Οταν ακούς από παντού ένα ερώτημα που ξεχειλίζει θλίψη και πίκρα, «πώς η κυβερνώσα Αριστερά έφτασε στη συντριβή του 2023 και ακόμα χειρότερα στην τελική και τραγελαφική απαξία της που επέλεξε η ίδια», τότε, ως δημοσιογράφος, οφείλεις να κάνεις τη δική σου έρευνα και το δικό σου ρεπορτάζ.
Μου πήρε δύο χρόνια να γράψω το βιβλίο. Δεν ήθελα να κάνω άλλη μια ανάλυση μιας πολιτικής ήττας, που άλλωστε θα εμπλακεί μέσα στην ακατάσχετη πολιτικολογία των ημερών, ούτε άλλη μια ιδεολογική αντιπαράθεση. Προτίμησα να κάνω ένα τολμηρό, ψυχοπολιτικό όπως το ονομάζω, ρεπορτάζ, για να διερευνήσω τα βαθύτερα αίτια, δηλαδή την κρίση και την ήττα του νοήματος.
Ηδη στο προηγούμενο βιβλίο μου «Χειραγωγική ελευθερία. Νόημα και εαυτός στη φυσική και ψηφιακή πραγματικότητα» προσέγγισα τη χειραγώγηση του εαυτού στις φιλελεύθερες δημοκρατίες μας μέσα από το ίδιο το νόημά του. Στην «Απαξία της Αριστεράς» προσεγγίζω τη σύγχρονη πολιτική και κοινωνική παθολογία και πάλι μέσα από την κρίση και την ήττα του νοήματος.
Τι οδηγεί λοιπόν στη ρευστή και αβέβαιη εποχή μας στην άνοδο της νοσηρότητας και του απανθρωπισμού, του τραμπισμού, της Ακροδεξιάς, του μισαλλόδοξου αντισυστημισμού που μόνο αντισυστημικός δεν είναι, στην ανοχή, ακόμα και στη διάπραξη του κακού;
Πώς απαξιώθηκαν η πολιτική, η δημοκρατία και οι θεσμοί και ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της χώρας; Πώς απαξιώθηκε η Αριστερά από το σύστημα αλλά και από τον ίδιο της τον εαυτό και οδηγήθηκε στον πιο ταπεινωτικό της τραγέλαφο;
Πώς το μεγαλύτερο κομμάτι της κυβερνώσας Αριστεράς έφτασε να εκλέξει ως αρχηγό του έναν άσχετο με τις ιδέες και αξίες της Αριστεράς και παντελώς άγνωστο στη χώρα που πολιτεύτηκε ως Μεσσίας;
Προφανώς η αιτία ήταν έτοιμη από καιρό και η ρίζα της φτάνει πολύ βαθιά, έως την κοινωνική και πολιτική παθολογία της ρευστής εποχής μας.
Η κυριαρχία των αξιών της αγοράς επί της κοινωνίας, δηλαδή η ηγεμονία του νεοφιλελεύθερου νοήματος, οδήγησε σε μια βαθιά και οριζόντια εξατομίκευση της κοινωνίας που επέφερε έναν ακραίο ατομικισμό, αμοραλιστικό ανταγωνισμό και μαζί την απαξία των ανθρωπιστικών αξιών. Αποσαθρώθηκε κάθε έννοια του δημόσιου και συλλογικού και οι ανθρωπιστικές αξίες, η ανθρώπινη αλληλεγγύη και η συλλογικότητα δεν είναι «ευπώλητες».
Επιπλέον, στη χώρα μας επιβλήθηκαν η ξένη επιτροπεία και τα Μνημόνια που ολοκλήρωσαν την απαξίωση της πολιτικής, της δημοκρατίας και των θεσμών. Σήμερα βιώνουμε μια τριπλή κρίση. Κρίση εμπιστοσύνης στους θεσμούς, κρίση πολιτικής αντιπροσώπευσης και κρίση ιδεολογική και ταυτοτική.
Η απαξία της Αριστεράς από σύσσωμα τα μίντια και το αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο αλλά και η απαξίωσή της από τον ίδιο της τον εαυτό, κυρίως κατά την περίοδο 2019-23, οδήγησαν στην ήττα του νοήματός της, που πλέον δεν εμπνέει και δεν συγκινεί την κοινωνία. Και όταν ηττάται το νόημα, έρχεται ο τραγέλαφος του Μεσσία.
* Ο Τάκης Ψαρίδης είναι δημοσιογράφος, συγγραφέας
Μέσα στη γενική απαξία
...Η κρίση που διαπερνά την εποχή μας είναι πρωτίστως κρίση αξιών και συνεπώς κρίση νοήματος. Η απαξία είναι ο ζωντανός θάνατος που διαβρώνει τα πάντα. Τη δημοκρατία, τους θεσμούς, τα θεμέλια της κοινωνικής συνοχής και της ανθρώπινης ύπαρξης. Δεν ξύπνησε ένα πρωί η κοινωνία κι ένιωσε ότι δεν εμπιστεύεται τίποτα και κανέναν κι αποφάσισε να απαξιώσει την πολιτική, το πολιτικό σύστημα και την Αριστερά.
...Η απαξία της Αριστεράς δεν έγινε σε μια ιδανική πολιτεία, αλλά μέσα στην γενική απαξία, της πολιτικής, της δημοκρατίας, των θεσμών και στην βαθιά υποτίμησης της κοινωνίας. Δεν είναι το αποτέλεσμα μιας μικρότερης ή μεγαλύτερης πολιτικής ήττας. Οι εκάστοτε εκλογικές ήττες δεν σημαίνουν πάντα και απαξία. Η Αριστερά δεν ηττήθηκε απλώς πολιτικά, αλλά απαξιώθηκε και με δική της ευθύνη, ως ο κατεξοχήν ιστορικός φορέας του ανθρωπιστικού νοήματος και της ελπίδας. Πλέον αυτό που αμφισβητείται δεν είναι το δίκιο της, αλλά η δυνατότητά της να παράγει ένα νόημα που να συγκινεί, να εμπνέει και να μεταμορφώνει.
...Οι παντός είδους ρευστοί εαυτοί πάντα χρειάζονται και κάποιους «εχθρούς» και «υπονομευτές», ώστε να ετεροκαθορίζουν, ακόμα και χωρίς ιδεολογικό πρόσημο, αρνητικά και στη βάση του «αντί», τις ταυτότητές τους, για να έχουν λόγο ύπαρξης τόσο οι ίδιοι όσο και οι ηγέτες τους. Η συναισθηματική ανάγκη της ταυτότητας, τόσο της ατομικής όσο και της συλλογικής, καθίσταται πιο ισχυρή από τη λογική, καθώς οι νοητικές ικανότητες ρηχαίνουν και υποχωρούν, και πλέον αυτό που ορίζει την ταυτότητα είναι η δύναμη των συναισθημάτων της εχθροπάθειας. Στην εποχή της απαξίας της πολιτικής, οι «πιστοί» δεν πείθονται πολιτικά αλλά μεταπολιτικά και μετασυναισθηματικά...
*Αποσπάσματα από το βιβλίο «Η απαξία της Αριστεράς» (εκδ. Εύμαρος)
