Ήταν προφανές το στοιχείο προγραμματικής διασύνδεσης των έργων της συναυλίας που παρακολουθήσαμε το βράδυ της Παρασκευής 31 Οκτωβρίου στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» (Φίλων της Μουσικής), πολύ εντονότερο τού μέχρι θανάτου πληκτικής πολιτικής ορθότητας παρατίτλου της «Απόηχοι πολέμου». Γιατί και μόνον η αντιπαράσταση με συνθέτες, όπως ο Erich Wolfgang Korngold και ο Gustav Mahler, βοά για παράτιτλο απόηχων «αντισημιτισμού», αφού ο μεν πρώτος υπήρξε πρόσφυγας, ο δε δεύτερος εσωτερικός «μετανάστης» ακριβώς λόγω της συγκεκριμένης κοινής τους αναφοράς.
Ορχήστρα, αρχιμουσικός, βιολιστής
Σε κάθε περίπτωση και στην υπερπλήρη αριθμητική σύνθεσή της, η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών έλαμψε από τα πρώτα, μαλακά, εισαγωγικά μέτρα τού όντως «μεταπολεμικού» (1947) κοντσέρτου για βιολί, με το οποίο ο επιτυχημένος ως συνθέτης κινηματογραφικής μουσικής Κόρνγκολντ επέστρεψε στην κατά τον ίδιο «σοβαρά» μουσική, όπως ακριβώς προοριζόταν εκ καταγωγής, χαρίσματος και παιδείας. Ομοίως δε ο φιλοξενούμενος εκπαιδευτικός νεοσσός της Οξφόρδης, συμπτωματικά με το επώνυμο των αδελφών, για τις ταινίες των οποίων συνέθετε ο Κόρνγκολντ στο Χόλυγουντ (John Warner!), διαχειρίσθηκε την ασφαλή και πλατιά φραστική ανάδειξη των μελωδικών τόξων μιας γόνιμης έμπνευσης από την απέριττη δεξιοτεχνική άνεση του σολίστ Roman Simovic, σε συναντίληψη «ευγενούς» -κατά την αγωγική ένδειξη- λυρισμού στο πρώτο μέρος, με ευρυχωρία και εσωτερικότητα στην κεντρική ρομάντσα και επεκτείνοντας την ενότητα ύφους για το πυροτεχνικό φινάλε.
Ο Μάλερ στο επίκεντρο
Επίκεντρο της βραδιάς αποτέλεσε πάντως η 5η συμφωνία του Μάλερ με τη νεανικά εξωστρεφή επέλαση του διοπτροφόρου Γουώρνερ στο εμβληματικό εναρκτήριο μουσικό θέμα να εξαντλεί τη φόρτιση κραυγής απελπισίας στην πλέον αποκαλυπτική της ένταση. Ο ίδιος υπηρέτησε πειστικά έναν συνεπή σε επίπεδο ρυθμού και δυναμικής βηματισμό πένθιμου εμβατηρίου, με πυρετώδη ανάπτυξη και εντυπωσιακή επιστράτευση των τυμπάνων του Δημήτρη Δεσύλλα. Ακολούθησε «ατάκα» το «τρικυμιώδες» δεύτερο μέρος, με τη δυναμική μπαγκέτα να μην περιορίζεται στις προφητικές κορυφώσεις, αλλά παραλλήλως να εξαντλεί την υποβλητικότητα κυοφορίας των επεισοδίων αυτής της γεμάτης ανατροπές μουσικής.
Εκπλήξεις και πτυχές του έργου που είχαν διαλάθει της προσοχής μας επεφύλασσε και το σκέρτσο, όπου ο νεαρός μαέστρος επίσης πήρε τον χρόνο του, προκειμένου να δικαιώσει μια προσωπική, σχολαστικά επιμελή μαιευτική, ιδιαίτερα ευεργετική για τον συγκεκριμένο ακροατή. Ήταν αυτή μια επιλογή που του επέτρεψε να υιοθετήσει έναν ευκίνητο, χαμηλότονο σπαραγμό για το ούτως ή άλλως ακατάβλητα σπαρακτικό adagietto, καθοριστικό στη διεύρυνση απήχησης του Μάλερ στο παγκόσμιο κοινό ως soundtrack της κινηματογραφικής μεταφοράς της νουβέλας του Τόμας Μαν «Θάνατος στη Βενετία» από τον Λουκίνο Βισκόντι. Μια επιλογή που ανακαλούσε το ευκίνητο τέμπο της ηχογράφησης του -επίσης Εβραίου εμιγκρέ- Μπρούνο Βάλτερ (1947), τέμπο που ο Γουώρνερ επέτρεψε να διευρυνθεί ευεργετικά στην τελική επάνοδο του αξιομνημόνευτου αυτού μουσικού θέματος. Με τη συντήρηση της εκφραστικής επίτασης σε παρόμοιο επίπεδο, δεν ξενίζει το γεγονός ότι το «εύθυμο» καταληκτικό ρόντο λειτούργησε εν τινι μέτρω αντικλιμακτικά έναντι όσων προηγήθηκαν, η ηλικία και η εμπειρία όμως αναμένεται να θεραπεύσουν, εν ευθέτω χρόνω, όποια παρόμοια επιφύλαξη...
