Όταν κλείνει ο κύκλος στην πολιτική διαδρομή ενός ανθρώπου, όταν έρχεται η ώρα της απομάκρυνσης από τον δημόσιο βίο, θεωρώ ότι είναι επιβεβλημένος -και λυτρωτικός- ένας ειλικρινής απολογισμός. Ειδικά αν αυτός αφορά μια πολυσυζητημένη περίοδο της πολιτικής ζωής της χώρας, όπως η διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Θεωρώ λοιπόν ότι όσοι είχαμε έναν πιο ενεργό ρόλο στην υπόθεση της «κυβερνώσας Αριστεράς», οφείλουμε να συμβάλλουμε σε μια νηφάλια και τεκμηριωμένη αποτίμησή της, να παρουσιάσουμε τα θετικά και τα αρνητικά της στοιχεία, αλλά και να υπενθυμίσουμε τις αντικειμενικές δυσκολίες και τους ασφυκτικούς περιορισμούς που «ναρκοθέτησαν» αυτό το εγχείρημα.
Έγραψα αυτό το βιβλίο για να συνεισφέρω, με τη δική μου οπτική και το προσωπικό μου βίωμα, στην υπεράσπιση της συλλογικής μας προσπάθειας, με έμφαση στον ευαίσθητο χώρο της δημόσιας Υγείας. Ισχυρίζομαι ότι αυτό που διαπερνούσε ως «κόκκινο νήμα» τις προγραμματικές μας θέσεις και τις κυβερνητικές μας επιλογές ήταν το πρόταγμα της καθολικής και ισότιμης κάλυψης των αναγκών υγείας των ανθρώπων μέσα από ένα ισχυρό και αξιόπιστο ΕΣΥ. Ένα πρόταγμα που διαμορφώσαμε συγκροτημένα και συλλογικά μαζί με τους υγειονομικούς της Ανανεωτικής και Ριζοσπαστικής Αριστεράς, σε επαφή με τα συνδικάτα, τα κινήματα για το δικαίωμα στην Υγεία και τα κοινωνικά ιατρεία. Με άλλα λόγια, στον «πυρήνα» της πολιτικής υγείας που υλοποιήσαμε ήταν ευδιάκριτη μια στρατηγική συμβατή με τις ιδέες και τις αξίες της Αριστεράς. Ακριβώς γι’ αυτό καταφέραμε, σε εποχή λιτότητας και δημοσιονομικής ασφυξίας, να διασώσουμε και να ανατάξουμε ένα «ετοιμόρροπο» δημόσιο σύστημα Υγείας, να ενισχύσουμε τους πόρους του (ανθρώπινους και υλικούς), να εγγυηθούμε την πρόσβαση των ανασφάλιστων πολιτών στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, να μειώσουμε τις υγειονομικές ανισότητες και να ενισχύσουμε το αίσθημα ασφάλειας των φτωχών και ευάλωτων ανθρώπων.
Στο βιβλίο μου υπερασπίζομαι με πάθος ότι η παρέμβασή μας στην Υγεία ήταν όχι μόνο έντιμη, όχι μόνο «μεροληπτική» υπέρ του «δημόσιου χώρου», αλλά ταυτόχρονα ήταν και αποτελεσματική. Προφανώς δεν έγιναν όλα σωστά, δεν καλύφθηκαν πλήρως οι ανάγκες, υπήρξαν ολιγωρίες και λάθη, αλλά «στο τέλος της μέρας» αυτή η παρέμβαση ήταν ευπρόσωπη και έκανε περήφανους τους ανθρώπους της Αριστεράς. Και με την έννοια αυτή, το «Κόκκινο νήμα» είναι ένα βιβλίο προσωπικής και συλλογικής αξιοπρέπειας. Είναι μια ανάγκη να τονιστεί ότι η «κυβερνώσα Αριστερά» άξιζε τον κόπο. Και ότι, σε πείσμα της κυρίαρχης αντίληψης και της γενικευμένης απαξίωσης των πολιτικών και της πολιτικής, δεν είμαστε όλοι το ίδιο.
Η αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην υγεία*
Η πολιτική υγείας του ΣΥΡΙΖΑ πριν την οικονομική κρίση, κατά τη διάρκεια των Μνημονίων αλλά και στην πανδημία ήταν μια στρατηγική βασισμένη στις αξίες της Αριστεράς (καθολικότητα, ισότητα, αλληλεγγύη, δημόσια αγαθά, ανθρώπινα δικαιώματα). Και κατά την ταπεινή μου γνώμη επιβεβαίωσε την αξία της Αριστεράς. Το «κόκκινο νήμα» αυτής της στρατηγικής ήταν η αντιμετώπιση των ανισοτήτων στην υγεία μέσα από ένα ισχυρό και αξιόπιστο ΕΣΥ. Η ιδέα της ισότητας των ανθρώπων και τα πολιτικά προγράμματα που την κατοχυρώνουν είναι άλλωστε η θεμελιώδης διαφορά Αριστεράς και Δεξιάς. Η σημασία αυτής της διαφοράς και άρα η αξία της αριστερής πολιτικής φάνηκε με πολύ σαφή τρόπο στη διακυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ. Στο ίδιο μνημονιακό πλαίσιο, υπήρξαν διαφορετικές πολιτικές ιεραρχήσεις και επιλογές μεταξύ των κυβερνήσεων της περιόδου 2010-2015 και 2015-2019. [...] Γιατί η δική μας λογική ήταν «εντός και εναντίον του Μνημονίου» και είχε στόχο την «έξοδο από την κρίση με την κοινωνία όρθια».
Υπήρξε λοιπόν μια νέα «συλλογική πυξίδα» στις κυβερνητικές αποφάσεις, που «μεροληπτούσε» υπέρ του κόσμου της εργασίας, υπέρ των συλλογικών αγαθών, υπέρ του κράτους πρόνοιας και του δημοσίου συμφέροντος. [...] Ειδικά στην υγεία, καταφέραμε με πολύ κόπο να αφήσουμε ένα αξιοπρεπές αποτύπωμα στήριξης και ενδυνάμωσης του ΕΣΥ, σοβαρής βελτίωσης της λειτουργίας του και σημαντικών μεταρρυθμίσεων με προοδευτικό πρόσημο. Η πρόσβαση των ανασφάλιστων στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, η ανάπτυξη Τοπικών Μονάδων Υγείας, η αναβάθμιση της Επείγουσας Ιατρικής, τα διαρθρωτικά μέτρα για το φάρμακο και η δημιουργία του ΕΟΔΥ είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα. Αποδείξαμε στην πράξη ότι η υγεία είναι ένα κοινωνικό δικαίωμα που κάθε ευνομούμενο Κράτος οφείλει να εξασφαλίζει σε όλους τους πολίτες, ανεξάρτητα από εργασία, ασφάλιση, εισόδημα, εθνικότητα κ.λπ.
Προδημοσίευση στην ΑΥΓΗ της Κυριακής
* Απόσπασμα από το βιβλίο του Ανδρέα Ξανθού «Το κόκκινο νήμα. Υγεία - Κοινωνία - Πολιτική»
* Ο Ανδρέας Ξανθός είναι γιατρός στο Νοσοκομείο Ρεθύμνου, πρώην υπουργός Υγείας
