Παρακολουθήσαμε στο Θέατρο Φρύνιχος των Δελφών την πρεμιέρα του μουσικοθεατρικού Φεστιβάλ «Το Λάλον Ύδωρ», που διεξάγεται κάθε Ιούλιο και Αύγουστο υπό τη διεύθυνση του συνθέτη και διευθυντή ορχήστρας Δημήτρη Μαραμή. Φέτος με «Το γιοφύρι της Άρτας», ένα συμφωνικό ποίημα του ίδιου, βασισμένο στο γνωστό δημοτικό τραγούδι μας, και το «Στοιχειό της Χάρμαινας», ένα λαϊκότροπο δρώμενο με μουσικές του Δημήτρη Μαραμή, σε στίχους του Σωτήρη Τριβιζά, στηριγμένο στο ομότιτλο παραμυθόδραμα της Μάντυς Δασκαλοπούλου και θρύλους της Άμφισσας.
Μια μεγάλη παραγωγή, με πέντε μεικτές τοπικές χορωδίες και μια ολόκληρη ορχήστρα με κλαρινέτο, τρομπέτα, τρομπόνι, κοντραμπάσο, τύμπανο και πιάνο, με λυρικούς καλλιτέχνες στα «άσματα» την υψίφωνο Βιολέττα Γαλανοπούλου, την κοντράλτα Βασιλική Καρακώστα, τον βαρύτονο Νίκο Ζάζαρη, τους ερμηνευτές Σταμάτη Πακάκη, Νίκο Παπουτσή, Έλενα Αβραμίκου και τον Παναγιώτη Λύτρα στα λυρικά και στα ρετσιτατίβα. Ένα αρμονικό πάντρεμα της ελληνικής προφορικής παράδοσης με το δημοτικό τραγούδι μας αλλά και ένα πείραμα συμβίωσης διαφορετικών μουσικών δρόμων και τρόπων, βασισμένο στη γόνιμη συνεργασία ντόπιων ταλαντούχων μουσικών και τραγουδιστών με καταξιωμένους καλλιτέχνες της Αθήνας. Ενώ μπορούσες να ακροαστείς, εάν διέθετες εξασκημένο αυτί, στο βάθος κάποιους απόηχους της αρχαίας ελληνικής πεντατονικής μουσικής, που διασώζεται, όπως λένε έγκριτοι μουσικολόγοι, κυρίως στα νησιώτικα «τακίμια» του Αιγαίου, από βιολί και λαούτο, όταν κουρδίζουν το βιολί τους έναν τόνο χαμηλότερα, αφήνοντας το λαούτο στον φυσικό, δικό του τονισμό. Και το τοπίο της μουσικής γίνεται μεμιάς ένα στοιχειωμένο, υδάτινο, φεγγερό, νυχτερινό, λυγμικό τοπίο, σαν τα κομμένα φτερά της αρχαίας θαλασσινής ψυχής τους.
Το Φεστιβάλ των Δελφών «Το Λάλον Ύδωρ» δεν είναι ένα συνηθισμένο τοπικό φεστιβάλ, επειδή και οι Δελφοί, ασφαλώς, δεν είναι ένας συνηθισμένος τόπος. Είναι ένα τοπίο φορτισμένο με μύθο και ζώσα ιστορία που συνάπτεται στενά με την ελληνική μουσική παράδοση. Ας δούμε, όμως, συνοπτικά κάποια στοιχεία του μύθου των Δελφών, άρρηκτα δεμένα με το τοπίο του, άγριο και μαζί φιλικό. Η μουσική του Δημήτρη Μαραμή, άλλοτε του ύψους και άλλοτε του βάθους, συντονιζόταν πάντα με τον δελφικό μύθο, που αναπέμπει και «αναπνέει» συνάμα το ίδιο το τοπίο των Δελφών. Η αρχαιότερη πηγή που έχουμε, ο ομηρικός «Ύμνος στον Απόλλωνα», μας αφηγείται την πάλη του Δία και των άλλων ανθρωπόμορφων θεών του Ολύμπου ενάντια στον τερατόμορφο, τρομερό Τυφώνα, προορισμένο να γκρεμίσει από τον θρόνο του τον Δία και να καταστρέψει τον κόσμο. Λίγα μόνο στοιχεία θα δώσω από τον μύθο, τα απαραίτητα. Η πάλη στην αρχή μοιάζει να προδικάζει την ήττα του Δία και των άλλων θεών του Ολύμπου. Ο Τυφών θα είχε σίγουρα εξοντώσει τον Δία αν ο Απόλλων δεν είχε προλάβει να ανακόψει την ορμή του τέρατος μέχρι να κατορθώσει ο Ζευς να σηκωθεί και να καταδιώξει με τη σειρά του τον Τυφώνα με τους κεραυνούς του, θάβοντάς τον κάτω από το βουνό της Αίτνας.
Ο Απόλλων στη συνέχεια μπαίνει στον πειρασμό να ανατρέψει αυτός τον πατέρα του και να τον αντικαταστήσει στον θρόνο. Πράγματι, φθάνει στην κατοικία των θεών την ώρα που εκείνοι γλεντούν γιορτάζοντας τη νίκη τους εναντίον του Τυφώνα. Μπαίνει στην αίθουσα με το τόξο στο χέρι και τη χορδή τεντωμένη. Οι θεοί παγώνουν και μόνο η Λητώ, η μητέρα του Απόλλωνα, κατορθώνει να τον ηρεμήσει με τα λόγια: «Τι πας να κάνεις, παιδί μου; Εσένα δεν σου πάνε τα όπλα, εσύ είσαι ποιητής, τραγουδιστής και μουσικός. Έλα, δώσε μου το τόξο σου να το κρεμάσω δίπλα στα όπλα του πατέρα σου. Κάθισε τώρα κοντά μου και παίξε μας με τη λύρα την όμορφη μουσική σου». Ο Απόλλων πράγματι ηρεμεί και υπακούει στις μητρικές παραινέσεις. Έτσι τελειώνει ειρηνικά σε γη και ουρανό, μετά τη νίκη επί των τεράτων, μια εμφύλια διαμάχη με αντικείμενο την αναζήτηση και την αμφισβήτηση ταυτόχρονα του πατέρα ως άχρονης «αρχής» του κόσμου.
Αυτά μας αφηγείται ο λυρικός «Ύμνος στον Απόλλωνα». Αυτό είναι εντέλει το αληθινό μήνυμα των Δελφών. Το περιβόητο «Ει» του Μαντείου των Δελφών: η ειρήνη, στην οποία είναι εύλογα αφιερωμένο το Φεστιβάλ «Το Λάλον Ύδωρ».
