Του Μάκη Ντόβολου
Ανακόπηκε τον Ιανουάριο η ανοδική πορεία του υπολοίπου των καταθέσεων που διατηρούν νοικοκυριά και επιχειρήσεις στο εγχώριο τραπεζικό σύστημα, ενώ νέα πτώση σημείωσε, τον ίδιο μήνα, η χρηματοδότηση της οικονομίας από τα πιστωτικά ιδρύματα.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τράπεζας της Ελλάδας για τον πρώτο μήνα του 2013, οι καταθέσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών ανήλθαν σε 160,97 δισ. ευρώ έναντι 161,45 δισ. ευρώ τον Δεκέμβριο του 2012, υπήρξε δηλαδή μια μείωση της τάξης των 500 εκατ. ευρώ τον τελευταίο μήνα. Η εξέλιξη αυτή έρχεται σε αντίθεση με την εικόνα που υπήρξε από τις εκλογές του Ιουνίου και μετά, όπου καταγράφηκε αύξηση του υπολοίπου των καταθέσεων κατά 11 δισ. ευρώ περίπου (πλην των ποσών που διατηρεί στις τράπεζες η γενική κυβέρνηση). Σημειώνεται πάντως πως η μερική επιστροφή των καταθέσεων κατά το δεύτερο εξάμηνο του 2012 δεν αντιστάθμισε τη φυγή κεφαλαίων ύψους 15 δισ. ευρώ περίπου που παρατηρήθηκε το δίμηνο Μαΐου - Ιουνίου 2012, η οποία σε μεγάλο βαθμό προκλήθηκε από το κλίμα φόβου και τρομοκρατίας που καλλιέργησαν εγχώριοι και ξένοι «συστημικοί» παράγοντες. Επιπλέον, σε καμία περίπτωση δεν καλύπτει την πρωτοφανή φυγή καταθέσεων ύψους 87 δισ. ευρώ (από τα 237,53 δισ. ευρώ στα 150,59 δισ. ευρώ) που καταγράφηκε το διάστημα Δεκέμβριος 2009-Ιούνιος 2012.
Η μεγαλύτερη μείωση παρατηρήθηκε στις καταθέσεις των επιχειρήσεων από τα 20,4 δισ. ευρώ «προσγειώθηκαν» στα 18,7 δισ. ευρώ. Αντίθετα, οι καταθέσεις των νοικοκυριών αυξήθηκαν ελαφρά, κυρίως εξαιτίας της ανόδου του υπολοίπου των καταθέσεων προθεσμίας, από τα 83,48 δισ. ευρώ στα 85,88 δισ. ευρώ η οποία υπεραντιστάθμισε τη μείωση των καταθέσεων ταμιευτηρίου από τα 42,6 στα 41,4 δισ. ευρώ.
Πιστωτική ασφυξία
Στο μεταξύ, συνεχίστηκε και τον Ιανουάριο η, παρατηρούμενη από το 2010 και μετά, υποχώρηση των τραπεζικών χρηματοδοτήσεων προς νοικοκυριά και επιχειρήσεις, εξέλιξη που βαθαίνει ακόμη περισσότερο την ύφεση, αυξάνει την ανεργία και οδηγεί σε αδιέξοδο ακόμη και υγιείς επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα.
Η ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά δεν θα πρέπει να αναμένεται πριν το 2015, στην καλύτερη περίπτωση, παρά τις ανεδαφικές δηλώσεις του πρωθυπουργού, καθώς για να αυξηθούν οι χορηγήσεις προς την πραγματική οικονομία, θα πρέπει να εκπληρωθούν δύο βασικές προϋποθέσεις: α) να ενισχυθεί σημαντική η καταθετική βάσης των ελληνικών τραπεζών και β) να επανέλθουν στις διεθνείς αγορές χρήματος. Δύο γεγονότα που δεν μπορούν να συμβούν όσο η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε «κώμα» και η κεφαλαιακή βάση των τραπεζών αιμορραγεί συνεχώς είτε λόγω του «κουρέματος» των ομολόγων, είτε εξαιτίας της ανεξέλεγκτης αύξησης των προβληματικών δανείων.
Αναλυτικότερα, ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της συνολικής χρηματοδότησης του εγχώριου ιδιωτικού τομέα μειώθηκε κατά 4,0% τον Ιανουάριο, ενώ η καθαρή ροή της συνολικής χρηματοδότησης από τις τράπεζες ήταν αρνητική κατά 296 εκατ. ευρώ (που σημαίνει ότι οι τράπεζες «ρούφηξαν» από την αγορά περισσότερα ποσά από όσα χορήγησαν μέσω πιστώσεων).
Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις ήταν αρνητικός (-4,4%), ενώ η καθαρή ροή της χρηματοδότησης προς τις επιχειρήσεις ήταν θετική κατά 96 εκατ. ευρώ, αν και τα συγκεκριμένα στοιχεία πρέπει να τα εξετάζουμε προσεκτικά και υπό το πρίσμα των αναχρηματοδοτήσεων επιχειρηματικών δανείων οι οποίες βελτιώνουν «τεχνητά» την εικόνα.
Ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της χρηματοδότησης προς τους ελεύθερους επαγγελματίες, αγρότες και ατομικές επιχειρήσεις ήταν λιγότερο αρνητικός, στο -2,4%, από -3,0% τον Δεκέμβριο του 2012, ενώ η καθαρή ροή της χρηματοδότησης ήταν μηδενική.
Αρνητική κατά 392 εκατ. ευρώ ήταν η καθαρή ροή χρηματοδότησης προς τους ιδιώτες και τα ιδιωτικά μη κερδοσκοπικά ιδρύματα, τον Ιανουάριο του 2013, ενώ ο ετήσιος ρυθμός μεταβολής της διαμορφώθηκε σε -3,7% από -3,8% τον Δεκέμβριο του 2012.
