Στο νέο έργο της η Νεφέλη Μαϊστράλη, η οποία πρόσφατα τιμήθηκε με το βραβείο «Ελευθερία Σαπουντζή», εμπνέεται από ένα διάσημο έγκλημα που συντάραξε την Ελλάδα στις αρχές του 20ού αιώνα, το «έγκλημα της Χαροκόπου» ή «έγκλημα του αιώνα», όπως το χαρακτήρισαν οι δημοσιογράφοι της εποχής. Το 1931, ανήμερα των Θεοφανίων, στις όχθες του ποταμού Κηφισού ξεβράζονται σακιά που περιέχουν ένα διαμελισμένο πτώμα. Η έρευνα της αστυνομίας θα υποδείξει ως ενόχους την πεθερά, τη σύζυγο, τον ξάδελφό της και την υπηρέτρια του σπιτιού. Η κοινή γνώμη συνταράσσεται όχι μόνο από την αγριότητα του εγκλήματος, αλλά ειδικότερα από το γεγονός ότι οι βασικοί δράστες είναι γυναίκες. Η σκληρή πατριαρχική κοινωνία αδυνατεί να πιστέψει ότι μια γυναίκα -ακόμη κι αν είναι θύμα χρόνιας κακοποίησης, όπως αποδείχτηκε στη δίκη- είναι ικανή για μια τόσο φρικιαστική πράξη. Η παράσταση ανεβαίνει στο Θέατρο Πόρτα κάθε Δευτέρα και Τρίτη, στις 9 μ.μ., με πρωταγωνιστές τους Ελένη Ουζουνίδου, Εριέττα Μανούρη, Νεφέλη Μαϊστράλη, Γιώργο Παπανδρέου και Ιωάννη Κοτίδη. Εμείς συναντήσαμε τη συγγραφέα του έργου Νεφέλη Μαϊστράλη αλλά και τον σκηνοθέτη Θανάση Ζερίτη, που μας μίλησαν για αυτή την πολύ ιδιαίτερη παράσταση που έχει ήδη αφήσει το θεατρικό της στίγμα στην πόλη.
Νεφέλη Μαϊστράλη: Δίνουμε χώρο στα πρόσωπα να πούνε την ιστορία τους
«Το “έγκλημα της Χαροκόπου” έγινε ρεμπέτικο τραγούδι, επιθεωρησιακό νούμερο, χρονογράφημα, μέχρι και παράσταση Καραγκιόζη. Ωστόσο, στις περισσότερες περιπτώσεις τα γεγονότα που υπογραμμίζονταν ήταν η πανουργία και η βίαιη φύση των δύο γυναικών που διατάραξαν τις ισορροπίες της οικογενειακής εστίας και κατακρεούργησαν τον κύρη του σπιτιού. Στο δικό μας έργο επιχειρούμε να αναβιώσουμε σκηνικά το συμβάν από την οπτική γωνία των δραστών, δίνοντας έμφαση στα βαθύτερα κίνητρά τους και στον αντίκτυπο που είχε η πράξη τους στον κοινωνικό περίγυρο. Δίνουμε χώρο στα πρόσωπα να πούνε την ιστορία τους και να κοιτάξουν στον καθρέφτη την ταμπέλα που τους φορέθηκε. Αυτός είναι και ο δραματουργικός πυρήνας του έργου, που εμπνέεται από το αληθινό γεγονός και το ανοίγει σε σύγχρονες προβληματικές, όπως είναι η ενδοοικογενειακή βία και οι ριζωμένες πατριαρχικές δομές. Στο επίκεντρο βρίσκεται η έννοια της κοινωνικής ταμπέλας, της λεγόμενης ρετσινιάς, και πώς τα άτομα αυτοπροσδιορίζονται βάσει αυτής μέχρι τον θάνατό τους. Το “έγκλημα της Χαροκόπου” έχει μείνει στην Ιστορία ως η φριχτή δολοφονία ενός συζύγου από την πεθερά και τη γυναίκα του. Ωστόσο, η αλήθεια είναι ότι καμιά απ’ τις δύο δεν υπήρξε φυσικός αυτουργός του εγκλήματος, ενώ έχουν αποσιωπηθεί επιμελώς το ποιόν του θύματος και οι δυναμικές των σχέσεων που αναπτύχθηκαν μέσα στο γωνιακό σπίτι στην Καλλιθέα του 1931, όπου συνέβησαν όλα».
Θανάσης Ζερίτης: Εστιάζουμε στις στιγμές που μας αφορούν και μας πονούν ακόμα
«Στόχος μας δεν ήταν να ανεβάσουμε στη σκηνή μια ιστορία του ’30, αλλά να προσπαθήσουμε να εστιάσουμε στη διαχρονικότητα, στις στιγμές που αναλλοίωτα μέσα στον χρόνο μας αφορούν και μας πονούν ακόμα, με οδηγό πάντα το κείμενο της Νεφέλης, που εύστοχα χρησιμοποιεί την εποχή μόνο για να αναδείξει τις συνθήκες και όχι για να τις εξωραΐσει. Έτσι η δημιουργική διαδικασία και για εμένα προσωπικά αλλά και για τους συνεργάτες μου (Γεωργία Μπούρδα: σκηνικά-κοστούμια, Ερατώ Κρεμμύδα: μουσική, Κατερίνα Φώτη: κίνηση, Σάκης Μπιρμπίλης: φώτα, Ελένη Τσιμπρικίδου: βοηθός σκηνοθέτη) οδήγησε σε μονοπάτια που ούτε εμείς οι ίδιοι είχαμε φανταστεί. Μεγάλο στοίχημα κατά τη δημιουργία της παράστασης αποτέλεσαν για μας οι βίαιες σκηνές και η προσπάθεια να μεταφερθεί η αίσθηση στους θεατές όσων βίωσαν οι ηρωίδες μέσα σ’ αυτό το σπίτι, αλλά και η ίδια η στιγμή του φόνου καθώς και όσα προηγήθηκαν και ακολούθησαν. Στόχος της παράστασης ωστόσο δεν είναι ούτε να σοκάρει ούτε να προκαλέσει ούτε να δώσει μια καθαρή απάντηση για την οριακή ψυχολογία των ανθρώπων που καταφεύγουν σε τόσο ακραία βίαιες πράξεις. Αντίθετα, στοχεύει στο να αναδείξει τις κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες, τις πεποιθήσεις και τα στεγανά που οδηγούν σ’ αυτές τις πράξεις, που δυστυχώς έπειτα από σχεδόν εκατό χρόνια δεν διαφέρουν και τόσο όσο θέλουμε να πιστεύουμε».
