Σημαντική έκθεση εγκαινιάστηκε την Παρασκευή 20 Δεκεμβρίου στο Κέντρο Έρευνας-Μουσείο Τσιτσάνη στα Τρίκαλα. Την επιμελείται ο ιστορικός Τέχνης Χριστόφορος Μαρίνος και στόχος της είναι να εικονοποιήσει το ρεμπέτικο και τη μυθολογία του μέσα από μια σύγχρονη οπτική. Πώς ένας σύγχρονος εικαστικός μπορεί να συνδεθεί συναισθηματικά και να αποδώσει μέσα από εικόνες τα ρεμπέτικα τραγούδια, που, σύμφωνα με τον Ηλία Πετρόπουλο, είναι «τα άσματα των πληγωμένων, απλών, αγνών και αισθαντικών ψυχών της Ελλάδος;». «Η έκθεση “Ρεμπέτικο” έρχεται να εμπλουτίσει την εικονολογία που σχετίζεται με το ρεμπέτικο, αλλάζοντας ριζικά την οπτική του πρόσληψη». Συμμετέχουν 27 σύγχρονοι καλλιτέχνες.
Οι χώροι όπου εκτίθενται τα έργα είναι οι δύο αναμορφωμένοι όροφοι του κτηρίου στο οποίο λειτουργούσαν οι Φυλακές Τρικάλων. Στον όροφο βρίσκεται το Κέντρο Έρευνας - Μουσείο Τσιτσάνη, στο ισόγειο το μουσείο του παλιού δίδυμου οθωμανικού λουτρού. Αυτή η συνύπαρξη δένει τη σύγχρονη τέχνη με την Ιστορία, με τη μουσική και τα τραγούδια του Τσιτσάνη, όμως και με τον πόνο των ανθρώπων που έζησαν εκεί έγκλειστοι: βαρυποινίτες αλλά και πολιτικοί κρατούμενοι μέχρι και την περίοδο της Χούντας.
Στα εγκαίνια ο χορός του έγκλειστου, του λαβωμένου, που κουβαλά τον νταλκά του-ασήκωτο σκελετό στην πλάτη δόθηκε με το «Βαδίζω με παράπονο» του Γιάννη Παπαϊωάννου που χόρεψε στη δυνατή περφόρμανς του ο Δημήτρης Χαλάτσης με βαριά βήματα μέσα στο κυκλικό σιδερένιο πριόνι του. Σε διπλανή αίθουσα, με μοναξιά αλλά και ελπίδα, ταξιδεύει το φωτεινό καραβάκι, έργο του Ανώνυμου, φυλακισμένου καλλιτέχνη. Παραδίπλα, τα λιτά σχέδια «Η φυλακή του Τσιτσάνη» του Παπαηλιάκη.
Το πάθος του ρεμπέτικου εκφράζεται στο φυλλάδιο της έκθεσης στη φωτογραφία της Άσπας Στασινοπούλου κρατώντας στο χέρι το σπασμένο γυάλινο ποτήρι.
Στο ισόγειο παίζεται συνεχώς το ιστορικό πια δωδεκάλεπτο ασπρόμαυρο φιλμ «Aπό μπουζούκια σε μπουζούκια» (1962) του Πάνου Κουτρουμπούση. Φαίνονται φυσιογνωμίες ρεμπέτηδων που τραγουδούν και απλών ανθρώπων που χορεύουν. Το φιλμ προβάλλεται μέσα από την τηλεόραση της εγκατάστασης του Δημήτρη Μεράντζα.
Οι φυσιογνωμίες των ρεμπέτηδων μιλούν από τους τοίχους της έκθεσης: 7 πορτρέτα με πουαντιγισμό του Βαγγέλη Αβραμόπουλου, hommage της Ρένας Παπασπύρου στον Παπαϊωάννου, φωτογραφία του Γεραμάνη από τον Σπύρο Στάβερη, Γιώργος Ζαμπέτας από τη Νατάσα Πουλαντζά, αφιέρωμα στον Πίκινο του Γιάννη Θεοδωρόπουλου, «Γκαρσόνι Μπλουζ», εγκατάσταση των Ζήση Κοτιώνη και Στάθη Γουργουρή. Ο Μάρκος Καμπάνης δίνει τη συμβολική αυτοπροσωπογραφία «Ντεφιτζής στο εργαστήριο», ελαιογραφία. Σε βιτρίνα το γλυπτό «Τσιτσάνης» του Σώτου Αλεξίου.
Η απεικόνιση του γλεντιού στο «Ρεμπέτικο»: Ο Αλέξης Κυριτσόπουλος ζωγραφίζει το κέφι μέσα «Στα μπουζουξίδικα», ο Ηλίας Σιψάς εστιάζει στο πάλκο. Το «δέντρο» του Στέργιου Στάμου κυριολεκτικά ακτινοβολεί τα ρεμπέτικα του Τσιτσάνη. Η Ελένη Κρίκκη εικονοποιεί με τα κεντίδια και τις κλωστές της ήχους και μουσικά κεντίδια. Εικόνες ρεμπέτικης μουσικής δίνουν η Χριστίνα Μήτρεντσε, η Φοίβη Γιαννίση, η Θάλεια Χιώτη, ο Capten. Ο Ανέστης Ιωάννου δίνει τον χορευτή που προσπαθεί να πετάξει. «Η τέχνη της μαγκιάς» είναι ο χορός στην περφόρμανς του Πάνου Χαραλάμπους.
Το ρεμπέτικο, κομμάτι της Ιστορίας μας, ταυτόχρονα δίνει και το ίδιο από μέσα του εικόνες της Ιστορίας. Η αρχικά «Ματωμένη» και μετέπειτα «Συννεφιασμένη Κυριακή» είναι μια τραγουδισμένη ιστορία του Τσιτσάνη από την Κατοχή. Εικονοποιημένη δίνεται μέσα στο ζωγραφικό τρίπτυχο της Άννας Φιλίνη. «Το σκηνικό της διάλεξης του Χατζηδάκι για το Ρεμπέτικο», έργο στην έκθεση του Κώστα Χριστόπουλου, αποτελεί αφιέρωμα του καλλιτέχνη για μια κορυφαία στιγμή της ιστορίας του ίδιου του ρεμπέτικου.
* Η Άννα Φιλίνη είναι εικαστικός, αρχιτέκτονας
