Ένας καλλιτέχνης είναι ένας ολόκληρος κόσμος. Κάποιοι καλλιτέχνες όμως είναι ολόκληρος ο κόσμος... Ο Γιάννης Τσαρούχης ήταν ένας από αυτούς. Στο έργο και τον βίο του συμπυκνώνεται ένα σημαντικό κομμάτι του νεοελληνικού πολιτισμού μεγάλου μέρους του 20ού αιώνα.
Σε αυτό το έργο και τον βίο, στα πολιτιστικά ρεύματα που τον διέτρεχαν διαρκώς, αφιερώνεται η μεγάλη έκθεση Γιάννης Τσαρούχης. Εικονογράφηση μιας αυτοβιογραφίας. Πρώτο μέρος (1910-1940), που εγκαινιάστηκε χθες στο κτήριο της οδού Πειραιώς του Μουσείου Μπενάκη.
Πρόκειται για μια λεπτομερειακά τεκμηριωμένη παρουσίαση όχι μονάχα των έργων που φιλοτέχνησε στα στάδια της διαμόρφωσής του, αλλά, παράλληλα, των επιρροών, καλλιτεχνικών και βιογραφικών, που εκβάλλουν στο κάθε έργο.
"Βασικό συστατικό της νεοελληνικής αυτογνωσίας" χαρακτήρισε τον ζωγράφο και το έργο του ο Άγγελος Δεληβορριάς, κατά την παρουσίαση της έκθεσης, η οποία θα διαρκέσει μέχρι το καλοκαίρι και διοργανώνεται σε συνεργασία με το Ίδρυμα Γ. Τσαρούχη.
Από την τρυφερή ηλικία των 6 παρακολουθεί τη διαμόρφωση του Τσαρούχη η έκθεση, όταν η μητέρα του τον πήρε μαζί της να παρακολουθήσουν την δημοφιλή τότε επιθεώρηση Ξιφίρ Φαλέρ, κι εκείνος επιστρέφοντας έφτιαξε με χαρτοκοπτική το εντυπωσιακό σκηνικό της και το έκανε παιχνίδι...
Βασικά εργαλεία για την αποκρυπτογράφηση της καλλιτεχνικής του πορείας στάθηκαν τα κείμενά του, αυτοβιογραφικές σημειώσεις, προφορικές του διηγήσεις και, βέβαια, τα ίδια τα έργα. "Κάθε έργο συνδέεται με ένα κείμενο", τόνισε η επιμελήτρια της έκθεσης και πρόεδρος του Ιδρύματος Τσαρούχη Νίκη Γρυπάρη. "Βλέπουμε την εξέλιξη του έργου του σιγά-σιγά μέσα από την αυστηρή επιλογή του υλικού, ώστε να φανεί τι τον επηρέασε, ποιοι άνθρωποι άσκησαν επίδραση πάνω του".
Ανάμεσά τους κορυφαία ονόματα της νεοελληνικής τέχνης, όπως ο Κόντογλου και ο Παρθένης, δίπλα στους οποίους υπήρξε ταυτόχρονα μαθητής, ο Φώτος Πολίτης που του παρήγγειλε τα πρώτα σκηνικά για τη Σχολή του Εθνικού Θεάτρου, η Έλλη Παπαδημητρίου που τον μυεί στη λαϊκή τέχνη, η Εύα Σικελιανού από την οποία διδάχτηκε την υφαντική, τον καραγκιοζοπαίκτη Σωτήρη Σπαθάρη, αλλά και τον Τεριάντ, ο οποίος του δώρισε τρία έργα του Θεόφιλου, τα οποία παρουσιάζονται στην έκθεση.
Το πρώτο μέρος της εργοβιογραφικής αφήγησης ολοκληρώνεται με τον Γ. Τσαρούχη ντυμένο στο χακί, μαζί με τον ζωγράφο Δ. Διαμαντόπουλο, κατά την περίοδο του πολέμου. Δίνεται έτσι η σκυτάλη για το δεύτερο μέρος της έκθεσης, που θα ακολουθήσει την επόμενη χρονιά, ενώ, όπως αποκάλυψε ο διευθυντής του Μουσείου Μπενάκη, έχει ήδη δρομολογηθεί έκθεση αφιερωμένη στη σχέση του Τσαρούχη με το θέατρο.
Σπύρος Κακουριώτης
