Του Μάρκο Ρεβέλι
Αφήσαμε πίσω μας ένα εξαιρετικό αποτέλεσμα και ίσως ακόμη δεν έχουμε κατανοήσει τη σημασία και το βάρος αυτού που συνέβη την προηγούμενη Κυριακή, όπως τόνισε ο Λουίτζι Φεραγιόλι. Με μια έννοια δεν θα πρέπει να σταματήσουμε να το γιορτάζουμε. Όπως υπογράμμισαν όλοι ήταν μια ψήφος με έντονα κοινωνικά χαρακτηριστικά. Μια ψήφος που μιλάει. Μιλάει για την πολιτική, αλλά έχει τις ρίζες της στην κοινωνική δομή, την κοινωνική κατάσταση, την κοινωνική κατάσταση αυτών που ψήφισαν.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι ο λαϊκισμός από τα πάνω, του Ματέο Ρέντσι και του μαγικού κύκλου του, είχε μια μετωπική σύγκρουση και συντρίφθηκε από έναν λαό που πλάθεται με την πραγματικότητα. Πλάθεται με την πραγματικότητα σημαίνει με τις δυσκολίες της ζωής, τον πόνο, της ύπαρξης, που διαψεύδει την αφήγηση και τις ψευτιές που διηγούνται από τα πάνω. Σαν μια τεράστια πόρτα που την έκλεισαν κατάφατσα σε όλα τα κατεστημένα, στο οικονομικό κατεστημένο, στο πολιτικό κατεστημένο, αλλά και στο πολιτιστικό κατεστημένο, στην αυλή και τους αυλικούς που συνόδευσαν την χορωδία του «Ναι», στο κατεστημένο της ενημέρωσης.
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι δεν αφορά μόνο την Ιταλία. Είναι ένα γεγονός... διαγώνιο. Με αντιφατικές ενδείξεις, γιατί η ίδια κοινωνική δυσφορία βρίσκεται πίσω από την ψήφο στη Βρετανία και κατά κάποιο τρόπο πίσω από το απροσδόκητο αποτέλεσμα των αμερικανικών εκλογών και που συνεχίζει να σέρνεται παντού δείχνοντας πόσες αντιφάσεις παράγει το νεοφιλελεύθερο παράδειγμα και πόσες κρίσεις νομιμότητας δημιουργεί.
Νομίζω ότι στην Ιταλία συνέβη κάτι το ιδιαίτερο που δίνει περαιτέρω ποιοτικά χαρακτηριστικά στην ψήφο μας. Η κοινωνική δυσφορία, αυτή η κοινωνική οργή ομαδοποιήθηκε και συσπειρώθηκε γύρω από το Σύνταγμα. Αυτό είναι το ποιοτικό χαρακτηριστικό της ψήφου μας, γύρω από το Σύνταγμα και την ικανότητα αντίστασης, όπως είπε ο Λουίτζι Φεραγιόλι, στο γεγονός ότι σε κάθε περίπτωση το Σύνταγμα αναγνωρίζεται διαγώνια ως μια προστασία από τους πολίτες.
Αυτό αλλάζει τα χαρτιά του παιχνιδιού. Αυτό το δημοψήφισμα, και όχι μόνο για το υψηλό ποσοστό της συμμετοχής, έχει μια πολιτική και ιδρυτική σημασία. Νομίζω ότι το συνταγματικό δημοψήφισμα έχει έναν ιδρυτικό χαρακτήρα. Από τώρα και στο εξής κανείς δεν μπορεί να αγγίξει το Σύνταγμά μας. Αυτό είναι το μήνυμα: Κάτω τα χέρια από το Σύνταγμα. Δεν θα μπορούν να το αγγίξουν στην Ιταλία και έχει μια ιδρυτική σημασία και για την Ευρώπη. Οι ευρωπαϊκές ολιγαρχίες θα πάρει να βγάλουν από το μυαλό τους ότι είναι σε θέση να υπαγορεύσουν συνταγματικές αλλαγές στη χώρα μας.
Πιστεύω ότι αυτό είναι το νόημα του μηνύματος, όπως επίσης και μια ένδειξη για το πώς όλοι εμείς θα προχωρήσουμε μπροστά. Νομίζω ότι το σύνθημα πρέπει να είναι: «Υπερασπιστήκαμε το Σύνταγμα, τώρα θα το εφαρμόσουμε". Αυτό το σύνθημα μπορεί να γίνει το πολιτικό πρόγραμμα μιας διαρθρωμένης και διάχυτης στην κοινωνία Αριστεράς, ικανής να έχει μια κοινή γλώσσα γύρω από αυτό το σχέδιο.
Τα κοινωνικά δημοψηφίσματα που μας περιμένουν τους επόμενους μήνες θα αποτελέσουν το πρώτο πεδίο στο οποίο θα δώσουμε μια νέα μάχη, θα ενισχύσουμε και θα πειραματιστούμε αυτή την ικανότητα να αποτελέσουμε ένα Κόμμα του Συντάγματος, όπως έλεγε ο Σάντρο Μέντιτσι Νομίζω ότι είναι το σωστό πλαίσιο για να κινηθούμε
Θα ήθελα να πω και δύο λέξεις για την σκοτεινή πλευρά αυτής της ιστορίας. Η εκστρατεία για το δημοψήφισμα, μετά όλες αυτές τις αναλύσεις για τη διαχείριση της κρίσης μας λένε τι ακριβώς έχει γίνει και προς τα πού βαδίζει το Δημοκρατικό Κόμμα. Πρέπει να το πούμε χωρίς εξτρεμισμούς, αλλά και με μεγάλη συνειδητοποίηση. Μέχρι στιγμής αποδείχθηκε τροχοπέδη, ένας παράγοντας ανωμαλιών, το όχημα της αντικοινωνικής πολιτικής, από τον νόμο για την απορύθμιση των εργασιακών Jobs Act μέχρι και σήμερα. Το έχουμε αναγνωρίσει όλοι. Πρέπει να πούμε ότι σήμερα μετατρέπεται σε έναν κίνδυνο για τη δημοκρατία μας. Η γλώσσα που χρησιμοποιεί η συνιστώσα του Ρέντσι και όχι μόνο. Η περιφρόνηση της αντιπαράθεσης με τη λαϊκή ψήφο, η περιφρόνηση για την αρχή της αντιπροσώπευσης. Οι πολιτικές αυτές που ακολούθησε ο Ματέο Ρέντσι αυτούς τους μήνες υποδηλώνουν ότι είναι τυχοδιώκτης. Ας το πούμε ειλικρινά ότι αυτό που μας περιμένει, και ας ελπίσουμε πως δεν θα γίνει, είναι μόνο τυχοδιωκτικές πολιτικές. Αν προσπαθήσει να παραβιάσει τους δημοκρατικούς κανόνες, ξεκινώντας από τον έλεγχο του Δημοκρατικού Κόμματος, πιστεύω ότι πρέπει να κινητοποιηθούμε με πολύ ριζοσπαστικό και μαζικό τρόπο.
Αυτό νομίζω ότι θα πρέπει να το κάνουμε και για ότι αφορά εμάς, το μέλλον μας, την δική μας Αριστερά και τις δικές μας Αριστερές. Νομίζω ότι η ψήφος για το δημοψήφισμα κατέδειξε μια κοινωνία και μια διαθεσιμότητα πολύ μεγαλύτερη από αυτού που θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Ο ιστός, το δίκτυο των ενωτικών συγκεντρώσεων, των συλλόγων και συλλογικοτήτων, των ομάδων, των νέων, της δημιουργικότητας, του Νότου, των συνιστωσών, του κόσμου της εργασίας, αποδείχθηκε ότι ανταποκρίθηκαν και αντέδρασαν με τον πιο εξαιρετικό τρόπο που θα μπορούσαμε να φανταστούμε. Σίγουρα αποτελούν έναν πολύ μεγαλύτερο χώρο από αυτόν που μπορούν να συμπεριλάβουν οι μικρές οργανωμένες ομάδες μας. Νομίζω ότι πρέπει να ξαναρχίσουμε να σκεφτόμαστε ένα νέο ξεκίνημα από ένα σημείο και χρόνο μηδέν. Το ξέρουμε ότι, δυστυχώς, δεν θα είναι το έτος μηδέν. Έχουμε πίσω μας πολλές διαιρέσεις, διασπάσεις και πολλές αποτυχίες, αλλά νομίζω ότι το δίδαγμα είναι το εξής: να μάθουμε νέες γλώσσες, νέες πρακτικές, νέους τρόπους για να βρισκόμαστε με τον κόσμο και νέους τρόπους για τις αναμεταξύ μας σχέσεις. Διαφορετικά αυτή η εξαιρετική ευκαιρία θα χαθεί.
Προσβολή των πολιτών η κυβέρνηση Τζεντιλόνι
Η νέα κυβέρνηση που παρουσιάστηκε από τον Τζεντιλόνι αποτελεί προσβολή για τους ψηφοφόρους που στις 4 Δεκεμβρίου έθαψαν τη συνταγματική μεταρρύθμιση των Ρέντσι και Μπόσκι κάτω από μια χιονοστιβάδα «Όχι», ακόμα και για όλους τους Ιταλούς, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων του ψήφισαν «Ναι», γιατί πήγαν στις κάλπες πεπεισμένοι για την πολιτική, νομική και ηθική αξία της ψήφου τους.
Η κυβέρνηση Τζεντιλόνι αποτελεί φωτοτυπία της προηγούμενης κυβέρνησης, με όλα τα κομμάτια στη θέση τους, σαν να μην είχε συμβεί τίποτα, και όπως έχουμε δει στο θέατρο μαριονέτας, πίσω από τα παρασκήνια, στα κεντρικά γραφεία του Δημοκρατικού Κόμματος, είναι πολύ καλά κολλημένος στην πολυθρόνα του γενικού γραμματέα του Δημοκρατικού Κόμματος, για να κινεί τα νήματα μιας παράνομης και αντισυνταγματικής πλειοψηφίας και να δίνει φωνή στις μαριονέτες, σίγουρός ότι τα πέταλα του μαγικού κύκλου του θα είναι καλοί φύλακες: η Μαρία Έλενα Μπόσκι στην προεδρία της κυβέρνησης, σωματοφύλακας, ιθύνων νους του Αvatar και κηδεμόνας του πρωθυπουργού, ο έμπιστος Λούκα Λότι στον αθλητισμό, σε ποιο άθλημα μπορείτε να φανταστείτε θα αφιερωθεί, μεταξύ τοξοβολίας και υποβρύχιου ψαρέματος, κυνήγι), με αρμοδιότητες στον εκδοτικό χώρο, δηλαδή, με μια σφιχτή θηλιά γύρω από το λαιμό του ενός ήδη αυλικού Τύπου... Ο Ρέντσι είχε πει ότι σε περίπτωση ήττας θα τελειώσει με την πολιτική. Αντίθετα επανέρχεται δριμύτερος. Ότι θα τα παράταγε, ενώ αντίθετα… διπλασιάζεται! Δημιούργησε μια σκιώδη κυβέρνηση του εαυτού του, για να το παίζει αφεντικό από τη σκιά, χωρίς καν να πληρώσει το τίμημα της ήττας.
Οι χειρότεροι φόβοι μας επιβεβαιώνονται: ηττημένοι από την ψήφο όλοι αυτοί οι τυχοδιώκτες-περιπετειώδεις τύποι θα προσπαθήσουν να ολοκληρώσουν την εκδίκησή τους και να διατηρήσουν την εξουσία και τον έλεγχο με οποιοδήποτε μέσο, ασκώντας πίεση στις ισορροπίες των θεσμών, καταστρέφοντας μια ήδη εξαντλημένη και κουρασμένη δημοκρατία, οδηγώντας στα άκρα την απόγνωση εκείνων που πλήττονται από την κρίση και τις οικονομικές συνέπειες της ελεεινής πολιτικής τους. Χωρίς μια σταθερή απάντηση, ανυποχώρητη, ανένδοτη, ισχυρή, μαζική, θα συνεχίζουν να το παίζουν αφεντικά και να καμαρώνουν για την αλαζονεία και το θράσος της εξουσίας τους. Σε μια πολιτισμένη χώρα, μία ψήφος πρέπει να είναι μια ψήφος: πρέπει να θέσουμε ορισμένα σταθερά σημεία. Να κλείσουμε την αντιλαϊκή εμπειρία που είχαμε. Να γυρίσουμε σελίδα. Στην Ιταλία είναι σαφές ότι δεν είναι έτσι.
Η κοινή γνώμη είναι εύθραυστη, η βρωμιά της άρχουσας τάξης, η αδυναμία των θεσμών εγγύησης του πολιτεύματος, ξεκινώντας με τον αρχηγό του κράτους, ενός βασιλιά που έχει λυγίσει κάτω από τη μυϊκή πρακτική του χειρότερου παίκτη στο γήπεδο, μας λένε ότι για άλλη μια φορά θα πρέπει να βασιστούμε μόνο στην κινητοποίηση των συνειδήσεων και των ανθρώπων. Πράγμα που σημαίνει ότι η μάχη συνεχίζεται.
Δεν τελείωσε στις 4 Δεκεμβρίου. Η υπεράσπιση του Συντάγματος και της δημοκρατίας στην Ιταλία είναι κάτι που θα επωμιστούμε όλοι μας άμεσα. Σήμερα, όπως πριν από μία εβδομάδα, όπως και πριν από ένα μήνα, όπως σε όλη αυτή τη μακρά εκστρατεία για το δημοψήφισμα, θα πρέπει να κάνουμε να ακουστεί η φωνή μας, με όλα τα νόμιμα μέσα που έχουμε. Ας μην αφήσουμε να μας ληστέψουν το μικρό θησαυρό της δημοκρατίας που με κόπο κατακτήσαμε τους τελευταίου μήνες.
*Ο Μάρκο Ρεβέλι είναι καθηγητής Πολιτικών Επιστημών στο Τορίνο και από τους πρωταγωνιστές για τη δημιουργία της «Άλλης Ευρώπης με τον Τσίπρα». Το πρώτο κείμενο αποτελείται από την ομιλία του για την ανασύνθεση της Αριστεράς που διοργάνωσαν την Κυριακή 11 Δεκεμβρίου στο Ρώμη τα ενωτικά ψηφοδέλτια της Αριστεράς στις τελευταίες δημοτικές εκλογές, ενώ το δεύτερο κείμενο αποτελεί τη δήλωσή του για το σχηματισμό της νέας κυβέρνησης Τζεντιλόνι, που δημοσιεύτηκε εν μέρει με τη μορφή άρθρου στην εφημερίδα «Μανιφέστο».
Μετάφραση – απόδοση: Αργ. Παναγόπουλος
