Τι κοινό μπορεί να έχει το Κοινωνικό Ωδείο με το Ίδρυμα Γιάννης Λάτσης; Επί τοις ουσίας κανένα. Με τη μεσολάβηση όμως του Ωδείου Αθηνών, μια κοινωνική συλλογική δράση και ένα οργανωμένο ίδρυμα συμπράττουν για χάρη των "Μικρών Μουσικών", του προγράμματος υποτροφιών που δίνει τη δυνατότητα σε ταλαντούχα παιδιά να συνεχίσουν τις μουσικές τους σπουδές, παρακάμπτοντας τον οικογενειακό κορβανά. "Σε περιόδους όπως αυτή που διανύουμε, φορείς εκπαίδευσης όπως το Ωδείο Αθηνών έχουν αυξημένες υποχρεώσεις απέναντι στην κοινωνία. Η εμπειρία δείχνει ότι ακόμα και τα χαμηλά δίδακτρα τα οποία ζητούμε αποτελούν εμπόδιο για πολλές οικογένειες που πλήττονται από την κρίση" μας λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Ωδείου Αθηνών Νίκος Τσούχλος που αναλαμβάνει να μας συστήσει τους "Μικρούς Μουσικούς". Για χάρη τους, μάλιστα, το επόμενο Σάββατο 28 του μηνός δίνεται μια μεγάλη συναυλία στο Μέγαρο Μουσικής, όπου όσοι βρεθούν εκτός από τα "Παιδικά τραγούδια" και τον "Ζορμπά" του Μίκη Θεοδωράκη, θα απολαύσουν επίσης έργα Ροσίνι και Μότσαρτ και κυρίως θα συνεισφέρουν όποιο ποσό επιθυμούν στον κουμπαρά που έχει δημιουργηθεί γι' αυτόν τον σκοπό.
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
* Ποιοι είναι οι "Μικροί Μουσικοί";
Η ιδέα των "Μικρών Μουσικών" ξεκίνησε με αφορμή τη διάθεση του κοινωφελούς Ιδρύματος Γιάννης Λάτσης να συμβάλει στο ζήτημα της μουσικής εκπαίδευσης αλλά και από μια δημιουργική ανταλλαγή απόψεων με τους ανθρώπους του Κοινωνικού Ωδείου και ιδιαίτερα τον Στάθη Δρογώση. Ο Στάθης μου επισήμανε ότι υπάρχουν αρκετά παιδιά που σπουδάζουν στο Κοινωνικό Ωδείο τα οποία θα χρειαστεί να περάσουν σε ένα επόμενο στάδιο οργανωμένης σπουδής. Σκεφτήκαμε λοιπόν να ενώσουμε τη διάθεση ενός χορηγού με μια φλέγουσα ανάγκη. Έτσι γεννήθηκαν οι "Μικροί Μουσικοί" σαν πρόγραμμα υποτροφιών για παιδιά 6-12 ετών, τα οποία επιλέγονται με κριτήριο αφ' ενός την κλίση τους στη μουσική και αφ' ετέρου το επίπεδο του οικογενειακού εισοδήματος. Το πρόγραμμα χρηματοδοτείται από έναν κουμπαρά, τη μαγιά του οποίου βάζουν το Κοινοφελές Ίδρυμα Γιάννης Λάτσης με 30.000 ευρώ ετησίως για μια τριετία και το Ωδείο Αθηνών που διαθέτει τα έσοδα από κληροδοτήματα, δηλαδή γύρω στις 15.000 ευρώ τον χρόνο. Παράλληλα, το Ωδείο Αθηνών απευθύνει ανοιχτή πρόσκληση σε οποιονδήποτε ιδιώτη ή φορέα θα ήθελε να συμβάλει με οποιοδήποτε ποσό στον κουμπαρά.
* Πώς το Ωδείο Αθηνών, με δεδομένα τα οικονομικά προβλήματα που αντιμετωπίζει, με τους καθηγητές του απλήρωτους, αναλαμβάνει την οικονομική υποστήριξη του εγχειρήματος;
Είναι γεγονός ότι τα οικονομικά προβλήματα του Ωδείου Αθηνών είναι πολύ μεγάλα. Εν τούτοις, μετά την αναμόρφωση του καθεστώτος λειτουργίας του, που έγινε το φθινόπωρο του 2012, οι υποχρεώσεις του απέναντι στους εργαζομένους για την ακαδημαϊκή περίοδο '12-'13 έχουν εκπληρωθεί στο ακέραιο. Απομένουν σημαντικές οφειλές προς τους εργαζόμενους, παλιούς και σημερινούς, από τον Γενάρη του 2011 μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2012. Οι οφειλές αυτές εξοφλούνται σταδιακά, όχι τόσο γρήγορα όσο θα θέλαμε, αλλά καταβάλλεται κάθε προσπάθεια ώστε το πρόβλημα να λήξει σε περίπου έναν χρόνο από τώρα.
* Για τι μεγέθους ποσό μιλάμε;
Περίπου 1 εκατομμύριο ευρώ για δεδουλευμένα και αποζημιώσεις. Σε αυτά θα πρέπει να προστεθούν σημαντικές οφειλές στο ΙΚΑ που βρίσκονται υπό διακανονισμό. Η ελπίδα ότι οι οφειλές αυτές θα εξωφληθούν βασίζεται σε μια μεγάλη προσπάθεια λειτουργικής εξυγίανσης και αξιοποίησης των ίδιων πόρων του Ωδείου, πράγμα όχι εύκολο υπό τις παρούσες συνθήκες. Βασίζεται επίσης στο πνεύμα καλής συνεννόησης που έχει εγκατασταθεί τόσο μεταξύ του Ωδείου και των εργαζομένων του όσο και με τους συναδέλφους που σήμερα βρίσκονται εκτός Ωδείου. Όταν οι συζητήσεις γίνονται με διαφάνεια, με πνεύμα δικαιοσύνης και όλα τα χαρτιά πάνω στο τραπέζι, είναι πολύ πιο εύκολο για όλους μας να αναγνωρίσουμε ότι ο στόχος είναι κοινός: η διάσωση ενός καλλιτεχνικού εκπαιδευτικού φορέα, η διασφάλιση της εργασίας μας σε μια δύσκολη εποχή και η συνέχιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης των παιδιών μας ειδικά σήμερα. Στον αγώνα αυτό δεν περισσεύει κανείς.
* Ένα ωδείο μπορεί να υποκαταστήσει το κλείσιμο ή τον μαρασμό ενός μουσικού σχολείου;
Κατηγορηματικά όχι. Τα μουσικά σχολεία προσφέρουν δωρεάν δευτεροβάθμια εκπαίδευση με έμφαση στη μουσική και την τέχνη γενικότερα και θα ήταν καταστροφικό να σταματήσουν να υπάρχουν. Τα ωδεία προσφέρουν εξειδικευμένη επαγγελματική εκπαίδευση, μολονότι κακώς ανήκουν στο υπουργείο Πολιτισμού, πράγμα που δημιουργεί πολλά προβλήματα, όπως το αδιαβάθμητο των διπλωμάτων που παρέχουν. Ιδεωδώς, θα ευχόμουν μια θεσμικά οργανωμένη συνεργασία μεταξύ μουσικών σχολείων και ωδείων, παραδείγματος χάριν τα ωδεία να παρέχουν εξειδικευμένες γνώσεις όπου τα μουσικά σχολεία δεν έχουν τα μέσα να το πράξουν. Με θεσμικές συνέργειες θα μπορούσαν να λυθούν πολλά προβλήματα υπέρ της ποιότητας της εκπαίδευσης.
* Οι "Μικροί Μουσικοί" μας λέτε ότι προκαλούν τη συνέργεια ενός εύρωστου οικονομικά ιδρύματος και μιας δημιουργικής εκπαιδευτικής διαδικασίας που βασίζεται σε κοινωνική δράση. Πώς διασφαλίζετε ότι το εγχείρημά σας δεν θα αλλοιωθεί από τον οικονομικό του εταίρο;
Δεν είχαμε την παραμικρή ένδειξη ότι οι προθέσεις του Ιδρύματος Λάτση εμπεριέχουν την οποιαδήποτε πρόθεση αλλοίωσης. Σε κάθε περίπτωση, ο ρόλος θεσμών όπως το Ωδείο Αθηνών είναι να διασφαλίζουν την ουσία τέτοιων προγραμμάτων. Αν ποτέ το πρόγραμμα "Μικροί Μουσικοί" ξεστρατίσει, θα φταίει το Ωδείο Αθηνών και κανένας άλλος.
* Δικλείδες ασφαλείας έχετε; Και το ρωτώ με το δεδομένο ότι το τελευταίο διάστημα παρατηρούμε μια μετατόπιση των πολιτιστικών δρώμενων από δημόσιους φορείς προς ιδρύματα, και μια μετατόπιση ακόμα και του δημόσιου χώρου πολιτιστικών δράσεων από το κέντρο προς την παραλιακή.
Το Ωδείο Αθηνών βρίσκεται στο κέντρο της πρωτεύουσας και θα συνεχίσει να βρίσκεται στο κέντρο ως ιστορικός και μη κερδοσκοπικός φορέας εκπαίδευσης και πολιτισμού. Ο θεσμικός τρόπος με τον οποίο λειτουργεί υπό την εποπτεία των υπουργείων Πολιτισμού και Οικονομικών, ο χαρακτήρας του ως εγγενώς μη κερδοσκοπικού ιδρύματος αλλά και η μακρά ιστορία προσφοράς στο ζήτημα της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης αποτελούν εγγυήσεις ανεξάρτητης λειτουργίας του ίδιου και των προγραμμάτων του. Το συγκεκριμένο πρόγραμμα, άλλωστε, βασίζεται στην ιδέα της ανοιχτής πρόσκλησης σε οποιοδήποτε άλλο ιδιώτη ή φορέα θα ήθελε να το στηρίξει και κατ' επέκταση να διαπιστώσει τη σωστή λειτουργία του.
* Το Ωδείο Αθηνών μπορεί ας πούμε να παίξει ένα ρόλο στη δημιουργία ενός ελληνικού El Sistema;
Να πούμε πρώτα ότι το ελληνικό El Sistema υπάρχει πολύ πριν το βενεζουελάνικο. Εδώ και ενάμισι αιώνα οι 19 κερκυραϊκές φιλαρμονικές προσφέρουν δωρεάν εκπαίδευση και μάλιστα υψηλού επιπέδου, σε εκατοντάδες παιδιά του νησιού. Τα αποτελέσματα είναι εμφανή ακόμα και από το γεγονός ότι οι περισσότεροι μουσικοί χάλκινων πνευστών των ελληνικών ορχηστρών είναι Κερκυραίοι που ξεκίνησαν τη μουσική από τις φιλαρμονικές. Ένας από τους στόχους του Ωδείου είναι η διασύνδεση με αυτή την παράδοση και, γιατί όχι, η μεταφορά της στην Αθήνα. Πίσω από τους "Μικρούς Μουσικούς" είναι η σκέψη δημιουργίας συνόλων στα χνάρια του δικού μας El Sistema, των φιλαρμονικών της Κέρκυρας. Να προσθέσω ότι η συμμετοχή παιδιών σε μουσικά σύνολα είναι, ίσως, η σημαντικότερη εμπειρία συλλογικής δουλειάς που μπορεί κανείς να τους προσφέρει. Ρωτήστε όποιον ενήλικα θέλετε που είχε τέτοιες ευκαιρίες στην παιδική του ηλικία.
* Το πρόγραμμα "Μικροί Μουσικοί" ανοίγει την αυλαία του στις 28 Σεπτεμβρίου. Τι θα δούμε στη σκηνή του Μεγάρου Μουσικής;
Με προεξάρχοντα τον Μίκη Θεοδωράκη, τον παλιότερο μαθητή του Ωδείου Αθηνών, και τον συμφωνικό "Ζορμπά" του, στη σκηνή θα δούμε παλιούς και σημερινούς μαθητές και καθηγητές του Ωδείου υπό τη διεύθυνση του Νίκου Αθηναίου, να ερμηνεύουν αφιλοκερδώς αυτό και άλλα συμφωνικά και χορωδιακά. Όποιος επιλέξει να έρθει στη συναυλία μας, δεν θα απολαύσει μόνο μια ωραία συναυλία, αλλά θα συμβάλλει σημαντικά στην ενίσχυση του κουμπαρά των "Μικρών Μουσικών", αφού τα έσοδα της συναυλίας θα διατεθούν εξολοκλήρου εκεί. Ειδικά για τον Μίκη, ένα πρόσθετο κέρδος για όλους μας θα ήταν αν μπορούσε να μας αφηγηθεί κάποιες από τις συναρπαστικές ιστορίες που βίωσε ως μαθητής του Ωδείου στην περίοδο της Κατοχής και λίγο μετά.
* Στη σκηνή του Μεγάρου. Αλήθεια, γιατί φύγατε από το Μέγαρο; Πολλοί ψιθύρισαν ότι τώρα που πέρασε η εποχή της ευημερίας, "την κάνατε" με ελαφρά πηδηματάκια.
Θα δεχόμουν να πάρω τη μομφή στα σοβαρά εάν είχα μεταπηδήσει σε μια δουλειά πιο άνετη και επικερδή. Από το Μέγαρο έφυγα μετά από 21 χρόνια υπηρεσίας όχι με "ελαφρά πηδηματάκια", αλλά οπωσδήποτε με ελαφριά καρδιά, σίγουρος ότι το καλλιτεχνικό του πρόγραμμα βρίσκεται σε άξια χέρια, και με πολλή όρεξη για τις πολλαπλές και δύσκολες προκλήσεις που προσφέρει το Ωδείο Αθηνών. Αν αυτό ήταν η σωστή απόφαση, θα το δείξει η συνέχεια.
