O διαγωνισμός της Eurovision γεννήθηκε εν μέσω του Ψυχρού Πολέμου και εξακολουθεί να στιγματίζεται από γεωπολιτικές αντιπαλότητες που συχνά γίνονται ορατές κάτω από τα στρας και τις παγιέτες των "διαγωνιζόμενων" παρά τον επίσημα "απολίτικο" χαρακτήρα του θεσμού.
Με τις 40 χώρες που διαγωνίστηκαν και εφέτος, από τις οποίες οι 27 μετείχαν στον χτεσινό τελικό στη Βιέννη, το ετήσιο... αγαπημένο ραντεβού της Ευρωπαϊκής Ραδιοτηλεοπτικής Ενωσης (EBU) φέρνει αναπόφευκτα στο προσκήνιο τις εθνικές φιλίες, τις έχθρες, ακόμα και τις ανοικτές συρράξεις.
Στον περυσινό διαγωνισμό, ο Ουκρανός πολιτικός και πρώην πρωταθλητής της πυγμαχίας Βιτάλι Κλίτσκο κάλεσε τους Ευρωπαίους να ψηφίσουν υπέρ της χώρας του αμέσως μετά την προσάρτηση της Κριμαίας από τη Ρωσία. Η Ουκρανία -απούσα φέτος από τον διαγωνισμό λόγω της σύρραξης- δεν νίκησε πέρυσι. Ωστόσο, οι Ρωσίδες τραγουδίστριες δέχθηκαν την άγρια αποδοκιμασία του κοινού και η νίκη της γενειοφόρου αυστριακής "ντίβας" Κοντσίτα Βουρστ ερμηνεύτηκε από πολλούς ως χλευασμός προς τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, ο οποίος την είχε επικρίνει- κάτι που επανέλαβε κι εφέτος ο πατριάρχης πασών των Ρωσιών Κύριλλος δηλώνοντας "αηδιασμένος από την εισβολή των τραγουδιστριών με τα γένια"...
Την Τρίτη, στον ημιτελικό, η εφετινή υποψήφια της Ρωσίας, η Πολίνα Γκαγκάρινα, καταχειροκροτήθηκε για το τραγούδι της που υμνεί την οικουμενική αγάπη. Ωστόσο, ορισμένοι χαρακτήρισαν "κυνικό" το περιεχόμενο του τραγουδιού καθώς συνεχίζεται η σύγκρουση στην Ουκρανία...
"Μην αρνείστε"
Λίγο πιο μακριά, στα ανατολικά, η Αρμενία υποχρεώθηκε να αλλάξει τον τίτλο του τραγουδιού της: "Don't deny" (Μην αρνείστε) που θεωρήθηκε ως υπερβολικά ευθεία προσταγή προς την Τουρκία, η οποία αρνείται να αναγνωρίσει τη γενοκτονία των Αρμενίων το 1915. Ο τίτλος του τραγουδιού άλλαξε σε "Face the shadow" (Αντιμετωπίστε τη σκιά). Η Τουρκία δεν συμμετείχε ούτε εφέτος στον διαγωνισμό. Η ισλαμο-συντηρητική κυβέρνηση έκλεισε την πόρτα στη "Γιουροβίζιον" το 2012, ένα χρόνο αφότου η Σουηδία μετέδωσε τις εικόνες δύο χορευτών που φιλιούνταν. Η Άγκυρα, ωστόσο, υποσχέθηκε ότι θα επιστρέψει το 2016...
Το 2009, η Eurovision είχε ήδη αποδοκιμάσει το τραγούδι της Γεωργίας "We don't wanna put in", του οποίου ο τίτλος με τη μορφή λογοπαίγνιου, έμοιαζε ανοιχτά ως απόρριψη του Ρώσου προέδρου. Δύο χρόνια νωρίτερα, το Ισραήλ είχε διαγωνιστεί με το τραγούδι "Push the button" (Πιέστε το κουμπί) που είχε ερμηνευτεί ως πρόσκληση για βομβαρδισμό του Ιράν. Πρέπει να σημειωθεί ότι, αν και αρκετές αραβικές χώρες είναι μέλη της EBU, καμιά δεν μετέχει στον διαγωνισμό.
Η αναφορά ανάλογων περιστατικών μπορεί να συνεχιστεί σχεδόν επ' αόριστον, από το μποϊκοτάζ της Αυστρίας στη Eurovision του 1969 που είχε διοργανωθεί στην Ισπανία του Φράνκο, έως την άρνηση της Αρμενίας να μετάσχει στον διαγωνισμό του 2012 στο Αζερμπαϊτζάν.
Σοβιετικό αντίγραφο
Ωστόσο, ο Ψυχρός Πόλεμος είναι αυτός που άφησε τα σημάδια του στη Eurovision, σύμφωνα με τον ερευνητή Ντιν Βούλετιτς, του Πανεπιστημίου της Βιέννης. "Η Eurovision ήταν ένας καταπληκτικός καθρέφτης των σχέσεων μεταξύ της Δύσης και της Ανατολής εκείνη την εποχή", λέει ο Βούλετιτς.
Ο διαγωνισμός καθιερώθηκε το 1955 από τα δημόσια τηλεοπτικά δίκτυα των δυτικών χωρών και από το 1961 συμπεριέλαβε στα μέλη του τη Γιουγκοσλαβία, μια ένταξη που θεωρήθηκε ως ισχυρή κίνηση ανεξαρτησίας του Τίτο απέναντι στη Μόσχα. Σημειώνεται ότι η Σοβιετική Ένωση είχε δημιουργήσει τη δική της εκδοχή της "Γιουροβίζιον", τον μουσικό διαγωνισμό "Intervision".
Το 1968, μεσούσης της καταστολής της 'Ανοιξης της Πράγας από τις σοβιετικές δυνάμεις, η Αυστρία έστειλε μέσω της Eurovision το μήνυμά της επιλέγοντας να εκπροσωπηθεί από έναν Τσέχο τραγουδιστή, τον Κάρελ Γκοτ.
Με την πτώση του "σιδηρού παραπετάσματος", η ένταξη στη Eurovision ήταν μια από πρώτες κινήσεις των χωρών του πρώην σοβιετικού μπλοκ. "Ήταν ο πρώτος δυτικός οργανισμός στον οποίο οι πρώην κομμουνιστικές χώρες μπορούσαν να ενταχθούν αμέσως", επισημαίνει ο Αυστριακός ερευνητής. Το ενδιαφέρον τους ωστόσο για τον "διαγωνισμό" μειώθηκε σημαντικά όταν μπόρεσαν πλέον να ενταχθούν σε δομές όπως το ΝΑΤΟ και η Ευρωπαϊκή Ένωση. Σε κάθε περίπτωση, "η υιοθέτηση εθνικιστικών θέσεων μετρά ελάχιστα" για εκείνους των οποίων στόχος είναι να κερδίσουν, υπενθυμίζει ο ερευνητής. "Η προβολή ενός θετικού πολιτικού ή κοινωνικού μηνύματος, τη σωστή στιγμή, μπορεί να βοηθήσει, αλλά αυτό θα πρέπει να είναι οικουμενικό".
