Από τη "Μικρή πατρίδα" του '96, που ο ίδιος θεωρεί την ωριμότερη στιγμή της έως τότε πορείας του, έως την πικρή πατρίδα της σήμερον, ο συνθέτης Γιώργος Ανδρέου έχει διανύσει χιλιάδες παρτιτούρες, χωρίς όμως να απομονώνεται στον κόσμο της μουσικής. "Είμαι κομμάτι της κοινωνίας μου", λέει, και ως δρων πολίτης δεν κλείνει τα μάτια στην καταστροφή που συμβαίνει γύρω μας το τελευταίο διάστημα.
Γι' αυτό την Τετάρτη 10 του μηνός, με όλες τις μουσικές του αποσκευές και με συνοδοιπόρους την Ελένη Τσαλιγοπούλου, τη Μελίνα Κανά, τον Αλέξανδρο Εμμανουηλίδη, τη Μαρία Παπαγεωργίου και την Ευτυχία Μητρίτσα, δίνει το δικό του "παρών" στην Τεχνόπολη, στη συναυλία αλληλεγγύης και υποστήριξης της "Ανοιχτής Πόλης" και του Κοινωνικού Ιατρείου - Φαρμακείου Αθήνας.
"Ενεργοποιούμαστε εμείς επειδή απουσιάζει και αδιαφορεί πλήρως το κράτος σε οποιαδήποτε έκφανσή του" λέει χαρακτηριστικά για τη συγκεκριμένη συναυλία και δεν διστάζει να καυτηριάσει τα όσα εξωφρενικά παρακολουθούμε να συμβαίνουν σήμερα γύρω μας. Από το μαύρο στην ΕΡΤ, "την πιο πρόδηλα αντιδημοκρατική πολιτική πράξη" που έχει ζήσει ως πολίτης της δημοκρατίας της μεταπολίτευσης, έως τη δήλωση του πρωθυπουργού ότι στην ΕΡΤ διορίζονταν αριστεροί, που "υπενθυμίζει τα άθλια πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων της μετεμφυλιακής περιόδου", από τη θεωρία των άκρων και τον νεοναζισμό, μέχρι τη αποσάθρωση της παιδείας, της υγείας, του πολιτισμού και τη στάση των ομοτέχνων του, ο Γιώργος Ανδρέου παρακολουθεί τα δρώμενα και παρεμβαίνει με λόγο αβίαστο και άμεσο.
"Είμαστε υποχρεωμένοι να γκρεμίσουμε το αρρωστημένο σκηνικό και στη θέση του να υψώσουμε μια νέα αντίληψη για το πώς εννοούμε ένα σύγχρονο ελληνικό κράτος δικαίου" λέει. Και υπογραμμίζει με νόημα: "Όποιος δεν συμμετέχει ενεργά σε αυτές τις τόσο σημαντικές στιγμές της ιστορίας του έθνους, αποκόπτεται ουσιαστικά από τον ενεργό ιστορικό χρόνο".
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
* Για να ανεβαίνετε όλο και περισσότεροι καλλιτέχνες στη σκηνή για συναυλίες αλληλεγγύης, έχει αγριέψει πολύ η εποχή μας;
Εγώ το έκανα πάντα αυτό και μάλιστα εδώ και 15 χρόνια είμαι εθελοντής καλλιτεχνικός διευθυντής στην Αστυπάλαια, ένα νησί της "άγονης" γραμμής. Οι δικές μου κεραίες, αυτό που συμβαίνει σήμερα, μου το έδειχναν εδώ και καιρό. Πρώτα συνειδητοποίησα την παρακμή του λεγόμενου μεταπολιτευτικού δικομματισμού. Η οικονομική κρίση που επακολούθησε και βιώνουμε σήμερα ξαναφέρνει στην επιφάνεια αντανακλαστικά φασιστικά και εθνοκάπηλα των οποίων η καταγωγή βρίσκεται στο άθλιο μετεμφυλιακό κράτος. Η φαινομενική οικονομική ευημερία καμουφλάρισε για ένα μακρό χρονικό διάστημα ακροδεξιές και ολιγαρχικές ιδέες στη χώρα και τους αντίστοιχους οπαδούς τους.
Με τρομάζει αυτού του είδους η πόλωση μαζί με την πολύ άσχημη διαχείριση από τη σημερινή πολιτική εξουσία όλης της αριστερής στάσης στη χώρα. Η θεωρία τους για τα δύο άκρα και η προσπάθεια ενός είδους προσέγγισης για ψηφοθηρικούς λόγος με τον ωμό ναζισμό. Η πρόσφατη δήλωση του πρωθυπουργού ότι στην ΕΡΤ διορίζονταν αριστεροί υπενθυμίζει τα άθλια πιστοποιητικά κοινωνικών φρονημάτων της μετεμφυλιακής περιόδου. Σε πολύ λίγο καιρό όλοι οι σκεπτόμενοι και σοβαροί Έλληνες θα πρέπει να διαλέξουν επειγόντως στρατόπεδο.
* Όταν τρομάζουν οι καλλιτέχνες, κάτι πολύ κακό έρχεται.
Έρχεται η μεγάλη καταιγίδα. Από την άλλη, όμως, εκεί που έχουμε φτάσει, δεν συζητούμε πια για μια διορθωτική διαχείριση ενός συστήματος. Είμαστε υποχρεωμένοι να γκρεμίσουμε το αρρωστημένο σκηνικό και στη θέση του να υψώσουμε μια νέα αντίληψη για το πώς εννοούμε ένα σύγχρονο ελληνικό κράτος δικαίου. Και το "δικαίου" δεν το λέω τυχαία, γιατί η επίκληση της δικαιοσύνης αποτελεί κεντρικό "παράπονο" του ελληνικού λαού σήμερα.
* Βλέπετε να μπορεί να ικανοποιηθεί αυτό το αίτημα του ελληνικού λαού;
Ναι, η Αριστερά μπορεί να το διαχειριστεί, αρκεί να έχει διδαχτεί από τα δικά της ιστορικά λάθη του παρελθόντος και να είναι έτοιμη χωρίς κόμπλεξ να διαχειριστεί τη σύνολη ελληνική πραγματικότητα. Ο πατέρας μου, που υπήρξε για πολλά χρόνια δήμαρχος στις Σέρρες, με δίδαξε πως άλλο πολιτική και άλλο ιδεολογία: "Η ιδεολογία είναι το λιμάνι και η πολιτική το καράβι. Αν το καράβι σαπίσει στο λιμάνι και δεν βγει για ταξίδι, τότε κανένα νόημα".
* Με ποιους όρους, άραγε, οφείλουμε να αντιμετωπίζουμε τον κόσμο γύρω μας στην εποχή του Μνημονίου;
Κάποτε ένας Αφρικανός επίσκοπος έκανε την εξής δήλωση: "Όταν ασκώ κοινωνικό έργο βοηθώντας τους φτωχούς και τους αδικημένους, μου δίνουν όλοι συγχαρητήρια. Όταν διαμαρτύρομαι για τις συνθήκες που δημιουργούν τη φτώχεια και τη δυστυχία, με κατηγορούν ως κομμουνιστή".
* Πόσο ζόρικο είναι να εκτίθεται ένας δημιουργός σε μια τόσο κρίσιμη, κι όχι μόνο οικονομικά, περίοδο όπως η σημερινή στη χώρα μας;
Νομίζω ότι έχουμε φτάσει σ' ένα σημείο στην Ελλάδα όπου επιστρέφει η αληθινή πολιτική και το ιστορικό μέλλον είναι ανοιχτό. Αυτό δημιουργεί ένα σημαντικό παράθυρο ευκαιρίας για μεγάλες κοινωνικές και πολιτικές διεκδικήσεις και εξελίξεις. Αυτό σημαίνει βέβαια διεκδίκηση και αγώνα. Όποιος δεν συμμετέχει ενεργά σε αυτές τις τόσο σημαντικές στιγμές της Ιστορίας του έθνους, αποκόπτεται ουσιαστικά από τον ενεργό ιστορικό χρόνο. Και όταν όλη αυτή η συμφορά περάσει, η κατάστασή του θα είναι αυτή της πλήρους και ολοκληρωτικής απαξίωσης. Με δυο λόγια δεν γίνεται να μη βάλεις το χέρι στη φωτιά σήμερα.
* Ωστόσο είναι επαρκής η παρουσία των ομοτέχνων σας και των υπόλοιπων καλλιτεχνών και δημιουργών στην περιπέτεια που περνούν η χώρα και οι πολίτες της;
Θα έλεγα ότι και στη συγκεκριμένη αυτή στάση των καλλιτεχνών απέναντι στο μέγα ζήτημα της κρίσης υπάρχει εντονότατος διπολισμός και πόλωση. Μια πλευρά του καλλιτεχνικού και επιστημονικού δυναμικού της χώρας έχει συνειδητοποιήσει την κρισιμότητα των περιστάσεων και σταθερά επιδιώκει τη συμμετοχή στον δημόσιο διάλογο και την καταγγελία όλων των εξωφρενικών που συμβαίνουν γύρω από το Μνημόνιο και τα παραφερνάλιά του. Υπάρχει ωστόσο και η άλλη πλευρά, η οποία απλώς επιφυλάσσεται, διστάζει ή αναμένει ιδιοτελώς την τελική έκβαση της αναπόφευκτης σύγκρουσης.
* Εσάς γιατί σας σόκαρε το κλείσιμο της ΕΡΤ;
Επειδή είναι η πιο πρόδηλα αντιδημοκρατική πολιτική πράξη που έχω ζήσει ως πολίτης της δημοκρατίας της μεταπολίτευσης. Μου προξένησε τη χειρότερη των εντυπώσεων η δήλωση του κυβερνητικού εκπροσώπου, μνημείο ιδιοτέλειας και προσβλητικότητας προς τους εργαζόμενους, δήλωση που πιστεύω ότι αγγίζει τα όρια της νομικής τάξης και ίσως θα έπρεπε να αποτελέσει αντικείμενο μηνυτήριας καταγγελίας. Όσον αφορά την ουσία αυτής της πράξης, πολύ φοβάμαι ότι άλλα λέγονται σε πρώτο επίπεδο και άλλα εννοούνται βαθύτερα. Στη δική μου σκέψη πολύ θα ευνοούσε η σιωπή του δημόσιου μέσου επικοινωνίας πολιτικές και κοινωνικές επιλογές μνημονιακού χαρακτήρα, έως και εκλογές σε ένα μιντιακό τοπίο όπου ανενόχλητοι θα κυριαρχούσαν τα φιλομνημονιακά μίντια.
* Με τους θεσμούς του πολιτισμού υπό δίωξη στη μνημονιακή Ελλάδα, πόσο εύκολη είναι η θέση ενός καλλιτέχνη;
Η θλιβερή πολιτιστική πολιτική των κυβερνώντων εξειδικεύεται με κλείσιμο του ΕΚΕΒΙ, των συμφωνικών ορχηστρών της ΕΡΤ, ενώ απειλήθηκε το Κέντρο Κινηματογράφου και κινδυνεύει το Μέγαρο Μουσικής. Άρα λοιπόν δεν είναι θέμα καλλιτέχνη, είναι θέμα υστέρησης όλου του ελληνικού λαού από όλες τις δομές που είναι απαραίτητες για τον προσδιορισμό ενός σύγχρονου κράτους. Απειλούνται η υγεία, η παιδεία και η κοινωνική πρόνοια. Με δυο λόγια κατεδαφίζεται το κράτος δικαίου. Ένα μικρό αλλά πολύ χαρακτηριστικό δείγμα της κατάντιας στην οποίο αναφέρομαι είναι η συναυλία που δίνουμε την Τετάρτη για το Κοινωνικό Ιατρείο, έναν θεσμό που εξυπηρετεί εκατοντάδες πάσχοντες συνανθρώπους μας. Ενεργοποιούμαστε εμείς επειδή απουσιάζει και αδιαφορεί πλήρως το κράτος σε οποιαδήποτε έκφανσή του.
* Πολλοί συμπολίτες μας είναι τουλάχιστον σοκαρισμένοι, αν μη τι άλλο τρομαγμένοι, από όλα όσα συμβαίνουν σήμερα στη χώρα μας και σ' άλλα σημεία του παγκόσμιου χωριού. Εσείς;
Για μένα οι μεταβολές και οι εντάσεις που συμβαίνουν σε διάφορα σημεία του πλανήτη υποδηλώνουν το τέλος μιας πολιτικοοικονομικής και κοινωνικής συνθήκης που παροδικά επικράτησε μετά την πτώση του τείχους του Βερολίνου. Η απανθρωπιά του ασύδοτου οικονομοτεχνικού μοντέλου, που αδιαφορεί για τις ανθρώπινες υπάρξεις και επεκτείνει όλων των ειδών τις ανισότητες, έχει χρεωκοπήσει. Είναι βέβαιο πως θα προκύψουν καινούργια μοντέλα, που σε πολύ μεγάλο βαθμό θα επαναφέρουν δικαιωμένες και πιο φρέσκιες τις κεντρικές ιδέες της Αριστεράς.
* Από τη μικρή πατρίδα που "τα χρόνια μου είχαν ρίζες ήταν δέντρα / που τα 'ντυσε με φύλλα η καρδιά / και τ' άφησε ν' ανθίζουν μες στην πέτρα" όπως λένε τα λόγια του Καρασούλου, μέχρι την πικρή πατρίδα της σήμερον έχει διανυθεί μεγάλη απόσταση. Ποιαν υπόσταση, αλήθεια, παίρνει ο όρος πατρίδα;
Σίγουρα όχι την εθνοκάπηλη και φασιστική έννοια που προσπαθούν να της δώσουν διάφοροι ναζιστικοί πολιτικοί σχηματισμοί. Όμως η πατρίδα υποκρύπτει έναν κεντρικό συμβολισμό, τη θέληση μιας ομάδας ανθρώπων να συνυπάρξουν με έναν ενιαίο πολιτισμικό κώδικα. Κι αν κάτι κράτησε τον ελληνισμό ζωντανό, είναι ακριβώς αυτό.
* Αν αποτυπώνατε με νότες την εποχή μας, τι θα έβγαινε στην παρτιτούρα, τραγούδι ή θρήνος;
Το τραγούδι είναι λαμπρός εκφραστής του ελληνισμού σε όλες του τις περιπέτειες. Και υπάρχει μια συγκλονιστική λέξη που το χαρακτηρίζει: χαρμολύπη. Και πίσω από τη λέξη αυτή κρύβεται κι άλλη μία: αλληλοπεριχώρηση, που πάει να πει ότι ο ένας χωράει και περιέχει τον άλλο.
