"Πήραμε τη ζωή μας λάθος, κι αλλάξαμε ζωή". Η φωνή του Μίκη συγκλόνισε προχθές το βράδυ το Ηρώδειο. Την "Άρνηση" του Σεφέρη επέλεξε ο κορυφαίος συνθέτης, μετά την παράκληση - παρότρυνση της μούσας του Μαρίας Φαραντούρη, για να κλείσει ο ίδιος την αυλαία της γιορτής με τίτλο "Χθες άρχισα να τραγουδώ" για την πενηντάχρονη πορεία της στην τέχνη του τραγουδιού. "Μαζί να τραγουδήσουμε" της είπε, εκείνη όμως χαμήλωσε τη φωνή κι άφησε τον μέντορά της να συνομιλήσει με τους πάνω από 4.000 θεατές, με τον τρόπο που ο ίδιος γνωρίζει καλά. Κανένας βέβαια εκείνες τις στιγμές, λίγο μετά τα μεσάνυχτα, κάτω από την Ακρόπολη, δεν μπορούσε να φανταστεί ότι σε μια γειτονιά του Πειραιά ένας νέος άνθρωπος, ο 34χρονος Παύλος Φύσσας, δολοφονούνταν από έναν χρυσαυγίτη... Δυόμισι ώρες νωρίτερα, ωστόσο, όλος αυτός ο κόσμος του Ηρωδείου τραγουδούσε το "Γελαστό παιδί" παρακολουθώντας το βίντεο που προβάλλονταν στον τοίχο του Ρωμαϊκού Ωδείου, από μια συναυλία του Μίκη και της Μαρίας στα χρόνια αμέσως μετά τη μεταπολίτευση. Οι τραγικές συγκυρίες της Ιστορίας...
Ήταν μια υπόθεση της Μαρίας και του Μίκη η προχθεσινή συναυλία. Ήταν, πάει να πει, μια υπόθεση όλων μας, αφού οι δυο τους, ακολουθώντας το λεπτό νήμα της τέχνης τους, συνέδεσαν τη διαδρομή τους με σημαντικές στιγμές της πρόσφατης ιστορίας μας. Ο Μίκης τραγούδησε όπως παλιά για χάρη της μούσας του. Η Μαρία έκλεισε και πάλι το αριστερό μάτι στο κοινό της.
"Ήθελα να 'σαι στη σκηνή εδώ, να με διευθύνεις όπως τότε που ήμουν 16 χρόνων. Σ' ευχαριστώ, Μίκη". Δεν πρόφτασε να τελειώσει και τα λόγια της πνίγηκαν σε μια θύελλα χειροκροτημάτων. Και στην πρώτη σειρά, στον ίδιο θώκο μαζί, για πρώτη φορά σε κοινή συνεύρεση, χειροκροτούσαν οι τρεις πολιτικοί αρχηγοί της Αριστεράς, ο πρόεδρος της Κ.Ο. του ΣΥΡΙΖΑ Αλέξης Τσίπρας, ο γενικός γραμματέας της Κ.Ε. του ΚΚΕ Δημήτρης Κουτσούμπας, ο πρόεδρος της ΔΗΜ.ΑΡ. Φώτης Κουβέλης, συνοδευόμενοι από τις συντρόφους τους. Βεβαίως, προηγουμένως, χειροκροτούμενος θερμά μπήκε στο Ηρώδειο ο Μίκης, ενώ με ένα θερμό χειροκρότημα υποδέχτηκε το κοινό και την είσοδο του Αλέξη Τσίπρα.
Μ' ένα μακρύ μπλε ρουά φόρεμα και φούξια πασμίνα στον αριστερό της ώμο, μπήκε στη σκηνή η Μαρία Φαραντούρη, ενώ οι μουσικοί της, υπό την καθοδήγηση του Τάκη Φαραζή στο πιάνο, έπαιζαν ήδη "Όταν τελειώσει ο πόλεμος" από το "Μαουτχάουζεν" του Ιάκωβου Καμπανέλλη. Και αμέσως μετά η Μαρία να τραγουδά για τα "Κορίτσια απ' το Άουσβιτς" από τον ίδιο κύκλο τραγουδιών του Μίκη Θεοδωράκη. "Πενήντα χρόνια δεν είναι και λίγα. Τα οφείλω στα τραγούδια όπως αυτά από το 'Μαουτχάουζεν' και στην αγάπη του κόσμου, εδώ και στο εξωτερικό" έλεγε η ερμηνεύτρια λίγο πριν γυρίσει στον Μίκη και τον ευχαριστήσει για να ξεκινήσει και πάλι το τραγούδι, με την "Κατάσταση Πολιορκίας" αυτή τη φορά. Στις καμάρες του Ηρωδείου προβάλλεται η μορφή του Μίκη και η αφήγησή του για τη γνωριμία του με τη Μαρία, στον Πειραιά, τότε που στη χορωδία του Συλλόγου Ελληνικής Μουσικής τραγούδησε σόλο τον "Καημό". "Το ξέρεις ότι γεννήθηκες για να τραγουδάς τα τραγούδια μου;" τη ρωτά. "Το ξέρω", του απαντά. Έτσι απλά.
Και πόσα τραγούδια δεν είπε προχθές η Μαρία. Τα περισσότερα του Μίκη, βέβαια. Να τραγουδά και να συνομιλεί μαζί του, διαρκώς. Και το γεμάτο Ηρώδειο να παρακολουθεί αυτές τις συνομιλίες με δέος. "Το γελαστό παιδί", "Ο επιτάφιος", το "Ρομανσέρο Χιτάνο", "Δρόμοι Παλιοί", "Κάντο Χενεράλ", που "θα σας το πούμε χωρίς χορωδία αλλά με το συναίσθημα και την παρουσία του Μίκη". Αλλά και "Το όνειρο καπνός", που, όπως μας έλεγε, "είναι από τα πρώτα που έγραψε ο Μίκης. Σε στίχους του Γκάτσου". Κοιτάζοντας τον συνθέτη λέει με νόημα: "Οχι, δεν θα τ' αφήσουμε να γίνει καπνός το όνειρο". Και φυσικά τραγούδησε τη σουίτα «Poetica», σε ποίηση Διονύση Καρατζά και Γιάννη Θεοδωράκη, που αναδεικνύει τη λυρική υπαρξιακή πλευρά του Μίκη.
Είπε όμως και τραγούδια του Μάνου Χατζιδάκι, του Μάνου Λοΐζου, της Ελένης Καραΐνδρου, του Charles Lloyd κι ένα ηπειρώτικο. Και φυσικά υποδέχτηκε τους φίλους της. Η Σαβίνα Γιαννάτου και η Έλλη Πασπαλά ανέβηκαν στη σκηνή φέρνοντάς της δώρο από μια αγκαλιά λευκά μπαλόνια η καθεμία, που τα άφησαν να πετάξουν προς το γεμάτο φεγγάρι που είχε θρονιαστεί πάνω από το Ηρώδειο. Η Σαβίνα της χάρισε επίσης ενα τραγούδι των Βεδουίνων και η Έλλη το "Σε ποιο βουνό" του Μίκη. "Άκου τι ωραία που το λέει, Μίκη".
Αμήχανος έδειχνε ο Διονύσης Σαββόπουλος μέσα στο μαύρο κοστούμι του. Προσφέροντάς της ένα κόκκινο τριαντάφυλλο, μοιράστηκε μαζί της τα τραγούδια του "Εμείς του '60 οι εκδρομείς", τη "Συννεφούλα", αλλά και το "Caruso" του Λούτσιο Ντάλα. Το κλείσιμο της γιορτής της η Μαρία το μοιράστηκε με την Ελενίτσα, συνοδεύοντας τη μικρή στο "Της Δικαιοσύνης", δείχνοντας έτσι πώς εννοεί η ίδια το ρηθέν "αφήνουμε τόπο στα νιάτα".
Κάπως έτσι μεγάλη κυρία της σκηνής, η Μαρία Φαραντούρη, ανασύροντας τις πιο ευαίσθητες χορδές της δωρικής της φωνής, υπενθυμίζοντας τη σύζευξη τραγουδιού και αγώνων, γιόρτασε τα 50 της χρόνια. Έχοντας απέναντί της τον Μίκη και το κοινό που τους αποθέωσε.
