Βουερό, πολύχρωμο, ήρεμο πλήθος. Γεμάτη η πλατεία Συντάγματος στην Αθήνα, γεμάτη η περιοχή γύρω από τον Λευκό Πύργο της Θεσσαλονίκης, πλήθος σε 40 πόλεις της χώρας. «Κανονικά», όπως μας έλεγαν αυτό το πλήθος δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Θα έπρεπε ψοφοδεές και πανικόβλητο να στέκεται στις ουρές μπροστά στα ΑΤΜ, να βρίσκει κρυψώνες μέσα στο σπίτι για να κρύψει τα λεφτά που μόλις σήκωσε από την τράπεζα, να καταριέται την ώρα και τη στιγμή που ψήφισε ΣΥΡΙΖΑ και να είναι έτοιμο να επιστρέψει στη θαλπωρή του ζόφου. Στη «φοβερά προστασία» του Σαμαρά και του Βενιζέλου. «Κανονικά», επίσης, ήδη από την επομένη της Τετάρτης θα έπρεπε να έχει επιστρέψει ταπεινωμένο και με τα μάγουλα πρησμένα από τα χαστούκια το κλιμάκιο της ελληνικής κυβέρνησης που συμμετείχε στο Eurogroup. «Κανονικά» θα έπρεπε ήδη να γράφονται οι πρώτες παράγραφοι στο σενάριο της "αριστερής παρένθεσης" και όλοι οι φωστήρες των προηγούμενων κυβερνήσεων να πανηγυρίζουν δικαιωμένοι και πανευτυχείς με την καταστροφή της χώρας, την απαραίτητη τάχα καταστροφή... προκειμένου να σωθεί η χώρα αφού «δεν υπάρχει άλλη επιλογή». Α, ναι. «Κανονικά» το βράδυ της περασμένης Τετάρτης θα έπρεπε να έχει πλημυρίσει το κέντρο της Αθήνας από χιλιάδες άνδρες (και γυναίκες, έτσι;) των ΜΑΤ, έτοιμους να επιτεθούν στον εχθρό που ταράζει την ομαλή λειτουργία του κέντρου, χτυπάει το εμπόριο, καταφέρνει φοβερό πλήγμα στον τουρισμό και άλλα πολλά παρόμοια και φοβερά.
Οπότε τι ήταν αυτό που ζήσαμε το βράδυ της Τετάρτης και είναι βέβαιο πως θα ξαναζήσουμε απόψε και όχι μόνο; Ήταν μαγική εικόνα; Όχι. Ήταν ακριβώς η απόδειξη ότι πράγματι κάτω από την άσφαλτο υπάρχει η αμμουδιά. Κι ότι αυτή την αμμουδιά προσπαθούσαν μ' ένα παλίμψηστο φόβων να μας εμποδίσουν να φανταστούμε. Το βράδυ της Τετάρτης ήταν η απόδειξη πως η Δημοκρατία έχει αστείρευτες δυνάμεις. Και είναι αυτές οι αστείρευτες δυνάμεις που τρομοκρατούν το συστημικό πλέγμα εξουσίας. Αυτή η μεγάλη, πλατιά ανάσα που μπορεί να καθαρίσει τον αέρα. Αυτή η πηγή εμπιστοσύνης για μια κυβέρνηση που πράγματι θέλει να αλλάξει τα πράγματα, να αλλάξει την αφήγηση, να αλλάξει το παράδειγμα διακυβέρνησης.
Αντί λοιπόν να γράφονται οι πρώτες παράγραφοι από το σενάριο της "αριστερής παρένθεσης", μάλλον άρχισαν να γράφονται οι πρώτες σελίδες από το σενάριο μιας καινούργιας πορείας. Και κατ' αντιστροφή της σημείωσης στις κινηματογραφικές ταινίες, εδώ κάθε ομοιότητα με πρόσωπα δεν είναι καθόλου συμπτωματική. Αυτά τα πρόσωπα είμαστε εμείς, αυτή η ταινία είναι η ζωή μας και σ' αυτή την ταινία δεν είμαστε θεατές, έχοντας μάλιστα πληρώσει βαρύτατο αντίτιμο εισιτηρίου για να τη δούμε, αλλά είμαστε πρωταγωνιστές. Δεν ήταν κομπάρσοι αυτοί που γέμισαν τις πλατείες της Ελλάδας το βράδυ της Τετάρτης, πρωταγωνιστές ήταν. Γιατί βέβαια η Δημοκρατία δεν έχει κομπάρσους. Δημοκρατία κομπάρσων δεν υφίσταται. Δημοκρατία βουβών προσώπων δεν υφίσταται. Η Δημοκρατία είναι πολύβουο πολίτευμα γιατί απαιτεί την αυτοπρόσωπη παρουσία, απαιτεί το «εδώ» του καθενός. Χρειάζεται να τα θυμηθούμε όλα αυτά. Να τα συνηθίσουμε, να μάθουμε από την αρχή το πρόσωπό μας μέσα στον κόσμο και να κατανοήσουμε τον κόσμο όχι ως άθροισμα ακατανόητων αριθμών και αριθμήσεων, αλλά ως σύνθεση προσώπων. Με το άπειρο των αντιφάσεων, των αντιθέσεων, των ετεροκαθορισμών, των αυτοπροσδιορισμών και της διαρκούς ανακάλυψης του Άλλου. Χρειάζεται να προσπαθήσουμε πολύ. Αλλά είναι ωραία αυτή η προσπάθεια. Αυτή η προσπάθεια που έχει ξεκινήσει. Δεν είναι συγκινημένη υπερβολή αν πει κανείς ότι το έβλεπες στα πρόσωπα των ανθρώπων που πλημμύρισαν την πλατεία Συντάγματος. Ούτε κομματικός στρατός, ούτε επαναστατική παρέλαση, ούτε κάτι παρόμοιο. Σχεδόν χωρίς συνθήματα, γιατί σύνθημα ήταν ο καθένας, η καθεμιά και όλοι μαζί ένα τεράστιο σύνθημα παρουσίας. Άνθρωποι κάθε ηλικίας, με τα παιδιά τους, με τους φίλους τους, όλοι σε μια πυκνή συνάθροιση ελπίδων. Άνθρωποι που δεν «ανταποκρίθηκαν» (όπως συνηθίζουμε να λέμε) σε κάποιο κάλεσμα. Απλώς συνεννοήθηκαν να βρεθούν εκεί γιατί ήταν η ελεύθερη απόφασή τους και η συνειδητή τους επιλογή να βρεθούν εκεί, σε ένα μεγάλο ραντεβού με τη Δημοκρατία. Ένα από τα πολλά μικρά και μεγάλα ραντεβού που θα χρειαστούν ακόμα: στις πλατείες, στους χώρους δουλειάς, στο σπίτι ακόμα και στα ραντεβού με τον ίδιο μας τον εαυτό.
Ας προσπαθήσουμε αυτά τα ραντεβού να πραγματοποιηθούν. Και εδώ είναι τεράστια η ευθύνη της νέας κυβέρνησης. Μιας κυβέρνησης που είχε ήδη τη χαρά, την τιμή και την ευθύνη να περιβληθεί με τη στήριξη των συλλαλητηρίων υπέρ της, κάτι που για την Ελλάδα τουλάχιστον συνιστά ιστορικό παράδοξο. Αυτή την παραδοξότητα καλείται η κυβέρνηση να τη μετατρέψει σε πολιτική φυσικότητα. Ούτε και η δική της προσπάθεια είναι εύκολη. Έχει να παλέψει με παγιωμένες καταστάσεις ανάσχεσης, με μηχανισμούς τροχοπέδης, με συμφέροντα εκατομμυρίων, με ισχυρότατους εχθρούς που έχουν πολλά να χάσουν και που δεν θα εγκαταλείψουν αμαχητί τα προνόμιά τους. Έχει να παλέψει με νοοτροπίες πονηρίας, ιδιοτελών μικροσυμφερόντων, παράκαμψης των κανόνων, έχει να παλέψει με ένα ισχυρότατο πλέγμα καθημερινών μικροφασισμών. Και χρειάζεται προσοχή, διότι η ταξική πάλη, η πάλη όλων των συμφερόντων δεν σταματά έξω από τις πόρτες της κυβέρνησης και όλου του κρατικού μηχανισμού. Συνεχίζεται και εντός. Ιδίως εντός. Όμως η μάχη πρέπει να δοθεί. Και μας χρειάζεται όλους.
Κώστας Καναβούρης
