Η Μυρσίνη Ζορμπά επιστρέφει σήμερα -και επισήμως-στη Ρώμη των νεανικών της χρόνων, καθώς γίνεται η επίσημη τελετή παραλαβής του αρχείου της από το Πανεπιστήμιο Sapienza , στο πλαίσιο μιας επιστημονικής ημερίδας που είναι αφιερωμένη στους «Πολιτισμικούς διαμεσολαβητές της Ιταλίας στη δεκαετία του ‘60». Ήταν δική της επιθυμία να δωρίσει το αρχείο της στο μεγαλύτερο πανεπιστήμιο κλασικών σπουδών της Ευρώπης. Θα γίνει παρουσίαση της ιστορίας της δωρεάς του αρχείου της Μυρσίνης από τον πανεπιστημιακό Χρήστο Μπιντούδη -ο οποίος και το παρέλαβε από το σπίτι της στα Εξάρχεια, τα περασμένα Χριστούγεννα- και την F. Zaccone, που είναι οι δύο από τους τρεις ιδρυτές του Εργαστηρίου Νεοελληνικών Σπουδών «Μυρσίνη Ζορμπά». 4000 τόμοι, 57κιβώτια, 997 κιλά χαρτί μετακόμισαν από τα Εξάρχεια στη Ρώμη για να γίνουν αντικείμενο ακαδημαϊκής μελέτης, μετά την ταξινόμηση και την ψηφιοποίησή του. Πολύτιμα ευρήματα είναι και ανέκδοτα ποιήματα, θεατρικά έργα, αλλά και ένα μυθιστόρημα της Μ.Ζ. αποδεικνύοντας τη λόγια φύση της. Η καθηγήτρια Sonia Antonini θα αναφερθεί στην «Άφιξη της Μυρσίνης Ζορμπά στην Ιταλία το 1973», ο Antonello Folco Biagini στις «Σπουδές της Μ.Ζ. στη Φιλοσοφία του Δικαίου στη Sapienza στις αρχές των ‘70» , ο Αντώνης Λιάκος στις «Διανοητικές τροχιές της ζωής της Μ.Ζ», ενώ για το συνολικό της έργο θα μιλήσουν ο πανεπιστημιακός Ν. Αλεβιζάτος («Μεταφράζοντας τον Αντόνιο Γκράσμι την περίοδο της Χούντας»), ο K. Κορνέτη (για την πολιτική της δράση) , η Λ. Τσιριμώκου (για το μεταφραστικό της έργο), η ποιήτρια Παυλίνα Μάρβιν (για το ΕΚΕΒΙ), η M. Βλάχου και η ιστορικός Ι. Λαλιώτου για την «κριτική ματιά της Μ.Ζ. στον πολιτισμό και την πολιτική. Η συνεχής εξέλιξη της θεωρητικής σκέψης, η αγωνία της Μ.Ζ.».
Παρακολουθείστε την εκδήλωση στη διεύθυνση: https://uniroma1.zoom.us/j/84833855339
Το Εργαστήρι Νεοελληνικών Σπουδών
Ποιο είναι όμως το Εργαστήρι Νεοελληνικών Σπουδών που επέλεξε η Μ.Ζ. να δωρίσει το αρχείο της; Ιδρύθηκε τον Απρίλιο του 2019 και είναι ένα αυτόνομο εργαλείο μέσα στο Τμήμα Ευρωπαϊκών, Αμερικανικών και Διαπολιτισμικών Σπουδών, όπου διδάσκονται 24 ξένες γλώσσες. Το μανιφέστο τους είναι η διαπολιτισμικότητα και η διεπιστημονικότητα και όχι η εξουσία τής μιας γλώσσας. Δεν ακολουθεί μια εθνοκεντρική προσέγγιση στον τομέα της Φιλολογίας, αλλά μελετά τις γέφυρες μεταξύ των πολιτισμών. Δεν έχει «φοιτητές», γιατί είναι ένα εργαλείο του Τμήματος που απευθύνεται όχι μόνο στην πανεπιστημιακή κοινότητα αλλά και στην κοινωνία των πολιτών. Αυτή είναι και η διαφορά μεταξύ του Εργαστηρίου και της Έδρας. Η Μ.Ζ έριξε τον σπόρο της λέξης «Εργαστήρι» όταν, σε συνέντευξή της, είπε πως αυτή είναι η καταλληλότερη λέξη, γιατί δείχνει τη συνεχή εξέλιξη της έρευνας. Όμως η ιδέα να ονομαστεί το Εργαστήρι «Μυρσίνη Ζορμπά» προέρχεται από τη Δδιευθύντρια του Τμήματος της Έδρας -την Καμίλα Μίλιο-. καθηγήτρια της Γερμανικής Φιλολογίας, η οποία γνώρισε τον Νοέμβριο του 2021 τη Μ.Ζ. και προλόγισε τη βράβευσή της. Την απόφασή αυτή την ανακοίνωσαν στην ίδια τη Μ.Ζ. και υπάρχει μια ιστορική επτασέλιδη απάντησή της , όπου ουσιαστικά ξεδιπλώνει τη ζωή και στην σχέση της με την Ιταλία. Ή επιστολή αυτή χρονικά συμπίπτει με την περίοδο που γράφει τις «σΣημειώσεις της από την εποχή των προσδοκιών» ( εκδόσεις Πόλις). Η ονοματοδοσία έγινε τον Μάιο του 2022 σε βράβευση της πρώην υπουργού από το Πανεπιστήμιο της Ρώμης .
Η πρώτη δράση του Εργαστηρίου είναι η δωρεάν διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας -με επιστημονική μεθοδολογία- σε όσους επιθυμούν εντός και εκτός Πανεπιστημίου. Την πρώτη χρονιά για 20 θέσεις οι εγγραφές σταμάτησαν στις 187… Το όριο είναι 20 φοιτητές.
Δεύτερη δράση στον τομέα της γλώσσας είναι ένα πρόγραμμα που το 2017 ονομαζόταν «Τα νεοελληνικά στα Κλασικά Λύκεια της Ρώμης» και σήμερα «Τα νεοελληνικά στα Λύκεια της Ρώμης». Διδάσκουν νεοελληνικά χωριστά σε καθηγητές και μαθητές των Λυκείων. Συνήθως συμμετέχουν 3-6 Λύκεια της Ρώμης ανά έτος. Διδάσκουν τη σύγχρονη νεοελληνική, με λογότυπο το Ω, στέλνοντας το μήνυμα ότι μπορείς να μάθεις ελληνικά και χωρίς να γνωρίζεις αρχαιοελληνικά. Στην Ιταλία οι μαθητές των Κλασικών Λυκείων όταν φτάνουν στο Πανεπιστήμιο γνωρίζουν πολύ καλά αρχαία.
Τρίτη δράση είναι το «Νεοελληνικό Παρατηρητήριο», αφιερωμένο στον Μάριο Βίττι. Πρόκειται για μια ιστοσελίδα με 3 application, όπου μαζεύεται οποιαδήποτε γραπτό υλικό έχει κυκλοφορήσει στην ιταλική γλώσσα για την Ελλάδα από το 1821 μέχρι το 2021… Λογοτεχνία, θέατρο και Ιστορία. Εντοπίζεται και διασώζεται το υλικό με τα τρία ερευνητικά κλικ. Η μετάφραση είναι κομμάτι του Παρατηρητηρίου και όποιος γνωρίζει το έργο της Μ.Ζ., η λέξη «μετάφραση» είναι ο σύντροφος σε ολόκληρη τη ζωή της.
Τέταρτη δράση,η εκδοτική. Το Εργαστήρι δημιούργησε 2δύο εκδοτικές σειρές σε σε συνεργασία με ιδιώτες εκδότες, χωρίς να χρησιμοποιεί τον εκδοτικό οίκο του Πανεπιστημίου [: «Κείμενα ελληνοϊταλικού πολιτισμού» που αφορούν τις διαπολιτισμικές σχέσεις Ελλάδας - Ιταλίας και κείμενα με τον τίτλο « Εν συντομία», όπου θα φιλοξενηθούν κείμενα μικρής φόρμας μετά το 2001. Έτσι προτείνεται ένα κομμάτι της ελληνικής λογοτεχνίας στο ιταλικό κοινό, όχι όμως ένας κανόνας.
Πέμπτη δράση: «Μερκούριο» ή «Ο Ερμής», πρόγραμμα με εξωστρεφή χαρακτήρα και διάδραση με τον πολίτη. Ο «Μερκούριο» συλλέγει οποιεσδήποτε πληροφορίες που κυκλοφορούν στην Ιταλία για την Ελλάδα, εκδόσεις αλλά και εκδηλώσεις πάσης φύσεως. Έτσι, για μια ολόκληρη βδομάδα (4-12 Μαΐου), σχολεία, βιβλιοθήκες, το δημαρχείο μιας περιοχής στην Frackati της Ρώμης ασχολήθηκε με τον Καβάφη, ενώ οι μαθητές μελετούν τον ποιητή όλη τη χρονιά.
Καβάφης, Ελύτης, Σεφέρης, Ρίτσος έχουν μεγάλη απήχηση στην ιταλική διανόηση, ενώ είναι υπό έκδοση τα «Άπαντα» της Κικής Δημουλά με μεγάλο αγοραστικό κοινό. Υπήρξε ένα κενό στην εκδοτική δραστηριότητα της ελληνικής πεζογραφίας στην Ιταλία έως το 1990. Όμως βρέθηκε ο εκδότης Κροτσέτη -με ελληνικές ρίζες- και δημιούργησε στο Μιλάνο το λογοτεχνικό περιοδικό «Poesia» συμβάλλοντας στην αλλαγή της εικόνας της ελληνικής πεζογραφίας στην Ιταλία. Τώρα πια δεν υπάρχει μεταφραστικό κενό για τον 20ό αιώνα, γιατί όλα τα σημαντικά κείμενα της ελληνικής πεζογραφίας μεταφράστηκαν από τον Κροτσέτη. Σε αυτό το Εργαστήρι επέλεξε η Μ.Ζ. να χαρίσει το αρχείο της.
