Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Μετά από μια διαδρομή στο underground του ελληνικού rock για αρκετά χρόνια ο Πάνος Μπίρμπας έκανε πριν λίγους μήνες το πρώτο του βήμα προς το προσκήνιο με την κυκλοφορία του ντεμπούτου album του «Mournful», Ο νεαρός τραγουδοποιός δείχνει όχι μόνο να κατέχει αλλά και να βρίσκεται σε αληθινή και ουσιαστική επαφή με το πνεύμα εξαιρετικών παλαιότερων τε και νεότερων «καταραμένων» ή απλά σαγηνευτικά «σκοτεινών» φυσιογνωμιών της διεθνούς μουσικής σκηνής και ερμηνεύει τους μελαγχολικούς μεν αλλά όχι και...καταθλιπτικούς στίχους του με μια φωνή η οποία έχει ήδη κατακτήσει σε μεγάλο βαθμό την ωριμότητα της ενώ ο παραγωγός του δίσκου, ο γνωστός μας Λόλεκ, έχει ενορχηστρώσει την τετραμελή (κιθάρα, keyboards, μπάσο και ντραμς) μπάντα του με καλαισθησία, σιγουριά μα και προσωπικότητα, αποφεύγοντας τις εύκολες και τετριμμένες τακτικές. Εν ολίγοις ο Πάνος Μπίρμπας αποτελεί μιαν αξιόλογη και όντως υποσχόμενη περίπτωση δημιουργού της σύγχρονης ελληνικής μουσικής που σας συστήνουμε ακριβώς για να σας την προτείνουμε συνειδητά.
Έχετε ασχοληθεί και με κάτι άλλο εκτός – ή παράλληλα – με την μουσική; Και ποια ήταν περιληπτικά η πορεία σας μέχρι την κυκλοφορία του «Mournful»;
Παράλληλα με την μουσική εργάζομαι επί αρκετά πλέον χρόνια ως κοινωνικός λειτουργός και σύμβουλος στην κοινωνική υπηρεσία του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες. Θεωρώ πολύ σημαντική την εργασία στον συγκεκριμένο χώρο, ακόμα περισσότερο στην παρούσα κατάσταση όταν καταπατούνται καθημερινά μερικά από τα βασικότερα ανθρώπινα δικαιώματα και μάλιστα μιας μεγάλης μερίδας κόσμου. Με την μουσική άρχισα να ασχολούμαι από την ηλικία των έντεκα ετών όταν ξεκίνησα να μαθαίνω κιθάρα και πιάνο καθώς και θεωρία. Έχω υπάρξει μέλος αρκετών μουσικών συγκροτημάτων, άλλοτε σαν κιθαρίστας και άλλοτε ως τραγουδιστής και έχω επίσης ασχοληθεί με την μουσική για θέατρο.
Προφανώς αισθάνεστε ότι έχετε μεγάλη μουσική συνάφεια, αν όχι και εκλεκτική συγγένεια, με τον Λόλεκ με τον οποίο εμφανίζεστε τακτικά μαζί. Με ποιους άλλους από την ελληνική rock σκηνή νιώθετε ότι βρίσκεστε κοντά;
Προσωπικά ήμουν θαυμαστής του έργου του Λόλεκ πριν ακόμα γνωριστούμε και ξεκινήσει οποιαδήποτε συνεργασία. Αργότερα, όταν γνωριστήκαμε και από κοντά, διαπιστώσαμε ότι ο τρόπος που αντιλαμβανόμαστε την μουσική από αισθητικής αλλά και συνθετικής άποψης είχε αρκετές ομοιότητες. Από τη δισκογραφία του μόνο το ντεμπούτο album του «Alone» θεωρώ ότι έχει συγγενικά στοιχεία με τον δικό μου δίσκο. Νομίζω πως από την ελληνική rock σκηνή βρίσκομαι κοντά, έχοντας δηλαδή κοινά χαρακτηριστικά αλλά από διαφορετικές οπτικές γωνίες, με τον Λόλεκ όπως προείπα, τους Illegal Operation, Last Drive και Earthbound καθώς και αρκετές άλλες underground μπάντες άγνωστες στους περισσότερους.
Ποια ακριβώς ήταν η συνεισφορά του Λόλεκ στο τελικό αποτέλεσμα του δίσκου και κατά πόσον άλλαξε αυτό που εσείς είχατε στο μυαλό σας για τα τραγούδια όταν τα γράφατε;
Η συνεισφορά του Γιάννη ήταν σπουδαία και καταλυτική, χάρισε στον δίσκο μιαν εξαιρετική παραγωγή και μιαν ατμόσφαιρα που μόνο αυτός, με την προσωπική αισθητική και την τεχνογνωσία του, θα μπορούσε να δώσει. Πολλά από τα τραγούδια πήραν τον τελικό τους δρόμο μετά από κοινό πειραματισμό και ιδέες τόσο του Γιάννη όσο και δικές μου. Είναι ιδανικό να έχεις στο στούντιο έναν παραγωγό ο οποίος μπορεί να «μεταφράσει» την ιδέα του ήχου σου σε πράξη.
Είναι ολοφάνερο ότι ο Nick Cave είναι η σημαντικότερη ίσως επιρροή σας, όχι μόνον ερμηνευτικά και συνθετικά αλλά ακόμα και ως προς το πως η μπάντα σας απηχεί κάποιες φορές τους Bad Seeds. Έχω την αίσθηση όμως ότι η σχέση σας μαζί του είναι πολύ μεγαλύτερη και πηγαίνει πολύ βαθύτερα από το να έχετε απλά δεχθεί την επίδραση του, έστω και σε πολύ μεγάλο βαθμό. Ισχύει όντως αυτό και, αν ναι, γιατί και με ποιον τρόπο;
Παράξενη και ενδιαφέρουσα ερώτηση, ιδίως στο δεύτερο σκέλος...Είναι βέβαιο πως η μουσική του Nick Cave με έχει επηρεάσει πάρα πολύ έντονα. Ίσως σε κάποια στοιχεία η μπάντα μου να θυμίζει εκφραστικά τους Bad Seeds, κυρίως στην εξωστρέφεια επάνω στην σκηνή. Όσον αφορά στην προσωπικότητα του Nick Cave το μόνο που έχω να πω είναι πως με εξιτάρει ο τόσο δημιουργικός χαρακτήρας του, παράλληλα με τα βιώματα και τις δυσκολίες του. Θεωρώ πως είναι μαγικός ο τρόπος που εκφράζεται μέσω της τέχνης του. Πιστεύω πάρα πολύ στο αυτοβιογραφικό στοιχείο και, για εμένα προσωπικά, αυτό χρειάζεται απλά συνέπεια και συνέχεια. Ο Cave δεν σταμάτησε ποτέ να δουλεύει και να χαρίζει αριστουργήματα, ακόμα και στα χειρότερα προσωπικά του χρόνια. Δεν ασπάζομαι την θεωρία του εύθραυστου καλλιτέχνη, τουλάχιστον όταν δεν συνάδει με ουσιαστικό έργο.
Θα με ενδιέφερε επίσης να μάθω τι είναι αυτό που σας τραβάει στο έργο αλλά ίσως και στην προσωπικότητα του Leonard Cohen.
Ο Leonard Cohen είναι...«αέρας», είναι ο ποιητής που με συγκλονίζει. Το καλλιτεχνικό του διαμέτρημα και το ήθος του σου κόβει την ανάσα, αν τον ακούσεις ζωντανά νιώθεις ότι σε παίρνει μαζί του και σε κάνει να ταξιδεύεις εκεί που σε πάνε τα λόγια του, είναι σα να σταματάει ο χρόνος. Σε αρπάζει και σε πετάει τόσο τρυφερά και ευγενικά άλλοτε στους πιο φωτεινούς και άλλοτε στους πιο σκοτεινούς δρόμους. Μακάρι να ζήσει για πάντα!
Εχετε μεν κάνει ζωντανές εμφανίσεις για να υποστηρίξετε το album αλλά πάλι όχι και τόσο πολλές και οι περισσότερες ήταν σόλο – ή με τον Στέλιο Δάβαρη – και ακουστικές και όχι με ολόκληρη την μπάντα σας. Δεν υπάρχουν οι κατάλληλες προϋποθέσεις για περισσότερα live σας ή δεν σας ενδιαφέρει και τόσο;
Πιστεύω πως έχω κάνει αρκετές συναυλίες για τα δεδομένα της εποχής. Δυστυχώς η οικονομική κατάσταση δεν επιτρέπει να κάνεις όσο συχνά θέλεις ζωντανές εμφανίσεις και για αυτό επιλέγεις όσες νομίζεις ότι έχουν κάποιο νόημα να γίνουν. Προσωπικά με ενδιαφέρει πάρα πολύ να παίζω ζωντανά το υλικό μου με ολόκληρη την μπάντα μου καθώς μόνον έτσι νιώθω ότι αναπαράγεται όπως πρέπει και έχει αποτυπωθεί στο album. Κατά καιρούς έχω κάνει ακουστικές εμφανίσεις και κάποιες μουσικές συμπράξει όπως αυτές με τον Λόλεκ ή τον Στέλιο Δάβαρη με τους οποίους θεωρώ ότι υπήρχε μια διαφορετική δυναμική, ήταν διαφορετικές προσεγγίσεις των τραγουδιών, πολύ πιο εσωτερικές, με την δύναμη μόνο μιας κιθάρας και μιας φωνής, έχει και αυτή η οπτική πολύ ενδιαφέρον.
Είστε πραγματικά τόσο απαισιόδοξος όσο φαίνεται στον δίσκο ή αυτό είναι μόνο καθοριστικό στοιχείο της δουλειάς σας και όχι και της προσωπικότητας σας; Αν η απαισιοδοξία σας χαρακτηρίζει και ως άνθρωπο είναι μια έμφυτη πλευρά σας ή προέκυψε εξαιτίας κάποιων εμπειριών και καταστάσεων της μέχρι τώρα ζωής σας;
Δεν με θεωρώ καθόλου απαισιόδοξο ως προσωπικότητα, αντίθετα νομίζω ότι είμαι αρκετά αισιόδοξος, αυτό μάλλον μου δίνει ακόμα δύναμη να δουλεύω ή να γράφω την στιγμή που όλα τριγύρω καταρρέουν. Το δημιουργικό μου μέρος διαφέρει τελείως, συνήθως εμπνέομαι από απαισιόδοξα πράγματα αν και αυτό δεν παράγει βέβαια απαραίτητα ένα καταθλιπτικό αποτέλεσμα, συνήθως οι μουσική που επιλέγω να «ντύνω» τους στίχους μου είναι αρκετά δυναμική και έντονη. Αρνούμαι όμως κατηγορηματικά να αλλάζω το περιεχόμενο των στίχων ή της μουσικής που γράφω έτσι ώστε ένα τραγούδι να γίνει εμπορικότερο ή πιο ευκολοχώνευτο. Μου αρέσει η αλήθεια που προκύπτει όταν έχεις την πρώτη ιδέα για ένα τραγούδι, εξάλλου προσωπικά πιστεύω πως ο κόσμος δεν χρειάζεται έναν ακόμα διασκεδαστή, αυτό μπορεί πολύ εύκολα να το βρει. Θεωρώ ότι ο κόσμος πρέπει να εκφραστεί από καινούργια πράγματα που εμπεριέχουν τον σύγχρονο προβληματισμό, να εκτονωθεί μέσα από αυτά. Αυτή είναι η δουλειά που πρέπει να κάνουμε τώρα!
Πώς βιώνετε την κρίση που ταλανίζει την Ελλάδα επί τρία χρόνια; Η τόσο οδυνηρή αυτή οικονομική και όχι μόνο συγκυρία έχει επηρεάσει καθόλου και το κλίμα του δίσκου και γενικότερα εσάς ως δημιουργό και την δουλειά σας;
Η κρίση που βιώνει ο τόπος μας δεν είναι μόνο οικονομική, είναι κρίση αξιών και ιδανικών, είναι το αποτέλεσμα μιας ζωής ξεκομμένης από τα ουσιαστικά στοιχήματα που έπρεπε να βάζουμε. Οι περισσότεροι άνθρωποι για πολλά χρόνια δεν είχαν καν στο μυαλό τους τι σημαίνει το να συνυπάρχω σε μια κοινωνία με άλλους ανθρώπους. Πλήρης απουσία κοινωνικής και πολιτικής σκέψης και απουσία οράματος, αυτό οδήγησε την χώρα μας σε αυτό το σημείο. Αν με επηρεάζει όλο αυτό; Φυσικά με επηρεάζει, στο επίπεδο του πως βλέπω τον κόσμο και πώς αυτός με ανατροφοδοτεί. Δημιουργικά με επηρεάζει καθώς τα πράγματα δυσκολεύουν για όλους μας, αυτό θα επηρεάσει πολύ και συνολικά την μουσική. Θέλω όμως να είμαι αισιόδοξος, άλλωστε δεν είχα ποτέ λεφτά και δεν έχω και τώρα, είμαι σίγουρος όμως ότι αυτή η κρίση τελικά θα γεννήσει σπουδαία πράγματα.
Πώς νιώσατε για την δολοφονία του Παύλου Φύσσα, την στιγμή μάλιστα που ήταν και αυτός μουσικός αν και εντελώς διαφορετικού είδους από το δικό σας; Σας πέρασε καθόλου από το μυαλό ότι θα μπορούσατε να είστε στην θέση του; Πώς και από ποιους πιστεύετε ότι πρέπει να αντιμετωπιστούν εκείνοι που ήταν οι ηθικοί αυτουργοί αυτού του εγκλήματος;
Ένιωσα οργή και αποτροπιασμό...Ευθύνεται όμως και ένα τεράστιο κομμάτι της κοινωνίας για την σιωπηλή και πολύμορφη στήριξη που προσφέρει σε αυτή την αρρωστημένη έξαρση του νεοφασισμού. Μέσα στους νεκρούς αυτής της κτηνωδίας θα μπορούσαμε να είμαστε όλοι, εγώ και εσύ, όσοι εκφράζουμε οποιαδήποτε διαφορετική άποψη, οποιαδήποτε διαφορετική φωνή. Το μεγάλο στοίχημα είναι να μην πέσουμε για άλλη μια φορά στην παγίδα, να μην παρασύρει κανέναν η οργή, να μην γίνει κανένας άκρο. Κάποιους βολεύει πολύ η εκτροπή, να μην την επιτρέψουμε, να επανακοινωνικοποιηθούμε, να υψώσουμε τις φωνές μας και τις πράξεις μας μα πάντα μέσα από την κοινωνία, όχι εκτός αυτής. Ο φασισμός δεν θα πεθάνει με αντίστροφες μαχαιριές, ο φασισμός πρέπει να απομονωθεί και να πεθάνει μόνος στο περιθώριο, εκεί που πάντα ανήκε και εξακολουθεί να ανήκει.
Υπάρχουν ήδη σχέδια για ένα νέο δίσκο και γενικά ποια θα είναι η συνέχεια, τουλάχιστον τον προσεχή χειμώνα;
Βεβαίως και υπάρχουν σχέδια για έναν νέο δίσκο ο οποίος επίσης θα έχει αγγλικό στίχο, όπως και ο πρώτος. Αυτή την εποχή βάζω τα πράγματα σε μια σειρά ώστε να καταλήξω στο σύνολο των επόμενων τραγουδιών. Επίσης υπάρχουν σχέδια για αρκετές ζωντανές εμφανίσεις μέσα στον χειμώνα και προετοιμαζόμαστε πολύ καλά για αυτό με την μπάντα μου. Στα επόμενα live θα έχετε και την ευκαιρία να ακούσετε κάποια από τα καινούργια τραγούδια τα οποία θα συμπεριληφθούν στην καινούργια μου δουλειά.
Ενας ακόμα λόγος που μας κάνει να πιστεύουμε ότι οι εμφανίσεις του Π. Μ. θα είναι από εκείνα τα λίγα – τουλάχιστον πνευματικής/πολιτισμικής φύσης – πράγματα που θα ζεστάνουν και θα γλυκάνουν λίγο έναν πολύ σκληρό και από πάσης πλευράς παγωμένο χειμώνα...
