Σε εξαίρετα άρθρα που δημοσιεύτηκαν σε διάφορες εφημερίδες αποτυπώθηκε το πορτρέτο και η εργογραφία του συνθέτη.
Να ξεκινήσω με το σχόλιο του πολύ απαιτητικού συνθέτη και καθηγητή Γκίντερ Μπέκερ ότι «δίπλα στον Ξενάκη, τον Σκαλκώτα, τον Χρήστου, θα έβαζα τον Μαμαγκάκη» και να προτείνω στη ριζοσπαστική Αριστερά να περπατήσει κι αυτά τα μουσικά μονοπάτια που προτείνει ο Γερμανός καθηγητής και το έργο του Ν. Μαμαγκάκη, το οποίο αποτελείται από cd και τόμους, όπου συμπεριλαμβάνονται σπουδαία θέματα για το μορφωτικό οπλοστάσιο της Αριστεράς που πρέπει να αναβαθμιστεί.
Ορισμένα θέματα των εκδόσεων του συνθέτη: Σκλάβοι πολιορκημένοι, Του ερώτα και του πάθους, Ερωτικός λόγος, Τα σπαράγματα της Σαπφώς, Εγκώμια ημίν τοις φίλοις, Αόρατος θίασος - 24 τραγούδια σε ποίηση Κ.Π. Καβάφη, Χαμένες πατρίδες, Παραλλαγές σε ρεμπέτικα, Διάλογοι πάνω στη σύγχρονη ελληνική μουσική, Νέος Ερωτόκριτος, Το τραγούδι του Δασκαλογιάννη, Ερωφίλη, Ερωτόκριτος: Όπερα σε πέντε πράξεις, Ερωτόκριτος: Η εκδοχή της Σητείας, Τα ερωτικά του Γ. Ρίτσου, Κρήτη: Μεγάλο ορατόριο των Χρονικών.
Με όλα τα παραπάνω αναδεικνύεται ότι ο Νίκος Μαμαγκάκης κινήθηκε με άνεση από τη λαϊκή παράδοση στην έντεχνη - συμφωνική - πειραματική μουσική και πρωτοπορία με τη σφραγίδα της αέναης βελτίωσης - αναβάθμισης, αξιοποιώντας τις νέες τεχνολογικές εξελίξεις.
Ειδικά θα σταθώ στο Μικρό Requiem για τον Νίκο και την Έλλη - Το τραγούδι του Νίκου Μπελογιάννη και της Έλλης Παππά. Μονόγραμμα με αποσπάσματα από «Τα γράμματα στο γιo μου» και τη «Δουλειά της φυλακής» της Έλλης Παππά, όπου στη δουλειά αυτή συμπεριλαμβάνεται και «Ο άνθρωπος με το γαρύφαλλο» του Γ. Ρίτσου και ήταν αφορμή να γνωριστώ με τον Νίκο Μαμαγκακη.
Αφηγείται ο συνθέτης: «Έζησα την υπόθεση Μπελογιάννη από κοντά, κυνηγημένος από ασφαλίτες (είχα αδελφό κομμουνιστή στη Μακρόνησο), με μια δραματική περιρρέουσα ηχητική ατμόσφαιρα από τα διάφορα πικ-απ που παίζανε τις επιτυχίες της άνθησης του ρεμπέτικου και που σ' όλη τη διάρκεια της δίκης αυτής, αλλά και γενικότερα της τραγικής εποχής εκείνης, ακουγόντανε σαν ασταμάτητα μοιρολόγια ειδικά γραμμένα για τις περιστάσεις αυτές. Διαβάζοντας τελευταία την ποίηση της Έλλης Παππά και τα Γράμματα στο γιο μου, εντελώς αυθόρμητα άρχισα να τα μελοποιώ. Αργότερα, εμπνεόμενος από το ομώνυμο ποίημα του Γ. Ρίτσου, τη δωρικότητα, το συναισθηματικό μεγαλείο, την ιδεολογία που συνάντησα στον Επιτάφιο, το συμπεριέλαβα για να τιμήσω δύο ήρωες κομμουνιστές».
Πέρα από τα ποιήματα της Έλλης Παππά (είμαστε μαζί στο τμήμα ειρήνης της Κ.Ε. του ΚΚΕ τη δεκαετία του '80), και οι τίτλοι αναδεικνύουν το κλίμα της εποχής στις φυλακές της Καλλιθέας: «Ώρες βαριές», «Λέει η καρδιά μου απόψε ένα σκοπό», «Όλα εσύ», «Πότ' έχει ανοίξει η καρδιά», «Μια ηλιαχτίδα», «Γείρε στα γόνατά μου το κεφάλι», «Η πόρτα», «Το παράπονο του προδομένου», «Μονόλογος των νεκρών», «Τραγούδι με το αν», «Για μια μπαλάντα των σκοτωμένων».
Πιο χαρακτηριστικό είναι το παρακάτω απόσπασμα της Ε. Παππά: «Δημοσιεύτηκε το γράμμα του θείου (Ν. Πλουμπίδης). Ξέραμε πως αυτό που ζητούσε δεν γινόταν, κι ούτε φυσικά θα το δεχόταν ποτέ ο Νίκος (Μπελογιάννης), μα αυτή του η προσπάθεια μας είχε συγκινήσει. Πάντα τον νιώθαμε κοντά μας, κι αυτή τη στιγμή ακόμα πιο πολύ. Τίποτα δεν είναι πιο όμορφο από το να νιώθεις σε ώρες τόσο δύσκολες πως έχεις φίλους. Ήρθε, αμέσως, εκείνη η διάψευση (από τον Ρ/Σ του ΚΚΕ στο Βουκουρέστι), που μας έκανε να κοιταχτούμε παραξενεμένοι. Με δάγκωσε στην καρδιά, σαν να 'λεγε: σκοτώστε τον Μπελογιάννη. Ρώτησα τον Νίκο τι σήμαινε. 'Δεν καταλαβαίνεις; Αν είναι κάποιος να χαθεί, ας είμαι εγώ, να μην είμαστε κι οι δύο...' μου απάντησε. Έκανα πως το πίστεψα, και δεν ήξερα τι να πιστέψω. Μα ο θάνατος ερχότανε. Έλπιζα πάντα πως θα ήτανε και για τους δύο. Έκανα παράτολμα σχέδια για το πώς θα μπορούσε να δραπετεύσει ο Νίκος. Ώσπου ξημέρωσε το Σάββατο».
Σ' αυτό το κλίμα αναπτύχθηκε η γνωριμία μου με τον Ν. Μαμαγκάκη με τη βοήθεια του καλού φίλου Α. Βάκη. Η παραγωγή δεν έγινε στο Γουδί, τον τόπο του μαρτυρίου, και το φέρω βαρέως, παρ' όλες τις προσπάθειες του συνθέτη και του Τμήματος Πολιτισμού. Ελπίζω ότι θα πραγματοποιηθεί για να τιμηθούν οι Νίκος Μπελογιάννης - Έλλη Παππά και ο Νίκος Μαμαγκάκης.
Θα μπορούσα να πω πολλά για το ηχούργημα αυτό, όμως νομίζω ότι το είπα με τη μουσική
Ν. Μαμαγκάκης
(Από τα κείμενα που συνοδεύουν το cd που μου χάρισε ο συνθέτης πριν ένα χρόνο. Θα τον θυμόμαστε δημιουργικά πάντα).
* Ο Σωτήρης Σιώκος είναι μέλος της Κ.Ε. του ΣΥΡΙΖΑ
