Στις 21 Αυγούστου 2025 ο Νικολά Γκιγιού, δικαστής του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης, έπαψε να υπάρχει στον σύγχρονο ψηφιακό κόσμο - ούτε τα e-mails του μπορούσε να δει ούτε αγορές στο σούπερ μάρκετ να κάνει, αφού όπως και οι τέσσερις συνάδελφοί του είχε χάσει την πρόσβαση στις ψηφιακές υπηρεσίες του λόγω των κυρώσεων που τους επέβαλε η διακυβέρνηση Τραμπ μετά την έκδοση εντάλματος σύλληψης για εγκλήματα πολέμου κατά του Νετανιάχου και του υπουργού Άμυνάς του.
Όπως επισημαίνει το Politico, που αναδεικνύει την υπόθεση, το ερώτημα για τις Βρυξέλλες δεν είναι πλέον αν οι ΗΠΑ θα χρησιμοποιήσουν ως μοχλό πίεσης μία από τις μεγαλύτερες εξαρτήσεις της Ευρώπης, τις ψηφιακές υπηρεσίες των αμερικανικών Big Tech, που υπάγονται στο αμερικανικό δίκαιο (και στον Τραμπ) αλλά το πότε... Με αυτό το δεδομένο, στην Ε.Ε. προσπαθούν πλέον να ενισχύσουν την ευρωπαϊκή ψηφιακή κυριαρχία μέσω ενός νομοθετικού πλαισίου, που προγραμματίζεται για τις 27 Μαΐου.
Ο αμερικανικός έλεγχος και οι περιφερειακές αντιδράσεις
Δεν είναι καθόλου εύκολο. Η εξάρτηση από τη Microsoft ή την Google χτίστηκε μεθοδικά εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ευρωκοινοβουλίου, η Amazon, η Microsoft και η Google κατέχουν περίπου το 70% της αγοράς cloud της Ε.Ε., το δε 80% των ευρωπαϊκών εταιρικών δαπανών για επιχειρηματικό λογισμικό πηγαίνει σε Αμερικανούς προμηθευτές. Η αμερικανική κυριαρχία εκτείνεται παντού: από τα iPhone της Apple και το σύστημα Android της Google ως το Microsoft Office και τα Windows, που χρησιμοποιούνται σε κυβερνητικά γραφεία και επιχειρήσεις, και τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης και ανταλλαγής μηνυμάτων, όπως το WhatsApp. Η επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, σημειώνει το Politico, δείχνει στους Ευρωπαίους πως αυτή η υπερεξάρτηση αποτελεί στρατηγική αδυναμία.
Σε αυτό το πλαίσιο, περιφερειακές Αρχές στη Γερμανία και στην Ολλανδία επιχειρούν να χαράξουν μια πορεία απεξάρτησης προωθώντας τη μετάβαση σε υπηρεσίες και εφαρμογές ανοιχτού λογισμικού. Πρωτοπόρο το κρατίδιο του Σλέσβιχ-Χολστάιν, που υπό την καθοδήγηση του υπουργού Ψηφιακής Πολιτικής Ντιρκ Σρέντερ προχώρησε στην καθιέρωση του LibreOffice στη θέση του Microsoft Office. Παράλληλα, ο Φρανκ Κάρλιτσεκ, διευθύνων σύμβουλος του Nextcloud, ανέφερε τριπλασιασμό των πελατών και 2 εκατομμύρια νέους επαγγελματίες χρήστες, προβλέποντας ότι το 2026 η ζήτηση θα συνεχίσει να αυξάνεται ραγδαία.
Λαμβάνοντας υπόψη τα λειτουργικά προβλήματα των Γερμανών, το Άμστερνταμ αποφάσισε να προχωρήσει πιο αργά, ώστε να διασφαλίσει πως όλα τα ευαίσθητα δεδομένα θα φιλοξενούνται σε ευρωπαϊκές ή ολλανδικές υποδομές έως το 2035. «Θα είχαμε τεράστιο πρόβλημα αν η Microsoft σταματούσε να προσφέρει τις υπηρεσίες της» προειδοποίησε ο πρώην αντιδήμαρχος Σόλτες. «Δεν θα μπορούσαμε πλέον να χρησιμοποιούμε το e-mail μας, τα συστήματα πρόνοιας και Υγείας μας θα κατέρρεαν, δεν θα μπορούσαμε να εκδώσουμε καμία άδεια ή να επικοινωνήσουμε με τους πολίτες μας» είπε, αποδομώντας ταυτόχρονα την αφήγηση της ελεύθερης επιλογής: «Για να είμαι ειλικρινής, το αφήγημα ότι η ελεύθερη αγορά είναι καλή για την καινοτομία είναι ένα ψεύτικο αφήγημα. Δεν πρόκειται για μια πραγματική ελεύθερη αγορά, επειδή υπήρχαν μόνο λίγες πολύ κυρίαρχες εταιρείες και η ευρωπαϊκή αγορά δεν είχε στην πραγματικότητα καμία ευκαιρία».
Το ανατριχιαστικό μανιφέστο της Palantir
Στον αντίποδα της δημοκρατικής προσέγγισης του ανοιχτού κώδικα (open source) ορθώνεται η απειλητική κοσμοθεωρία της Palantir, της εταιρείας του δισεκατομμυριούχου Πίτερ Τιλ, η οποία ειδικεύεται στην ανάλυση δεδομένων για στρατιωτικούς σκοπούς. Τη στιγμή που ο Γερμανός υπουργός Ψηφιακής Πολιτικής Κάρστεν Βιλντμπέργκερ τονίζει την ανάγκη η Ευρώπη να οικοδομήσει εναλλακτικές λύσεις απέναντι σε εταιρείες σαν αυτή, το μανιφέστο της Palantir, όπως αποτυπώνεται στο βιβλίο «The Technological Republic», τον επιβεβαιώνει κατά τον πιο ανησυχητικό τρόπο. Δεν αποτελεί απλώς μία κατά μέτωπο επίθεση στις αξίες του ανοιχτού δικτύου -η ιδέα της «ρομαντικής, δημοκρατικής και open source» δικτύωσης είναι ξεπερασμένη, σημειώνει το μανιφέστο- αλλά προτάσσει την αντίληψη πως η Σίλικον Βάλεϊ οφείλει να θέσει το λογισμικό στην υπηρεσία της «σκληρής ισχύος», καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη προβάλλεται ως το νέο μεγάλο όπλο αποτροπής, ανώτερο ακόμη και από τα πυρηνικά.
«Το ερώτημα δεν είναι αν θα κατασκευαστούν όπλα Τεχνητής Νοημοσύνης (AI) αλλά ποιος θα τα κατασκευάσει και για ποιον σκοπό» γράφει ο Αλεξάντερ Καρπ, συνιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της εταιρείας λογισμικού Palantir Technologies, ενώ σε άλλο σημείο, αφού τονίζει πως «η εθνική θητεία πρέπει να είναι ένα καθολικό καθήκον», σημειώνει: «Αν ένας Αμερικανός πεζοναύτης ζητήσει ένα καλύτερο τουφέκι, πρέπει να το φτιάξουμε. Το ίδιο ισχύει και για το λογισμικό. Θα πρέπει ως χώρα να είμαστε ικανοί να συνεχίσουμε μια συζήτηση για την καταλληλότητα της στρατιωτικής δράσης στο εξωτερικό, παραμένοντας ταυτόχρονα ακλόνητοι στη δέσμευσή μας προς εκείνους που ζητήσαμε να εκτεθούν στον κίνδυνο». Παρακάτω: «Πρέπει να αντισταθούμε στον ρηχό πειρασμό ενός κενού και κούφιου πλουραλισμού. Εμείς, στην Αμερική και ευρύτερα στη Δύση, αντισταθήκαμε τον τελευταίο μισό αιώνα στον ορισμό των εθνικών πολιτισμών στο όνομα της συμπερίληψης. Αλλά συμπερίληψη σε τι;» αναφέρει το μανιφέστο της Palantir, που από πολλούς αναλυτές περιγράφεται πλέον ως «τεχνοφασισμός», αφού η επιτυχία της Δύσης συναρτάται με την εγκατάλειψη των ορίων της δημοκρατικής δεοντολογίας προς όφελος μιας απόλυτης τεχνολογικής υπεροχής.
Η Δημοκρατία είναι το διακύβευμα. Κολοσσοί της Σίλικον Βάλεϊ βλέπουν την Τεχνητή Νοημοσύνη ως εργαλείο επιβολής μιας νέας ιεραρχίας ισχύος και απαξίωσης των δημοκρατικών θεσμών, με την αρωγή των πολιτικών της διακυβέρνησης Τραμπ. Η περιπέτεια των δικαστών του «ψηφιακού θανάτου» των δικαστών του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης χτυπάει το καμπανάκι.
του μανιφέστου
από τον λογαριασμό
της Palantir
