευρωπαϊκή Αριστερά στον 20ό αιώνα" θεωρήθηκε από τον Έρικ Χομπσμπάουμ ως βιβλίο αναφοράς, μίλησε στην "Αυγή" για την Αριστερά, την κρίση και το μέλλον της Ευρώπης.
Συνέντευξη
* Πολλοί λένε πως υπάρχουν σήμερα πολλές αναλογίες με τη δεκαετία του '30 και πηγαίνουν ακόμη πιο πίσω υποστηρίζοντας πως η Γερμανία συμπεριφέρεται με την ίδια σκληρότητα που της συμπεριφέρθηκαν οι νικητές του Α' Παγκοσμίου Πολέμου με τη Συνθήκη των Βερσαλλιών.
Περίπλοκη ερώτηση. Η κατάσταση είναι εντελώς διαφορετική. Θα ξεκινήσω από την αντίδραση στη συνθήκη των Βερσαλλιών. Η Γερμανία έχασε τον πόλεμο και τιμωρήθηκε από τις νικήτριες δυνάμεις, οι οποίες την πίεσαν να καταβάλει αποζημιώσεις κ.ο.κ. Ο γερμανικός λαός, στην πλειοψηφία του, δεν θεωρούσε ότι είναι περισσότερο υπεύθυνος από τους άλλους λαούς για το ξέσπασμα του Α' Παγκοσμίου Πολέμου. Μετά τη λήξη του Β' Π.Π., όμως, ήταν ομόθυμη η πεποίθηση πως η Γερμανία ήταν ένοχη για εκείνη τη σύγκρουση και, αντί να πιεστεί να πληρώσει αποζημιώσεις, έλαβε και βοήθεια από το σχέδιο Μarshall, το οποίο ήταν και μια έξυπνη κίνηση ώστε να αναδομηθεί και να μην επαναληφθεί αυτό που έγινε τη δεκαετία του '30.
Άρα, λοιπόν, ενώ στον Α' Π.Π. η Γερμανία δεν ήταν περισσότερο ένοχη από τη Γαλλία ή από τη Βρετανία, στην περίπτωση του Β' Π.Π., όχι μόνο ήταν ένοχη, αλλά έλαβε και την ανάλογη βοήθεια, μια σωστή κίνηση για να ξεχάσει το εθνικιστικό παρελθόν της. Σ' αυτό το σημείο αυτό που θα μπορούσαν να πουν οι Έλληνες στους Γερμανούς είναι: «Προσέξτε, διότι αναπτύσσεται ένα αντιγερμανικό αίσθημα στους Έλληνες» και κάτι τέτοιο δεν συμφέρει τους Γερμανούς. Το μειονέκτημα στη θέση της Ελλάδας είναι ότι ποτέ δεν θα είναι τόσο ισχυρή όσο η Γερμανία, άρα λοιπόν η όποια σύγκριση δεν είναι απολύτως ακριβής.
* Πού οδηγεί πολιτικά η οικονομική κρίση;
Συνήθως η οικονομική κρίση, μια πραγματική κρίση, που είναι δύσκολο να επιλυθεί από το κράτος, απαιτεί την ενοχοποίηση των κομμάτων κι ένα εκ των συνηθισμένων αποτελεσμάτων της είναι η ανακατάταξη των πολιτικών δυνάμεων, πράγμα το οποίο συμβαίνει και στην Ελλάδα. Είναι εξαιρετικά δύσκολο να προβλέψουμε το μέλλον, αλλά, έχοντας ως βάση το παρελθόν, τα σοσιαλιστικά κόμματα της Αριστεράς δεν τα έχουν πάει πολύ καλά στην επίλυση των οικονομικών κρίσεων και το τελευταίο παράδειγμα ήταν αυτό του 1939, που οδήγησε στην άνοδο της Ακροδεξιάς ανά την Ευρώπη. Τα κόμματα της Αριστεράς συνήθως τα πάνε καλά σε περιόδους που ο καπιταλισμός τα πάει επίσης καλά. Μπορεί να είναι δυσάρεστο, αλλά έτσι είναι, διότι μόνο όταν υπάρχουν χρήματα μπορούν να αναπτυχθούν οι προνοιακές δομές και το κράτος. Αυτό άλλωστε συνέβη στη Δυτική Ευρώπη -όχι στην Ελλάδα- από το 1945 και μετά.
* Οι αντιπαραθέσεις, σήμερα, στην Ευρώπη έχουν χαρακτήρα Βορρά - Νότου. Είναι περισσότερο εθνικές και λιγότερο ταξικές. Ποια πιστεύετε πως πρέπει να είναι η προσέγγιση της ευρωπαϊκής Αριστεράς;
Το εντυπωσιακό σε όλα αυτά είναι το πώς κάτι που συνέβη στις ΗΠΑ -λόγω της εσωτερικής σύνδεσης και της παγκοσμιοποιημένης διεθνούς οικονομίας- μετέτρεψε μια ηλίθια κρίση στεγαστικών δανείων σε χρέος στις τράπεζες και σε μια πολύ ευρύτερη κρίση λόγω του τεράστιου βάρους που έχουν οι τράπεζες στην παγκόσμια οικονομία, που τελικά κατέληξε σε ανταγωνισμό ανάμεσα σε χώρες. Είναι παράλογο. Αν οι ευρωπαϊκές ελίτ είχαν κάνει σωστά τη δουλειά τους λαμβάνοντας συντονισμένα μέτρα, όλο αυτό θα είχε περιοριστεί. Όμως το πρόβλημα είναι πως η ευρωπαϊκή πολιτική είναι επί της ουσίας εθνική. Ο κόσμος ψηφίζει στη χώρα του το κόμμα της χώρας του και εκλέγει την κυβέρνηση της χώρας του. Υπάρχουν και ευρωπαϊκά όργανα, αλλά κανείς δεν ξέρει ακριβώς πώς λειτουργούν. Οπότε, όταν έρχεται η ώρα να κατηγορηθεί κανείς, κατηγορούνται τα εθνικά κόμματα, τα οποία είναι παγιδευμένα στις χώρες τους καθώς καλούνται να επιλύσουν εθνικά μια παγκόσμια κρίση. Το να πούμε πως θα πρέπει να δημιουργηθεί συμμαχία εργαζομένων μας πάει πίσω, στον 19ο αιώνα, και δεν υπάρχει τρόπος οι εργαζόμενοι της Ευρώπης, που είναι πιο διαιρεμένοι παρά ποτέ, να ενωθούν, επειδή, όπως έλεγε το μότο, «δεν έχουν να χάσουν παρά μόνο τις αλυσίδες τους». Η αλήθεια είναι ότι έχουν πολλά να χάσουν και προσδιορίζονται περισσότερο από την εθνική τους ταυτότητα.
* Η ομοσπονδιοποίηση θα ήταν λύση;
Bέβαια, αυτή ήταν πάντα η θέση μου. Όταν ξεκίνησε, το ευρώ ήταν ένα φιλόδοξο πολιτικό πρότζεκτ, αλλά χρειαζόταν περισσότερα πράγματα για την πολιτική ενοποίηση. Έπρεπε να μεταφερθεί η δύναμη σε ένα κέντρο, αυτό το κέντρο όμως δεν λειτουργεί τόσο δημοκρατικά. Το πρόβλημα με την Ευρώπη είναι ότι ξεκινήσαμε να προσπαθούμε να δημιουργήσουμε ένα ευρωπαϊκό κράτος ενώ δεν συμφωνήσαμε κάτι τέτοιο. Ένα κράτος πρέπει να δημιουργείται από τα κάτω. Στην Ευρώπη, όμως, όλα τα κράτη έχουν δημιουργηθεί από τα πάνω. Κανείς δεν ρώτησε κανέναν αν ήθελαν μια Ελλάδα, μια Γαλλία, μια Ιταλία και στη συνέχεια ο κόσμος διεκδίκησε δικαιώματα, εκλογές κ.ο.κ., τα οποία όμως ήρθαν μετά. Το πέρασμα από μια Ευρώπη των ελίτ σε μια δημοκρατική ένωση κρατών πήρε περί τα 100 χρόνια. Η Αριστερά, λοιπόν, ζητάει τη δημιουργία μιας ένωσης από τα κάτω, που είναι κάτι που δεν έχει ξαναϋπάρξει. Η κρίση, αντί να λειτουργεί ενωτικά, προκαλεί ακόμη βαθύτερο κατακερματισμό, ο οποίος νομίζω θα είναι καταστροφή για όλους, ακόμη και για τη Γερμανία.
*Aν ο ΣΥΡΙΖΑ πάρει την εξουσία, θα αλλάξουν τα πράγματα στην Ευρώπη;
Ώς έναν βαθμό η ψήφος στον ΣΥΡΙΖΑ έχει και το στοιχείο της αγανάκτησης προς τα παραδοσιακά πολιτικά κόμματα εξουσίας. Αν και ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μια πολύ σαφώς προσδιορισμένη τοποθέτηση, τοποθετείται στην Αριστερά, έχει σε έναν βαθμό ομοιότητες με το κίνημα των "Πέντε Αστέρων" του Γκρίλο. Με τη λογική ότι ως κόμμα εξουσίας και ο ΣΥΡΙΖΑ εμφανίσθηκε πρόσφατα, παρά το ότι υπήρχε στο πολιτικό σκηνικό για χρόνια. Ο Γκρίλο υποστηρίζεται από κάθε λογής ανθρώπους, ακόμη και κόσμο που ψήφιζε Αριστερά μέχρι πρότινος. Βέβαια, η ατζέντα σας είναι τελείως διαφορετική. Αυτή είναι η γνώμη μου. Οι δημοσκοπήσεις που έγιναν στην Ιταλία έδειξαν πως αυτοί που ψήφισαν Γκρίλο είναι σε μεγάλο ποσοστό κατά του παλιού πολιτικού συστήματος και τοποθετούνται στην Αριστερά. Είναι ψήφος διαμαρτυρίας. Και η Χρυσή Αυγή έλαβε μερίδα από τις ψήφους διαμαρτυρίας. Δεν μπορώ να πιστέψω πως 7% του κόσμου έγινε ξαφνικά ναζί. Παίζουν την κάρτα των αντισυστημικών.
*Τι θα έπρεπε να κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ αν έπαιρνε την εξουσία; Να συγκρουστεί ή να πάει με το ρεύμα;
Δεν μπορώ να απαντήσω. Ωστόσο κάθε κόμμα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη πως δεν έχει τον πλήρη έλεγχο της κατάστασης. Το κατά πόσον μπορεί κανείς να διαπραγματευτε, είναι ένα ζήτημα. Η ελληνική κυβέρνηση τώρα υποστηρίζει πως διαπραγματεύεται. Το θέμα είναι τι θα κάνει ο ΣΥΡΙΖΑ ως κυβέρνηση -είναι εύκολο ως αντιπολίτευση να καταγγέλλει. Πραγματικά ελπίζω να νικήσει ο ΣΥΡΙΖΑ, μάλιστα αν ήμουν στην Ελλάδα θα ψήφιζα ΣΥΡΙΖΑ. Αυτό δεν σημαίνει πως όταν αναλάβει την εξουσία θα κάνει ό,τι θέλει.
* Γιατί θα ψηφίζατε τον ΣΥΡΙΖΑ;
Γιατί θα έδινε ηχηρό μήνυμα στην Ευρώπη πως δεν πάει άλλο με τη λιτότητα. Μπορεί να καταφέρει να εξασφαλίσει καλύτερους όρους, αλλά δεν ξέρω κατά πόσο θα αλλάξει την Ευρώπη...
