Κυριακή πρωί και το πεζοδρόμιο της οδού Αμερικής στο κέντρο της Αθήνας, στο Θέατρο «Αλίκη» είναι πλημμυρισμένο από παιδιά που είτε συνοδεύονται από τους γονείς τους , είτε από τους δασκάλους τους ως οργανωμένη εκπαιδευτική καλλιτεχνική δραστηριότητα για να παρακολουθήσουν τον «Ματία τον Πρώτο», ένα έργο που διασκεύασε για το θέατρο η Άλκη Ζέη βασισμένη στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Πολωνού παιδαγωγού Γιάνους Κόρτσακ και σε σκηνοθεσία της Μαρίας Σαββίδου.
Ένα έργο διαδραστικό, όπου οι θεατές πιτσιρικάδες συνομιλούν και παρεμβαίνουν στην ροή της παράστασης παίρνοντας θέση στα ερωτήματα που τίθενται από τους ήρωες-ηθοποιούς. Ένα έργο αντιπολεμικό-γιατί ο πόλεμος δεν είναι videogame- , ένα έργο αντιεξουσιαστικό- γιατί τα παιδιά δεν θέλουν βασιλείς, δυνάστες γονείς αλλά κάποιον να τους ακούει-, ένα έργο που διδάσκει στα παιδιά τα θεμελιώδη τους Δικαιώματα- λογικό καθώς ο Πολωνός συγγραφέας , υπήρξε παιδαγωγός, δημοσιογράφος και γιατρός, και θεωρείται πρόδρομος της θεμελίωσης των δικαιωμάτων των παιδιών, όπως αποτυπώθηκαν στη Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού, ενώ η διδακτική του είναι καθοριστική για τη σύγχρονη παιδαγωγική.
«1-1-3 Παιδοκρατίαααα!!!!» φωνάζαν οι θεατές-μαθητές της θεατρικής παράστασης και η μνήμη ανακαλεί το σύνθημα «1-1-4» που φώναζε η γενιά των «Λαμπράκηδων» και της Αλκης Ζέη που διασκεύασε για το θέατρο το μυθιστόρημα του Γιάνους Κόρτσακ, αποδεικνύοντας πόσο διαχρονικό είναι το αίτημα για την τήρηση της συνταγματικής νομιμότητας και του σεβασμού των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και των Παιδιών. Τόσο σπουδαία υπήρξε η θεατρική διασκευή της Άλκης Ζέη στο μυθιστόρημα του Κόρτσακ που έχει σχεδόν καθιερωθεί στη συνείδηση όλων μας ως δικό της έργο. Εξάλλου κι η ίδια, αγάπησε βαθιά τα παιδιά, μίλησε τη γλώσσα τους και πάλεψε για την ελευθερία, την κοινωνική δικαιοσύνη και τη δημοκρατία τόσο στη ζωή όσο και στο έργο της, μέσα από το οποίο θα ζει για πάντα.
Δυο λόγια για την υπόθεση της παράστασης:
Ο μικρός «Ματίας», μοναδικός διάδοχος του θρόνου, μετά την απώλεια των γονιών του, στέφεται ο νεότερος βασιλιάς στην ιστορία! Όταν έρχεται αντιμέτωπος με τον παραλογισμό του πολέμου, αλλά και όλου του κόσμου που του παραδόθηκε από τους ενήλικες, θα ανατρέψει τα πάντα, δίνοντας την εξουσία στα παιδιά. Έτσι, τώρα πια, οι ρόλοι αντιστρέφονται! «Τα παιδιά στην εξουσία, οι μεγάλοι στα θρανία»! Ο πόλεμος σταματά, οι αδικίες τελειώνουν, το πολίτευμα αλλάζει, όμως μια σειρά από τρομερά ευτράπελα ξεκινούν και η “Παιδοκρατία” δοκιμάζεται… Για πόσο όμως;
Ο «Ματίας» ,έργο που μεταφράστηκε σε περισσότερες από 20 γλώσσες υμνεί την φιλία, την ελπίδα, την αισιοδοξία και κυρίως παιδική αθωότητα και δύναμη! Ένα έργο που στον πυρήνα του μιλά τόσο για τα δικαιώματα όσο και για τις υποχρεώσεις των ανθρώπων, που προσκαλεί και προκαλεί τα παιδιά να αναλάβουν δράση και πρωτοβουλίες, κινητοποιεί τη σκέψη και επικαλείται την ανόθευτη κρίση τους.
Ολοι μαζί, ηθοποιοί και θεατές παιδιά φωνάζουν :
«Απαγορεύεται να μας δέρνουν και να δέρνουμε του άλλους».
«Να μην αποφασίζουν άλλοι για το δικό μας όνομα».
«Όλα τα παιδιά, όλο το καλοκαίρι να είναι διακοπές στην θάλασσα».
«Τα γκαράζ να γίνουν γήπεδα και παιδικές χαρές».
«Να μην καίμε τα βιβλία και να διαβάζουμε όσα και όποια θέλουμε εμείς».
«Τα κορίτσια να έχουν τα ίδια δικαιώματα με τα αγόρια. Και τα κορίτσια είναι μαχήτριες. Γιατί τα κορίτσια να είναι ..Κοκκινοσκουφίτσες και τα αγόρια Τομ Σόγιερ»;
«Ειρήνη μεταξύ αγοριών και κοριτσιών».
«Ναι στο σχολείο, όχι στην τιμωρία».
«Τα παιδιά στην εξουσία ,οι μεγάλοι στα σχολεία γιατί ξέχασαν πολλά πράγματα».
«Κανείς να μην μου λέει σώπα.. Θα κάνω ό,τι μου λέει η καρδιά μου».
«Παιδιά μην χάνουμε το θάρρος μας, θα πάμε σχολείο, θα διαβάζουμε, θα ρωτάμε, θα συζητάμε, θα παίζουμε, κι αν τα κάνουμε όλα αυτά , θα αρχίσουμε κα πάλι από την αρχή»!!
Μία παράσταση που θυμίζει στους μεγάλους ότι ο κόσμος θα μπορούσε να είναι αλλιώς και εμπιστεύεται στους μικρούς την ελπίδα για έναν αλλιώτικο κόσμο.
Εκπαιδεύουμε όμως τα παιδιά να αλλάξουν τον κόσμο;
Ο Γιάνους Κόρτσακ, συγγραφέας του μυθιστορήματος που διασκεύασε για το θέατρο η Αλκη Ζέη, ο «Γέρο-δόκτωρ», όπως τον αποκαλούσαν, αφιέρωσε τη ζωή του στην προστασία και την υπεύθυνη εκπαίδευση των παιδιών. Υπήρξε ο άνθρωπος που, όχι μόνο πίστευε πως «η μεταρρύθμιση του κόσμου, σημαίνει μεταρρύθμιση της εκπαίδευσης», αλλά και το επιβεβαίωνε με το έργο του, με τη ζωή του και τελικά με τον ίδιο του τον θάνατο. Ο Γιάνους Κόρτσακ, πρότυπο δασκάλου, ακολούθησε τους μαθητές του στα στρατόπεδα συγκέντρωσης της Πολωνίας τον Αύγουστο του 1942 για να φοβούνται λιγότερο, και θανατώθηκε μαζί τους. «Δεν είναι όλοι οι άνθρωποι παλιάνθρωποι», λέγεται πως είπε στον Γερμανό αξιωματικό, ο οποίος τον αναγνώρισε και του πρότεινε να δραπετεύσει.
Η Μαρία Σαββίδου, σκηνοθέτις και ηθοποιός , ως καθηγήτρια υποκριτικής, ταυτίζεται με την αντίληψη των δημιουργών του έργου και να τί λέει:«Σε έναν κόσμο όπου καθημερινά παραβιάζονται τα ανθρώπινα δικαιώματα, σε έναν κόσμο γεμάτο βία, που φλέγεται από πολέμους, φοβάμαι πως έχουμε σταματήσει, όχι απλώς να αντιδρούμε, αλλά και να απορούμε.
Ίσως, είναι καιρός να αναθυμηθούμε εκείνο το αρχικό, καθαρό μας βλέμμα για τον κόσμο, τους ανθρώπους και τη ζωή και να ανατρέξουμε στο πανίσχυρο «όπλο» που είχαμε κατά την παιδική μας ηλικία. Την απορία.
Ο Ματίας απορεί με τον πόλεμο. Απορεί με την αδικία, την εξαπάτηση και τη βία, απορεί με όσα οι ενήλικες περιπλέκουν ή και αποδέχονται ως κανονικά. Απορεί και δοκιμάζει. Σε κάτι αποτυγχάνει, σε κάτι όχι, αλλά σε κάθε περίπτωση, προσπαθεί και δοκιμάζει.
Η Άλκη Ζέη και ο Γιάνους Κόρτσακ δεν ωραιοποιούν τα πράγματα, δεν περιγράφουν ουτοπίες, γράφουν θυμίζοντάς μας τις εναλλακτικές που έχουμε ως ανθρωπότητα και ως άνθρωποι. Γράφουν, έχοντας ενεργά τα άλλα «υπερόπλα» της παιδικής μας ηλικίας, την αθωότητα και τη φαντασία.
Με φαντασία και αθωότητα θα επιδιώξουμε να συναντήσει ο «Ματίας» μας τους άλλους μικρούς «Ματίες» από τον Οκτώβριο στην Παιδική Σκηνή του Θεάτρου Αλίκη!
ΣΥΝΤΕΛΕΣΤΕΣ
Ελεύθερη θεατρική διασκευή από το ομώνυμο μυθιστόρημα του Γιάνους Κόρτσακ: Άλκη Ζέη, Σκηνοθεσία: Μαρία Σαββίδου, Σκηνικά – Κοστούμια: Κωνσταντίνος Ζαμάνης, Πρωτότυπη Μουσική / Πρωτότυποι Στίχοι / Μουσική Διδασκαλία: Θέμος Σκανδάμης, Σχεδιασμός Φωτισμών: Ναυσικά Χριστοδουλάκου, Κινησιολογία / Χορογραφίες: Βρισηίδα Σολωμού, Φωτογραφίες: Ελίνα Γιουνανλή, Teaser/Trailer: Χρήστος Συμεωνίδης, Γραφιστικά: Γιάννης Στύλος, Βοηθός Σκηνοθέτιδας: Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Βοηθός Σκηνογράφου: Ζωή Κελέση, Οργάνωση Παραγωγής: Μαργαρίτα Κυριάκου, Διεύθυνση Παραγωγής: Αναστασία Γεωργοπούλου, Οργάνωση Προώθησης/Ομαδικές Κρατήσεις: Εύη Κουρεμένου / ArtCore, Επικοινωνία: Ευαγγελία Σκρομπόλα
Παραγωγή: Καλλιτεχνική Εταιρία Μυθωδία
Ευχαριστούμε θερμά την κυρία Ξένια Καλογεροπούλου για την ευγενική παραχώρηση των στίχων του τραγουδιού «Άγριο Εμβατήριο» που συνοδεύει την πρωτότυπη διασκευή του έργου.
Παίζουν (αλφαβητικά):
Πάρης Αλεξανδρόπουλος, Καλλιόπη Ανταμπούφη, Θεοδώρα Γεωργακοπούλου, Γιώργος Γκίντζος, Ανδρέας Λαμπρόπουλος, Άννα Λουιζίδη, Δημήτρης Οικονομίδης, Μαριάμ Ρουχάτζε
