Όσοι αγαπάτε την τέχνη, όσοι μεγαλώσατε παίζοντας με τις κουβαρίστρες της γιαγιάς ή με τους μεταξωτούς πολύχρωμους τσιλέδες της μαμάς, όσοι έχετε μνήμες ακούγοντας την λέξη “DMC” είναι ευκαιρία να επισκεφτείτε στα Πετράλωνα το “Μουσείο Μπενάκη- Νηματουργία ΜΕΝΤΗΣ -ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ- ΝΗΜΑ”, (Πολυφήμου 6) πολύ κοντά στον ηλεκτρικό σταθμό των Πετραλώνων, εκεί όπου ο αείμνηστος Άγγελος Δεληβοριάς και η νυν διευθύντρια του η εθνολόγος Βιργινία Ματσέλη, ζωντάνεψαν δυο κατεστραμμένες βιοτεχνίες μεταξιού στα χρόνια της κρίσης - και έστησαν ένα ζωντανό μουσείο, βάζοντας μπροστά τους αργαλειούς, τις ανέμες, τα βαφεία, δημιουργώντας με μεταξωτά νήματα νέα προϊόντα.
Και βιοτεχνία και μουσείο. Για την διάσωση της τέχνης του μεταξιού που η επέλαση του πλαστικού, του νάιλον και της κινεζικής μαζικής βιομηχανικής παραγωγής την έχει καταπιεί. Νέοι άνθρωποι εκπαιδεύονται στην τέχνη του μεταξιού ενώ τα χέρια των νέων γυναικών παίρνουν φωτιά δουλεύοντας το μετάξι που προορίζεται είτε σε οίκους μόδας, είτε για καλόγουστες γυναίκες που αναζητούν κολιέ, σκουλαρίκια, ζώνες, βραχιόλια, μαντήλια, αξεσουάρ για κουρτίνες ή για καθίσματα και καναπέδες.
Τώρα μάλιστα στις γιορτές οι μεταξωτές πολύχρωμες μπάλες για το χριστουγεννιάτικο δένδρο έχουν την τιμητική τους. Εμείς βρεθήκαμε τυχαία ένα πρωινό Σάββατου στο στενό της οδού Πολυφήμου και η μουσική από ένα κανονάκι που έπαιζε σμυρναίικες μελωδίες μας οδήγησε σε ένα εκθεσιακό χώρο όπου η τέχνη στήνει γέφυρες και ανταμώνει η ζωγραφική με την υφαντουργία, το παρελθόν με το παρόν,το άυλο φως και η διαφάνεια με την ύλη του μεταξιού. Εδώ έξι πίνακες ζωγραφικής μετατράπηκαν σε μεταξωτά χαλιά που είναι εκτεθειμένα , ανάμεσα σε πολύχρωμες μεταξωτές κλωστές και σε καλούν να τα αγγίξεις, να τα χαιδέψεις και όχι μόνο να τα θαυμάσεις. Συναντήσαμε την Νικομάχη Καρακωστάνογλου την γλύπτρια η οποία και μας ξενάγησε στα έξι έργα τέχνης, στα έξι μεταξωτά χαλιά που προέκυψαν από έξι πίνακες ζωγραφικής.
Η έκθεση αυτή είναι μια συνεργασία ανάμεσα στην γλύπτρια Νικομάχη Καρακωστάνογλου και την Ηλέκτρα Σουτζόγλου, μια γυναίκα 35χρονη, ταπητουργό τρίτης γενιάς, η οποία σπούδασε ιστορία της τέχνης στο εξωτερικό, δούλεψε σε Ευρώπη και Αμερική και επέστρεψε στην Ελλάδα για να αναλάβει την οικογενειακή επιχείρηση. Ζήτησε από τον πατέρα της να “τρέξει” ένα νέο project, που λέγεται “Art Rug Project”. Κάθε χρόνο η κ. Σουτζόγλου προσκαλεί δύο διεθνείς καλλιτέχνες, παίρνει τα έργα τους και τα “μεταφράζει” μέσα από την τέχνη της ταπητουργίας. «Εμείς ανταμώσαμε το 2019 και ξοδέψαμε πολλά χρόνια μέχρι να καταλήξουμε ποια από τα δικά μου έργα θα γίνουν χαλιά και μεταξωτοί τάπητες αλλά και το πώς θα γινόταν η “μετάφραση”.
«Χρειάζεται υπομονή και επιμονή» μας εξηγεί η Νικομάχη Καρακωστάνογλου για την αρχή της έμπνευσης. Για το κάθε έργο που εκτίθεται στο Μουσείο Μεταξιού στα Πετράλωνα, χρειάστηκαν έξι μήνες για να κατασκευαστεί. Προηγήθηκε ένα οχτάμηνο όπου δημιουργούσαν δείγματα τα οποία τα έστελναν για διόρθωση στην Ινδία και πάλι από την αρχή. Χρειάστηκε προσοχή, επιμονή και έμφαση στην λεπτομέρεια για να μην "ξεστρατήσουν" από τον δρόμο που ήθελαν. “Εδώ εκτίθενται έξι έργα μοναδικά, έξι μεταξωτά χαλιά, όσα και τα έργα ζωγραφικής που δημιούργησα εξ αρχής. Αυτά τα έργα ζωγραφικής, τα σκανάραμε, τα ψηφιοποιήσαμε, δημιουργήσαμε τα δείγματα με τις συνεχείς διορθώσεις. Τα έργα ζωγραφικής είναι από μια σειρά που λέγεται “Imprisse” - ψυχικά αποτυπώματα- δημιουργημένα από την χρυσή σκόνη της αγιογραφίας και εμπνευσμένα από έργα που δημιούργησα στην έρημο Ατακάμα, όπου έμεινα σε μια όαση για έναν μήνα το 2019 και ζωγράφιζα με το φως της ερήμου. Μαγεία! Αλλά έργα είναι από την σειρά “intimately cloose”, όπου περιγράφω με την διχρωμία και το επανότισμα το πόσο κοντά μπορεί να έρθει ο ένας με τον άλλον, το λεγόμενο αντάμωμα.
Τέλος υπάρχουν και έργα από την σειρά “Aegean Atolls, από τις Ατόλλες του Αιγαίου. Όλα είναι από το δικό μου καλλιτεχνικό έργο. Όμως κάποια έργα δημιουργήθηκαν για τις ανάγκες της έκθεσης για να μπορούν οι πίνακες να μετατραπούν σε χαλιά. Για να δώσουμε την τρισδιάστατη αίσθηση των έργων κουρέψαμε το πέλος των χαλιών σε διάφορα σημεία για να γίνει το ανάγλυφο. Για μένα που είμαι γλύπτρια με αφορά η αφή και η αίσθηση της αφής του θεατή με το έργο τέχνης. Προτρέπω στους επισκέπτες της έκθεσης να χαϊδέψουν τα χαλιά. Η αίσθηση του μεταξιού είναι θεραπευτική, ανακουφιστική. Τρυφερή εμπειρία να χαϊδεύεις σε επανάληψη μια μεγάλη μεταξωτή επιφάνεια που είναι ένα έργο τέχνης» μας λέει Νικομάχη Καρακωστάνογλου.
Αφού λοιπόν δημιούργησαν τους τάπητες σε εργαστήρια στην Ινδία, έπρεπε να βρουν πού θα τα εκθέσουν. Αντάμωσαν με την Βιργινία Ματσέλη, διευθύντρια του Μουσείου Μεταξιού ΝΗΜΑ που ανήκει στο μουσείο Μπενάκη, τους έδειξε αυτόν τον καταπληκτικό χώρο, εδώ στην οδό Πολυφήμου στα Πετράλωνα . “Εντυπωσιαστήκαμε από τον πολύχρωμο χώρο που είναι γεμάτος από μεταξωτές κλωστές. Ζητήσαμε να αναδιατάξουμε τα υλικά, τα αρχειοθετήσαμε έτσι που να συνομιλούν και χρωματικά με τους τάπητες τα έργα τέχνης. Μοναδική πρωτότυπη εμπειρία, σαν να ζωγράφιζα με τα νήματα και τις κλωστές». Η έκθεση αυτή θα παραμείνει στο “ΝΗΜΑ” μέχρι τις 7 Γενάρη. Γιατί όμως η γλύπτρια αισθάνθηκε αυτήν την ανάγκη να αλλάξει υλικό στην τέχνη της; “Η δική μου πρόθεση ήταν να περάσω από το μελάνι στο μετάξι. Δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία. Πώς αλλάζεις υλικό; Είχα την ευκαιρία της μετάβασης χωρίς την χρονοβόρα διαδικασία της έρευνας. Μου έδωσαν όλη την τεχνογνωσία για την μετάβαση. Μέσα από τα έργα μου μιλάω για το φως και την διαφάνεια, που είναι άυλα και εγώ πώς θα μπορέσω το άυλο να το αποδώσω με ένα υλικό που είναι το μετάξι. Μέρος των εσόδων από την πώληση των έργων τέχνης θα μείνουν στο “Μουσείο ΝΗΜΑ”. Η επίσκεψη θα σας αποζημιώσει.
