Η άνοδος της Ακροδεξιάς και η καταστροφή της Χιροσίμα από την ατομική βόμβα είναι ανάμεσα στα πιο σημαντικά θέματα του φετινού, πλούσιου προγράμματος του 38ου Πανοράματος Ευρωπαϊκού Κινηματογράφου, που αρχίζει αυτή την εβδομάδα, σε τρεις αίθουσες της Αθήνας (Όπερα 1, Νιρβάνα 2 και Studio Art Cinema) από 20 μέχρι 26 Νοεμβρίου.
Η σύντομη περίοδος του Μεσοπολέμου στη Γερμανία, από το 1919 έως το 1933, ήταν μια εποχή σημαντικής πολιτιστικής αναγέννησης, με τον κινηματογράφο, όπως και τις άλλες τέχνες, να οδηγείται σε μια εξαιρετική και παραγωγική άνθηση. Ορισμένα χαρακτηριστικά της γερμανικής κοινωνίας τής τότε εποχής, από τη σεξουαλική, καλλιτεχνική και κοινωνική ελευθερία σε συνδυασμό με τα καταστροφικά αποτελέσματα και την εξευτελιστική ήττα του Α´ Παγκοσμίου Πολέμου, αφήνουν τον γερμανικό λαό σωματικά και ψυχολογικά τραυματισμένο και τη χώρα, με τον ανεξέλεγκτο πληθωρισμό και την ανεργία, σε δυσχερή πολιτική και οικονομική κατάσταση. Κατάσταση που δεν μπορούσε παρά να επηρεάσει και τον κινηματογράφο.
Κατάσταση που εκφράζει με τον πιο δυναμικό και πρωτότυπο τρόπο ο κινηματογράφος της Βαϊμάρης, τόσο ο εξπρεσιονιστικός όσο και εκείνος του Kammerspiel, με έργα μεγάλων δημιουργών, όπως οι Φρίντριχ Μούρναου, Φριτς Λανγκ, Βίλχελμ Παμπστ, αλλά και άλλοι λιγότερο γνωστοί αλλά εξίσου μεγάλοι σκηνοθέτες. Ταινίες που απεικονίζουν μια κοινωνία σε αδιέξοδο, μια κοινωνία σε παρακμή, μέσα από τέρατα, τυραννικούς ηγέτες και δολοφόνους (σε ταινίες όπως «Το εργαστήρι του Δρ. Καλιγκάρι», «Δρ. Μαμπούζε, ο παίκτης», «Μ, ο Δράκος του Ντίσελντορφ»), με θέματα όπως τον αγώνα εξουσίας σε μια κοινωνία που είτε έχει χάσει τον προορισμό της («Ο τελευταίος των ανθρώπων») είτε αφήνεται στην εξουσία της μηχανής («Μητρόπολις»), την επικίνδυνη νυχτερινή ζωή με την εγκληματική δραστηριότητα σε σκοτεινούς, εφιαλτικούς δρόμους και τον πρωτόγνωρο ερωτισμό μιας απελευθερωμένης σεξουαλικότητας («Το κουτί της Πανδώρας», «Γαλάζιος άγγελος»). Μια επιλογή 8 ταινιών, που πολύ εύστοχα χαρακτηρίστηκαν ως προάγγελος του φασισμού από τον Ζίγκρφριντ Κρακάουερ στο βιβλίο του «Από τον Καλιγκάρι στον Χίτλερ».
Αφιέρωμα που συμπληρώνεται με μια ενδιαφέρουσα ημερίδα με θέμα τον συσχετισμό τής τότε περιόδου με τη σημερινή κατάσταση (οικονομική κρίση, πληθωρισμός, άνοδος της Ακροδεξιάς) τόσο στην Ευρώπη όσο και αλλού, και στην οποία παίρνουν μέρος ξένοι και Έλληνες ειδικοί (την παραμονή του Φεστιβάλ, Τετάρτη 19/11, 4-7.30 μ.μ. στο Ινστιτούτο Γκαίτε).
Ο πόλεμος στην Ουκρανία, που οδήγησε σε μια επικίνδυνη αναβίωση του Ψυχρού Πολέμου και επιστροφή σε πυρηνικές δοκιμές, φέρνει στον νου παλιότερες εφιαλτικές εποχές, όπως εκείνη του ατομικού βομβαρδισμού της Χιροσίμα, αιτία και του αφιερώματος «Χιροσίμα, εφιάλτη μου», με τέσσερις ταινίες: την κλασική, «Χιροσίμα, αγάπη μου» του Αλέν Ρενέ, και τις ιαπωνικές ταινίες «Χιροσίμα» του Χίντεο Σεγκικάβα, «Τα παιδιά της Χιροσίμα» του Κανέτο Σίντο και «Καυτή βροχή» του Σοχέι Ιμαμούρα, από τις καλύτερες ταινίες που καταπιάστηκαν όχι μόνο με την ωμή και ειλικρινή απεικόνιση της καταστροφής αλλά και τον, στα επόμενα χρόνια, αντίκτυπο στα θύματα του βομβαρδισμού με τις ασθένειες από ακτινοβολία, σε οικογένειες και παιδιά.
Το πρόγραμμα συνεχίζεται με το Ευρωπαϊκό Διαγωνιστικό Τμήμα με 12 νέες άπαιχτες ταινίες που διαγωνίζονται για τα βραβεία τεσσάρων επιτροπών,το αφιέρωμα στο «Ρεβιζιονιστικό γουέστερν», με την «άλλη», αληθινή όψη της αμερικανικής Δύσης, με 7 από τα πιο επιδραστικά φιλμ του είδους, το αφιέρωμα στα ντοκιμαντέρ του βραβευμένου διεθνώς Βρετανού ντοκιμαντερίστα Νικ Μπλούμφιλντ, τις ειδικές προβολές, τις σπουδαστικές ταινίες μικρού μήκους και αρκετές παράλληλες εκδηλώσεις: έκθεση από τελειόφοιτους σπουδαστές της Σχολής Καλών Τεχνών, εμπνευσμένη από τις γυναίκες στις ταινίες του Παντελή Βούλγαρη, συζήτηση με θέμα τη διανομή των ελληνικών ταινιών στις ευρωπαϊκές χώρες. Μasterclasses και workshops με καλεσμένους Έλληνες και ξένους, ανάμεσά τους τον Νικ Μπρούμφιλντ, τον Νίκο Κυπουργό, τη Ζανίν Μεέραπφελ.
Λεπτομέρειες για ολόκληρο το πρόγραμμα στο www.panoramafest.gr
