Αποστολή στα Χανιά
Video Dance. Μια ξεχωριστή ενότητα στο 14ο Dance Days Chania Festival, σε επιμέλεια της Αλίκης Χιωτάκη. Φέτος προβλήθηκαν 30 τέτοιες επιλεγμένες δημιουργίες σε δύο ήμερες και σε δύο διαφορετικούς χώρους: στο iP12Art house, ένας σημαντικός ιστορικός χώρος της πόλης και στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου, στο ανακαινισμένο Νεώριο στο Παλιό Λιμάνι. Η ταυτότητα, το φύλο, οι διαφορετικές σωματικές ιδιότητες και η πολιτική, στο επίκεντρο του προβληματισμού Ελλήνων και ξένων Δημιουργών. Εμείς παρακολουθήσαμε την προτελευταία ημέρα τις προβολές 15 videodances, μας συγκίνησε το περιεχόμενο και η αισθητική ενός Έλληνα δημιουργού, ο οποίος ήταν παρών στο Φεστιβάλ.
Τίτλος: «RISE.FALL.RISE AGAIΝ». Πρωταγωνιστές: 3 σώματα που χορεύουν στην Αθήνα ενάντια σε κάθε είδους διάκριση και φόβους ετερότητας. Δημιουργός: ο Αντώνης Μπέρτος, ψυχολόγος, performer και ιδρυτής της ομάδας Dare.Dance.Digitalize, που δημιουργεί κινηματογραφικά έργα χορού για κάμερα (videodance). Διάρκεια: 9 λεπτά.
Καθήσαμε με τον Αντώνη Μπέρτο στα πέτρινα σκαλάκια του Νεωρίου, μετά το τέλος των προβολών και συζητήσαμε για την έμπνευση, την δημιουργία του και τον καλλιτεχνικό του σχεδιασμό. Να, τι μας είπε:
«Στο Rise.Fall.Rise Again, εξερευνώ την έννοια της ταυτότητας, της ετερότητας και της αποδοχής της διαφορετικότητας. Στην αρχή, τοποθετώ τα σώματα των τριών ερμηνευτών στον αστικό χώρο, σε ένα από τα πιο κεντρικά σημεία της Αθήνας στην οδό Πανεπιστημίου, στα Προπύλαια. Ένας χώρος όπου θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η καρδιά της καθημερινότητας της πόλης και το σημείο όπου ξεκινούν οι συλλογικές διεκδικήσεις.
Τα στοιχεία της ταυτότητας του κάθε ατόμου ξεδιπλώνονται μέσα από το δίπολο I am/I am not, με μια ξεκάθαρη στόχευση αυτοπροσδιορισμού που επιλέγει το ίδιο το άτομο επειδή αυτό επιθυμεί. Η αφήγηση οδηγείται σε μια ηχηρή «κινητική κραυγή» από τους τρεις ερμηνευτές: «I am not afraid of diversity» - Δεν φοβάμαι τη διαφορετικότητα και «I will fight against any discrimination» - Θα αγωνιστώ ενάντια σε κάθε διάκριση. Η τελευταία σκηνή τοποθετείται στη σιδηροδρομική γέφυρα του ηλεκτρικού σιδηρόδρομου «Πειραιάς-Κηφισιά», στον σταθμό Καλλιθέας, με φόντο τη διέλευση των τρένων και την ιστορική Σιβιτανίδειο Σχολή. Η γέφυρα ως τόπος αποτυπώνει την πορεία προς τη σύνδεση, αλλά και την αποτυχία σύνδεσης, την ευαλωτότητα, τις νίκες ενάντια στη διάκριση και τον αποκλεισμό αλλά και τις ήττες.
Στο “Rise.Fall.Rise Again” το σώμα ελκύεται από το έξω, μια ασυγκράτητη ορμή του σώματος να συνδεθεί με τα άλλα σώματα της πόλης: για να γίνουν ορατές και ουσιαστικά σεβαστές όλες οι ταυτότητες των ανθρώπων. Είμαι το σώμα μου, είμαι η πόλη μου, είμαστε οι άνθρωποι που αγωνιζόμαστε μαζί για κοινές αξίες, για κάτι μεγαλύτερο.
Οι θεατές βρίσκονται μπροστά σε εικόνες που αφορούν τη μάχη του σύγχρονου σώματος, ενάντια σε διακρίσεις, αποκλεισμούς και φόβους ετερότητας, η οποία πολλές φορές είναι άνιση και οδηγεί το σώμα σε αλλεπάλληλες πτώσεις.
Σημαντικό ρόλο και πηγή έμπνευσης του “Rise.Fall.Rise Again” αποτέλεσε το πολυσύνθετο μουσικό σύμπαν του νορβηγικού συγκροτήματος Ulver, ενός συγκροτήματος που πειραματίζεται με πολλά διαφορετικά μουσικά είδη. Στη μουσική τους σύνθεση “So falls the world”, στήριξε την εικόνα των σύγχρονων σωμάτων που πέφτουν με κάθε ετεροφοβική επίθεση-ακρότητα-δολοφονία: Είναι σαν να σωριάζεται στο έδαφος όχι μόνο το θύμα της επίθεσης αλλά και ολόκληρη η ανθρωπότητα, ολόκληρος ο κόσμος.
Εδώ έρχεται και η έννοια της εσωτερικής απεραντοσύνης. Η εσωτερική απεραντοσύνη είναι το 8ο κεφάλαιο του εξαίρετου βιβλίου του Gaston Bachelard «Η Ποιητική του Χώρου»: Το συγκεκριμένο κεφάλαιο ξεκινά με τη φράση του Rilke. «Ο κόσμος είναι μεγάλος, αλλά μέσα μας είναι βαθύς σαν θάλασσα». Για κάθε σώμα που σωριάζεται στο έδαφος, κυριολεκτικά ή μεταφορικά από μια ετεροφοβική επίθεση, θα υπάρχει πάντα η αίσθηση απεραντοσύνης με την οποία μπορούμε να συνδεθούμε και να δημιουργήσουμε φυσικό και εσωτερικό χώρο για να ξανασηκωθούμε και να φωνάξουμε με τη φωνή, με το σώμα μας, με όλο μας το "είναι": Δεν φοβάμαι τη διαφορετικότητα και θα αγωνιστώ ενάντια σε κάθε διάκριση.
Θεωρώ πολύ σημαντικό να γίνει ο χορός ένας κεντρικός, ένας κρίσιμος λόγος για την εποχή μας και ο δημόσιος χώρος ένας κεντρικός και κρίσιμος χώρος. Τα ψηφιακά μέσα (videodance) μπορούν να αποδειχθούν πολύ σημαντικοί σύμμαχοι για τον παραπάνω σκοπό. Ας νιώσουμε στο σώμα μας, αυτή την ασυγκράτητη ορμή του, να σχετιστούμε με ανθρώπους από διαφορετικά πεδία και να δώσουμε έναν κοινό αγώνα: για το σώμα, τον χορό, τον δημόσιο χώρο, την αίσθηση της κοινότητας και του μοιράσματος σκέψεων και συναισθημάτων, χώρο να ακούσουμε τον άλλο άνθρωπο και να γίνουν ορατές και ουσιαστικά σεβαστές όλες οι ταυτότητες. Στράφηκα στον συνδυασμό του χορού με τον κινηματογράφο, όταν ανακάλυψα ότι τα πράγματα για μένα περνούν μέσα από το σώμα και το βλέμμα. Επίκεντρο στη διδασκαλία μου και στα καλλιτεχνικά μου έργα αποτελεί η πορεία από “το σώμα που προσανατολίζεται στη διεργασία” (the process oriented body) προς “το ποιητικό σώμα” (the poetic oriented body) που στηρίζεται στη συνειδητοποίηση του τρόπου που υπάρχουμε. Οι καλλιτεχνικές μου δουλειές επικεντρώνονται στη διαδοχή των εικόνων που οπτικοποιούν τη διεργασία του σώματος με τελικό στόχο τη μεταμόρφωση του σώματος σε ένα ποιητικό σώμα. Η διαδοχή των εικόνων δένει με τη δραματουργία, ώστε να χτίζεται ένα σύμπαν. Ένα σύμπαν που δεν αναπαράγει τις κοινωνικές συμβάσεις, δίνει χώρο στο διαφορετικό και συνδιαμορφώνει το αδιαμόρφωτο».
Ο Αντώνης Μπέρτος συμμετείχε για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά στο Dance Days Chania στο videodance section. Η πρώτη επαφή με το φεστιβάλ ήταν πέρυσι στην ημερίδα του Dance Days Chania «Το σώμα στον δημόσιο χώρο ως βίωμα και ως πράξη» στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής Μεσογείου σε συνδιοργάνωση του Dance Days Chania Festival και της Σχολής Αρχιτεκτόνων Μηχανικών Πολυτεχνείου Κρήτης. Η εισήγησή του τότε είχε τίτλο: «Το σώμα και η πόλη που κατοικούμε. Όταν τα ψηφιακά μέσα γίνονται σύμμαχος του σώματος και του δημόσιου χώρου».
Για τη δημιουργία των έργων μου ο Αντώνης Μπέρτος, συνεργάζεται με τον κινηματογραφιστή Βαγγέλη Παπαευαγγελίου. «Η κινηματογράφηση επιλέγουμε να χαρακτηρίζεται από μια ιδιαίτερη αισθητική και έντονα ανθρωπιστική ματιά με εκρηκτικές εναλλαγές ρυθμών και πλάνων που αποδίδουν τις χορογραφικές και δραματουργικές λεπτομέρειες στο έπακρο και θέτουν ταυτόχρονα τη σωματικότητα και την ποιητική αφήγηση σε ρόλο πρωταγωνιστή. Πολύ σημαντικός στόχος είναι η κάμερα να μετουσιώνεται σε ένα βλέμμα με πρόθεση: Να συμπεριλάβει, να ενσωματώσει όλα τα κομμάτια που ήταν διαχωρισμένα, τον κατακερματισμένο εαυτό, ένα βλέμμα πλήρους αποδοχής, ένα θεραπευτικό βλέμμα. Είναι το σημείο συνάντησης της ιδιότητας μου ως ψυχολόγος και καλλιτέχνης».
Videodance: Rise.Fall.Rise Again
Σύλληψη-Δραματουργία-Σκηνοθεσία: Αντώνης Μπέρτος - Dare.Dance.Digitalize
Σκηνοθεσία-Κινηματογράφηση-Μοντάζ: Βαγγέλης Παπαευαγγελίου
Ερμηνεύουν:
Ίνα Βαρκά
Ιωάννα Καρατέγου
Αντώνης Μπέρτος
Χορογραφία: Οι ερμηνευτές
Μουσική : Ulver- Rolling Stone
Ulver-So falls the world
"i am another"
Το Rise.Fall.Rise Again δημιουργήθηκε στο πλαίσιο του προγράμματος "i am another". Το συγκεκριμένο πρόγραμμα υπήρξε ένα πολύπλευρο και πολυσύνθετο project που σχεδίασε ο Αντώνης Μπέρτος μαζί με τη χορογράφο Jacqueline Fischer (χορεύτρια της Pina Bausch μαζί με τον Δάφνι Κόκκινο) από το THEATER DER KLÄNGE στο Düsseldorf, τη Ναταλί Πεταλά και τη Julia Hallebach υπεύθυνες στην iJAB (Υπηρεσία Διεθνών Δραστηριοτήτων για τη Νεολαία) στη Βόννη και τη Fenna Godhoff από τον οργανισμό νέων Arbeit und Leben NRW . Συνεργάστηκαν 4 οργανισμοί: DARE DANCE DIGITALIZE (Αθήνα), Κυμοθόη - Kimothoi Άμκε Παραστατικών Τεχνών Θόη (Μονεμβασιά), Theater der Klange και Arbeit und Leben (Düsseldorf). Στο πρόγραμμα συμμετείχαν 35 νέοι και νέες,18-29 ετών από Ελλάδα και Γερμανία. Οι συμμετέχοντες ήταν επαγγελματίες νέοι χορευτές, νέοι πολιτικοί επιστήμονες, κοινωνιολόγοι και νέοι κινηματογραφιστές. Στόχος του προγράμματος ήταν οι νέοι να συναντηθούν και με την καθοδήγηση των επαγγελματιών να δημιουργήσουν videodances, video και live dance performance ενάντια στον ρατσισμό και με πρόσθετες θεματικές τις έννοιες της ταυτότητας και ετερότητας.
Το πρόγραμμα χωρίστηκε σε τρεις φάσεις:
Α’ Φάση: Οι συναντήσεις από τον Φεβρουάριο του 2022 έως και αρχές Ιουλίου πραγματοποιήθηκαν διαδικτυακά μεταξύ Ελλάδος και Γερμανίας.
Στην Α’ Φάση οι νέοι χρησιμοποιώντας κάμερες που δόθηκαν από το πρόγραμμα τράβηξαν σύντομα πλάνα από την πόλη τους την Αθήνα και το Düsseldorf, με θέμα τον ρατσισμό, την ταυτότητα και ετερότητα.
Β’ Φάση: 8ήμερο residency στην Κυμοθόη στη Μονεμβασιά και open air παρουσίαση στο κάστρο.
Γ’ Φάση: 8ήμερο residency στο THEATER DER KLÄNGE στο Düsseldorf και παρουσίαση στο θέατρο του Humbold Gymnasium
Το πρόγραμμα χρηματοδοτήθηκε:
Α+Β φάση: -Υπουργείο Νεολαίας της Γερμανίας (Federal Ministry of Foreign Affairs, Senior Citizens, Women and Youth)
-Ελληνογερμανικό Ίδρυμα Νεολαίας ( ΕΓΙΝ-DGJW).
-Με την υποστήριξη του προγράμματος «Living Labs: International Places for Tolerance» του iJAB (International Youth Work Bonn/Germany).
Γ’ Φάση: -Υπουργείο Νεολαίας της Γερμανίας (Federal Ministry of Foreign Affairs, Senior Citizens, Women and Youth)
Κατά τη διάρκεια της Α’ Φάσης, εκτός από τη Jacqueline Fischer και τον Αντώνη Μπέρτο, δίδαξαν η Άρτεμις Μανάκου (σωματικό θέατρο), η Μαρία Ζερβού (παιδαγωγική του θεάτρου), ο Βαγγέλης Παπαευαγγελίου (κινηματογραφικές τεχνικές) και ο Jeorg Lensing (sound design).
Σύντομο βιογραφικό του Αντώνη Μπέρτου
Ο Αντώνης Μπέρτος είναι ψυχολόγος διαθεματικός καλλιτέχνης, εμπνευστής και ιδρυτής του «Dare Dance Digitalize», το οποίο αποτελεί ένα ολοκληρωμένο διαθεματικό project. Στόχο έχει να φέρει το σωματικό θέατρο/χορό και την ψυχολογία πιο κοντά στην κοινωνία και την ψηφιακή τεχνολογία. Υπήρξε ένα από τα 30 project ανάμεσα σε 700 προερχόμενα απ’ όλη την Ευρώπη, που επιλέχθηκε για την καλλιτεχνική και διαθεματική καινοτομία του και χρηματοδοτήθηκε από το ευρωπαϊκό πρόγραμμα i-portunus creative europe να ταξιδέψει στο Ντύσσελντορφ της Γερμανίας, 1-18 Νοεμβρίου του 2019. Η μεθοδολογία του Dare.Dance.Digitalize έχει εγκριθεί από το Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής στην Ελλάδα τον Φεβρουάριο του 2021 και από την iJab Youthwork στη Βόννη της Γερμανίας, τον Ιανουάριο του 2022.
Σπούδασε ψυχολογία στο Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών, σωματικό θέατρο και χοροθέατρο στο εργαστήρι Πλεύσις, με τον Αντώνη Κουτρουμπή και υποκριτική στη σχολή Δραματικής Τέχνης του Άκη Δαβή (Άκης Δαβής, Ρούλα Πατεράκη, Μαρία Αγγέλου κ.α.). Συμπλήρωσε την εκπαίδευσή του με ταχύρρυθμα σεμινάρια σύγχρονου χορού. Διαθέτει 18 χρόνια εμπειρίας στο πεδίο, σε εθνικά και ευρωπαϊκά προγράμματα. Όσον αφορά τον τομέα της ψυχολογίας, πραγματοποίησε τη μετεκπαίδευσή του στην Επικοινωνία Δίχως Βία & στο Κέντρο Έρευνας και Δράσης για την Ειρήνη. Αυτή την περίοδο, συνεχίζει την μετεκπαίδευσή του στο Athens Gestalt Foundation, ως εκπαιδευόμενος ψυχοθεραπευτής Gestalt.
Αποτελεί Co-artistic Director του Dare Dance Festival που πραγματοποιήθηκε τα τρία τελευταία χρόνια στο cinema Ideal και στο cinema Δαναός στην Αθήνα, μαζί με την Άρτεμις Μανάκου (Co-artistic Director) και τον Βαγγέλη Παπαευαγγελίου (Cinematographer). Επιπλέον, πραγματοποιεί μαθήματα κίνησης για ενήλικες που καταλήγουν στη δημιουργία videodance στο Gazsymphony Dance Studio στου Ψυρρή.
Dare.Dance.Digitalize official website: https://thefaceofmen.wixsite.com/the-3d-project
