Της Λούλης Σταυρογιάννη
Την "πλάτη" που έβαλε το Ελληνικό Δημόσιο διά των κυβερνήσεων, κυρίως του ΠΑΣΟΚ, όταν εκποίησε τα Μεταλλεία Κασσάνδρας της Χαλκιδικής μπιρ παρά στην Ελληνικός Χρυσός A.E. (σήμερα 95% στην πολυεθνική Eldorado Gold, 5% στον εγχώριο Άκτορα) πριν από έντεκα χρόνια, αλλά και τη μετέπειτα ταύτιση του δημόσιου συμφέροντος με τα συμφέροντα της μεταλλευτικής εταιρείας, επιβεβαιώνει και η απόφαση της Τετάρτης 9 Δεκεμβρίου του Γενικού Δικαστηρίου της Ε.Ε.
Με αυτήν απορρίπτονται οι αιτήσεις ακύρωσης, πανομοιότυπου σχεδόν περιεχομένου, του Δημοσίου και της εταιρείας κατά της απόφασης της Επιτροπής τον Φεβρουάριο του 2011, η οποία εντόπισε παράνομη κρατική ενίσχυση, καθώς οι εγκαταστάσεις των Μεταλλείων Κασσάνδρας πουλήθηκαν έναντι 11 εκατ. ευρώ, με πραγματική αξία 25 εκατ. ευρώ τη στιγμή της πώλησης, κατά την εκτίμηση της Επιτροπής. Επιπρόσθετα χαρίστηκαν οι φόροι μεταβίβασης για τις εγκαταστάσεις, αλλά και για τη γη. Ο λογαριασμός της παράνομης ενίσχυσης προσδιορίστηκε στα 15,34 εκατ. ευρώ συν τους τόκους, οι οποίοι μετράνε από τις αρχές του 2004, οπότε κυρώθηκε με νόμο η σχετική σύμβαση. Στα παλαιότερα των υποδημάτων τους έγραψαν οι αρμόδιοι και την καταδίκη του Δικαστηρίου στα τέλη του 2013 λόγω μη επιστροφής στο Δημόσιο από την εταιρεία των 15,34 εκατ. ευρώ. Η πρόσφατη απόφαση του Δικαστηρίου ξεκαθαρίζει, άπαξ διά παντός, το "παράνομο" της επιχορήγησης, καθώς τεκμηριώνει ότι:
* Μεταπώληση των μεταλλείων σε τιμή χαμηλότερη της αγοραίας αξίας συνεπάγεται μείωση των εσόδων του Ελληνικού Δημοσίου σε σχέση με τα έσοδα που θα μπορούσε να έχει αποκομίσει και συνεπώς απώλεια πόρων. Αυτό και μόνο το γεγονός συνεπάγεται πλεονέκτημα για την εταιρεία που αποκτά τα αγαθά και επιβάρυνση ικανή να μειώσει τους κρατικούς πόρους.
* Κατά πάγια νομολογία, μέτρο με το οποίο οι δημόσιες αρχές χορηγούν σε ορισμένες επιχειρήσεις φορολογική απαλλαγή η οποία δεν συνεπάγεται μεταφορά κρατικών πόρων, φέρει τις αποδέκτριες του μέτρου επιχειρήσεις σε ευνοϊκότερη οικονομική κατάσταση σε σχέση με τους λοιπούς φορολογούμενους, συνιστά κρατική ενίσχυση.
* Η σύμβαση μεταβίβασης δεν δίνει δεκάρα για τη διασφάλιση θέσεων εργασίας και για την προστασία του περιβάλλοντος. Αναφέρεται επί λέξει: "Δεν προκύπτει ότι το Ελληνικό Δημόσιο θέλησε, συμβαλλόμενο με την Ελληνικός Χρυσός, να ελέγξει τη μεταβίβαση των ευθυνών στον περιβαλλοντικό και εργασιακό τομέα, από τον παλαιό στον νέο ιδιοκτήτη, ή ότι χρειάστηκε να ενεργήσει ταχέως προς αποφυγή της επιδεινώσεως της βλάβης του περιβάλλοντος ή των εργασιακών προβλημάτων. Αντιθέτως, το Ελληνικό Δημόσιο προέβλεψε στην εν λόγω σύμβαση ρήτρα που απαλλάσσει καθ' ολοκληρίαν την Ελληνικός Χρυσός από κάθε ευθύνη για βλάβες του περιβάλλοντος ή ζημίες προκληθείσες σε τρίτους και οι οποίες επήλθαν μετά τη δημοσίευση του νόμου με τον οποίο κυρώθηκε η σύμβαση, ή των οποίων οι γενεσιουργοί αιτίες ήταν προγενέστερες της εν λόγω δημοσιεύσεως. Πλήρης απαλλαγή προβλέπεται σε περίπτωση καταγγελίας της επίμαχης συμβάσεως για ευθύνες που γεννήθηκαν μετά την υπογραφή της εν λόγω συμβάσεως".
Δεν δικαιούσθε...
Όπως φαίνεται στις σκέψεις με αριθμό 227 και 228 της απόφασης του Δικαστηρίου, η Ελληνικός Χρυσός με περισσό θράσος εγκαλεί την Επιτροπή διότι δεν... κάρφωσε τον καταγγέλλοντα και δεν φίμωσε την τοπική κοινωνία, αποκλείοντας κατά τη διαδικασία διερεύνησης της καταγγελίας το Ελληνικό Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων. Στους λόγους ακύρωσης επικαλείται "προσβολή των δικαιωμάτων άμυνάς της, ιδίως των δικαιωμάτων προσβάσεως στον φάκελο και του δικαιώματος ακροάσεως, και παράβαση του άρθρου 41 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, απορρέουσα από τη μη αποκάλυψη της ταυτότητας του καταγγέλλοντος, στοιχείο το οποίο ήταν σημαντικό για την ίδια προκειμένου να προετοιμάσει την άμυνά της και να αμφισβητήσει την αξιοπιστία και το θεμιτό συμφέρον του καταγγέλλοντος".
Επ' αυτού, το δικαστήριο αποφαίνεται: "Όπως ορθώς υπογραμμίζει η Επιτροπή, δεν υπάρχει καμία διάταξη που να της επιβάλλει να αποκαλύπτει την ταυτότητα του καταγγέλλοντος ή οποιαδήποτε πηγή πληροφοριών στα ενδιαφερόμενα μέρη. Συνεπώς, η Ελληνικός Χρυσός δεν μπορεί βασίμως να προσάψει στην Επιτροπή διαδικαστική παρατυπία ως προς το θέμα αυτό".
Για τη συμμετοχή του Ελληνικού Παρατηρητηρίου Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων ως ενδιαφερομένου μέρους, η Εταιρεία υποστηρίζει ότι... δεν του πέφτει λόγος εξαιτίας "ελλείψεως ιδίου συμφέροντος του Οργανισμού αυτού δυναμένου να θιγεί από τη χορήγηση της ενισχύσεως".
Η απάντηση είναι αποστομωτική: "Η αποδοχή ενός τέτοιου Οργανισμού ως ενδιαφερόμενου μέρους απορρέει ευθέως από το άρθρο 108, παράγραφος 2, ΣΛΕΕ (Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης) και ουδόλως επηρεάζει τη διαδικαστική ιδιότητα της Ελληνικός Χρυσός, ούτε τα διαδικαστικά δικαιώματά της στο πλαίσιο της εν λόγω διαδικασίας".
Δώσαμε...
Στο ακέραιο έχει επιστραφεί το ποσό "περί τα 21 εκατ. ευρώ μαζί με τους τόκους" στο Ελληνικό Δημόσιο το καλοκαίρι του 2014, υποστήριξε σε δηλώσεις του την Παρασκευή ο διευθύνων σύμβουλος της Ελληνικός Χρυσός Μ. Θεοδωρακόπουλος. Γεννάται, όμως, το ερώτημα: αφού έγινε η επιστροφή, πώς το στοιχείο αυτό δεν κατατέθηκε στην επ' ακροατηρίω συζήτηση των αιτήσεων ακυρώσεως φέτος, στις 28 Ιανουαρίου, στο τέταρτο τμήμα του Γενικού Δικαστηρίου, ή προηγουμένως, κατά την έγγραφη διαδικασία;
Η Ελληνικός Χρυσός Α.Ε. αμφισβητεί ακόμη και τώρα την απόφαση, ενώ αποκρύπτει ότι μεσολάβησε και μία καταδίκη από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Κατά τον κ. Θεοδωρακόπουλο "η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, ύστερα από ανώνυμη καταγγελία περί το 2006, έκρινε ότι υπήρξε 'παράνομη κρατική ενίσχυση' κατά τη μεταβίβαση των Μεταλλείων Κασσάνδρας το 2003 από το Ελληνικό Δημόσιο στην Ελληνικός Χρυσός, ποσού 15,3 εκατ. ευρώ.
Κατά της απόφασης αυτής, τόσο το Ελληνικό Δημόσιο όσο και η εταιρεία μας άσκησαν προσφυγή στο Γενικό Δικαστήριο της Ε.Ε. αμφισβητώντας την ορθότητά της. Το Γενικό Δικαστήριο παρά ταύτα έκρινε άλλως με την απόφασή του της 9ης.12.2015. Η εταιρεία εξακολουθεί να έχει τις επιφυλάξεις της για τη βασιμότητα της απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και εξετάζει την κατάθεση έφεσης στην Ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου για την αναίρεσή της. Η απόφαση του Γενικού Δικαστηρίου, για τεχνικούς λόγους, δεν μας έχει ακόμη επίσημα επιδοθεί από τη Γραμματεία του Δικαστηρίου. Αφού τη λάβουμε, θα τη μελετήσουμε και θα προχωρήσουμε στις νόμιμες ενέργειες".
Κρυφτούλι
Τέσσερις μήνες έως τις 23 Ιουνίου 2011 είχε διορία το υπουργείο Οικονομικών και τα συναρμόδια υπουργεία να πάρουν πίσω τα χρήματα της παράνομης ενίσχυσης από την Ελληνικός Χρυσός, σε συμμόρφωση με την πρώτη απόφαση της Κομισιόν (23.2.2011). Στο διάστημα αυτό και μέχρι η Επιτροπή να προσφύγει, στις 25 Μαΐου 2012, στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ζητούσε πληροφορίες για την εξέλιξη της υπόθεσης (π.χ. το ακριβές ποσό που πρέπει επιστραφεί, περιγραφή των μέτρων συμμόρφωσης, έγγραφα τα οποία αποδείκνυαν ότι ζητήθηκε η επιστροφή της ενίσχυσης).
Όπως προκύπτει όμως από τα στοιχεία και το ιστορικό της διαφοράς που περιέχει η καταδικαστική απόφαση η οποία ακολούθησε (17 Οκτωβρίου 2013), το Ελληνικό Δημόσιο ροκάνιζε χρόνο και έπαιζε κρυφτούλι με τη Κομισιόν. Πέρα από τις χρονικές παρατάσεις που ζητούσε ή τον ισχυρισμό ότι δεν υφίσταται θεσμικό πλαίσιο για την επιστροφή των χρημάτων, έγγραφο που διαβίβασε στην Επιτροπή στις 8 Μαΐου 2012 με ημερομηνία 25 Απριλίου και είχε απευθυνθεί στην Ελληνικός Χρυσός ζητούσε από αυτήν την επιστροφή των χρημάτων εντός 30 ημερών, χωρίς όμως να προσδιορίζεται το ποσό...
Εν τω μεταξύ, χέρι - χέρι με την εταιρεία, στις 28 Απριλίου 2011, είχε καταθέσει προσφυγή κατά της απόφασης της Επιτροπής αμφισβητώντας το "παράνομο" της ενίσχυσης προβάλλοντας τον ρόλο του "απλού διαμεσολαβητή" κατά την πώληση των μεταλλείων και την απουσία εμπλοκής κρατικών πόρων και κατηγορώντας την Επιτροπή για πεπλανημένη εκτίμηση "εκ του προδήλως εσφαλμένου υπολογισμού της αξίας των μεταλλείων, της γης και του αποθέματος συμπυκνωμάτων"... Στις 20 Μαΐου ήρθε και η αίτηση ακύρωσης της Ελληνικός Χρυσός και δεύτερη της Ευρωπαίας μαμάς "Εuropan Goldfields ltd"...
