Ο πρωτοπόρος Ρώσος σκηνοθέτης Τιμοφέι Κουλιάμπιν, μετά το εμβληματικό, σχεδόν ιστορικό πια, ανέβασμα στη νοηματική γλώσσα της παράστασης «Τρεις Αδελφές» του Τσέχοφ, επιστρέφει στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου, αυτή τη φορά έχοντας στα σκηνοθετικά του χέρια την «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη. Σχημάτισε έναν σπουδαίο και πολλά υποσχόμενο θίασο, με την Ανθή Ευστρατιάδου να υποδύεται την Ιφιγένεια, τη Μαρία Ναυπλιώτου την Κλυταιμνήστρα, τον Νικόλα Παπαγιάννη στον ρόλο του Μενέλαου, τον Δημήτρη Παπανικολάου ως Πρεσβύτη, τον Θάνο Τοκάκη στον ρόλο του Αχιλλέα και τον Νίκο Ψαρρά που θα υποδυθεί τον Αγαμέμνονα. Μια σπουδαία ομάδα από εκλεκτούς ηθοποιούς θα απαρτίσει και τον χορό: Δημήτρης Γεωργιάδης, Χρήστος Διαμαντούδης, Μάριος Κρητικόπουλος και Αλέξανδρος Πιεχόβιακ.
Το σπουδαίο αυτό έργο σε αυτό το ανέβασμά του στο εδώ και τώρα φορτίζεται από τη σύγχρονη πραγματικότητα, αφού γεννιέται σκηνικά ανάμεσα σε δύο ενεργούς και ακόμα εξελισσόμενους πολέμους που απασχολούν και στοιχίζουν τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Έτσι κι αλλιώς η θυσία της Ιφιγένειας έρχεται ακριβώς να μας θυμίσει πως οι πόλεμοι καταπίνουν αδιακρίτως και παράλογα αίμα αθώων. Η Τέχνη, που πάντα προηγείται της πραγματικότητας, οφείλει να επαναλαμβάνει αυτές τις ιστορίες ξανά και ξανά, αποκαλύπτοντας τους συμβολισμούς τους και τοποθετώντας τες με ορμή σε αυτά που συμβαίνουν γύρω μας σήμερα. Η Τέχνη έχει τη δύναμη, υποδόρια αλλά και με την ευθύτητα των λέξεων και των ιστοριών της, να ξεμπροστιάζει την πραγματικότητα, να ξεμπροστιάζει τον παραλογισμό των ανθρώπων, να μην επιτρέπει τη λήθη. Και αυτό το κείμενο είναι από αυτά που αριστοτεχνικά έχουν τη δύναμη να διεισδύουν στην πραγματικότητα και να υπενθυμίζουν το τραγικό τέλος τέτοιων ανθρώπινων τραγικών αποφάσεων.
Η «Ιφιγένεια εν Αυλίδι» του Ευριπίδη είναι ένα από τα πιο σύνθετα κείμενα της αρχαίας δραματουργίας και έρχεται σε μια εποχή εντελώς ηλεκτρισμένη από αδιανόητους πολέμους και αγριότητες. Έρχεται τρομακτικά επίκαιρο, περισσότερο ως μια κραυγή παρά ως μια απλή θεατρική πράξη. Το κείμενο αναδίδει αυτή τη μυρωδιά του πολέμου και, παρότι δεν βλέπουμε μάχες, το ερώτημα που υποβόσκει είναι το «πότε θα γίνει ο πόλεμος και όχι το αν», όπως χαρακτηριστικά σχολιάζει ο Κουλιάμπιν, έχοντας ήδη καταπιαστεί με το έργο που αναμένεται να κάνει πρεμιέρα 5 και 6 Ιουλίου στην Επίδαυρο. Η θυσία της Ιφιγένειας είναι μια αδιανόητη θυσία και γίνεται το πιο επίκαιρο σύμβολο της αδιανόητης «θυσίας» ανθρώπων ως αποτέλεσμα ενός εμπόλεμου ανθρώπινου παραλογισμού. Όπως χαρακτηριστικά λέει και ο δραματολόγος Roman Dolzhanskiy, «η παράσταση θα εστιάσει στο θέμα του πολέμου αλλά και σε αυτή την αδιανόητη θυσία για να ξεκινήσει ο πόλεμος».
Είναι ξεκάθαρο και ευτυχές ότι ο Κουλιάμπιν και η ομάδα του δεν έχουν κλείσει τα μάτια τους απέναντι στους πολέμους που ρυπαίνουν την ανθρωπότητα σε παρόντα χρόνο και μας υπόσχονται μια παράσταση που θα έχει καταπιεί με έναν τρόπο αυτή την πραγματικότητα για να μας ταρακουνήσει και να μην επιτρέψει τον δρόμο της λήθης όταν αυτός επιβάλλεται με διάφορους τρόπους κάτω από τη μύτη μας. Για αυτό είναι και χαρακτηριστικά συγκινητικός και ο τρόπος που ορίζει την Τέχνη ο ίδιος, φορτίζοντας έτσι και την προσδοκία μας για αυτή την ανακουφιστική αντιπολεμική έναρξη στα φετινά Επιδαύρια: «Η Τέχνη ανακαλύπτει τις ανθρώπινες πληγές. Σε κάνει να βλέπεις τα πράγματα από μια διαφορετική γωνία και να αμφιβάλλεις για ό,τι φαίνεται προφανές. Ολοκληρώνει το πώς βλέπουμε τον κόσμο. Η Τέχνη δεν προσπαθεί να πείσει, δεν είναι διδακτική. Απλώς σε προκαλεί να ανακαλύψεις νέες έννοιες».
