Η γλυπτική καθρεφτίζει ίσως περισσότερο από κάθε άλλη μορφή Τέχνης την αρχέγονη προσπάθεια του ανθρώπου να αποδώσει πλαστικά τον κόσμο του και το πνεύμα που τον διαπνέει. Τα έργα της τα τοποθετημένα στον δημόσιο χώρο συνδέονται, μαζί με τα κτήρια που τον συγκροτούν, άμεσα με το συλλογικό της πόλης, το μορφώνουν και το καθορίζουν, μαρτυρούν ως τοπόσημα τις εκάστοτε κοινωνικοπολιτικές του διαστάσεις. Η σημερινή πόλη των Αθηνών, με τη συστηματικά σβησμένη μνήμη και την εξ ολοκλήρου πλέον παράδοσή της στην τουριστική βιομηχανία, το δείχνει χωρίς αναστολές. Με τις περισσότερες πλατείες της εγκλωβισμένες μέσα στα λαμαρινένια εργοτάξια του μετρό ή ισοπεδωμένες, τα πεζοδρόμια σπασμένα, τα κτήρια του παρελθόντος να καταρρέουν πίσω από προστατευτικά δίχτυα, σε αντίθεση με τα κατάφωτα, επηρμένα μέσα στην πομπώδη αισθητική τους ανακαινισμένα ξενοδοχεία, εστιατόρια ή καφενεία. Και με τα ιδεολογικά στημένα μέσα στο ίδιο σκεπτικό της αναθεώρησης, αδιάφορα έως κακότεχνα στην πλειονότητά τους μνημεία των αγωνιστών ή των σύγχρονων μορφών του πολιτισμού που κοσμούν τους εμβληματικούς δρόμους της, απότοκα απευθείας αναθέσεων των κρατούντων τη χώρα. Ενώ οι εξαιρέσεις απομακρύνονται, τα ίχνη της ναζιστικής κατοχής και του Εμφυλίου σκεπάζονται ή κρύβονται μέσα σε εισόδους πολυκατοικιών, προωθώντας έτσι την παρακμιακή, αποικιοκρατική συνθήκη που όλοι βιώνουμε.
Τα «Αναδυόμενα στοιχεία» του Κυριάκου Ρόκου
Ο Κυριάκος Ρόκος αποτελεί μια σημαίνουσα περίπτωση της σύγχρονης γλυπτικής. Τα έργα των τελευταίων δεκαετιών που εκθέτει στη μικρή, πλην όμως σημαντική και αφιερωμένη αποκλειστικά στη γλυπτική P.gallery/sculpture, στο Κολωνάκι, διατυπώνονται με μια γλώσσα μεστή, έμπλεη κριτικής ειρωνείας για το σήμερα που συμπεριλαμβάνει χωρίς φόβο το χθες της αφομοιωμένης γνώσης τόσο της κλασικής γλυπτικής όσο και του μοντερνισμού και της ίδιας της Ιστορίας. Κινούνται ανάμεσα στον απτό ρεαλισμό των ιδιαίτερων γνωρισμάτων της μορφής ή του γεωμετρικού σχήματος και στην ονειρική τους αφαίρεση, τη σμιλεμένη πάνω στην ακρίβεια του σχεδίου, μπρούτζινη, ξύλινη, μαρμάρινη φόρμα και την ανολοκλήρωτη ή ακατέργαστη. Που συνδέονται σε ένα πολύμορφο, κερματισμένο όλον. Ο θεατής τους είναι αναγκασμένος, για να το συλλάβει και να το αντιληφθεί, να το περιτριγυρίσει. Αντικρίζει το παράδοξο θαύμα της γέννησης σχηματοποιημένο ως μια χρυσή σφαίρα που προβάλλει κάτω από μια ανακεκλιμένη, σαν γυναικολογική καρέκλα, πολυθρόνα ή ένα τραπέζι με ανοιγμένα ασύμμετρα πόδια. Και τον θάνατο στη φτιαγμένη σαν περικεφαλαία απλού πολεμιστή «κυνέα» του Πλούτωνα. Ακολουθεί την οφιοειδή δομή του κομμένου βίαια κορμού του ευκάλυπτου και βρίσκει στα κοιλώματά του χείλη χαμογελαστά να επιχειρούν τη δική τους «ηρωική έξοδο».
Ανεβαίνει με το βλέμμα τη μικροσκοπική σκαλίτσα για να χαθεί ανάμεσα στις αμφίφυλες, πλασμένες σαν μάσκες, νεαρές γυναικείες και γερασμένες αντρικές όψεις της «μαγικής νύχτας». Παρακολουθεί το σχεδόν πανταχού παρόν στιβαρό χέρι -χέρι χειρώνακτα- να κρατά σφιχτά τη βαλίτσα του μετανάστη με τα λιωμένα συντρίμμια και τα άθικτα, στιλπνά πρόσωπα της μνήμης που ξεχειλίζουν και απλώνονται. Να προσπαθεί να αποτρέψει τη σύνθλιψη της όμορφης μορφής με το «εξαιρετικά παρθένο πικρό χαμόγελο» από τον τενεκέ του λαδιού της επιβίωσης. Είναι «το χέρι που», καθώς έγραφε ο σκαπανέας της μοντέρνας γλυπτικής Μπρανκούζι, «σκέφτεται και ανακαλύπτει τη σκέψη του υλικού… αλλά και την ουσία των πραγμάτων» που κρατούν κρυμμένη από την κοινή θέα.
Info
Κυριάκος Ρόκος, «Αναδυόμενα στοιχεία»
P.gallery/sculpture, Κουμπάρη 6, Κολωνάκι
Διάρκεια έκθεσης: 23 Μαΐου-29 Ιουνίου 2024
Ωρες λειτουργίας: Τρ./Πέμ./Παρ.: 11 π.μ.-7 μ.μ., Τετ./Σάβ. 11 π.μ.-3 μ.μ.
