Εχοντας ως επίκεντρο τη σχέση ενός συγγραφέα με τη σύζυγό του και την ετεροθαλή αδελφή του, «Ο Μικρός Έγιολφ» σκιαγραφεί το σπαρακτικό πορτρέτο μιας οικογένειας αντιμέτωπης με το γκρέμισμα όλων της των ψευδαισθήσεων. Είναι μια βαθιά διερεύνηση της κτητικής, μονομανούς αγάπης και της τυφλής εγωκεντρικής προσήλωσης σε έναν απόλυτο σκοπό, ένα δοκίμιο πάνω στις έννοιες του καθήκοντος και της ενοχής, της τιμωρίας και του ελέους. Η κατάρρευση της πλάνης που αγκαλιάζει ολόκληρο τον κόσμο τους οδηγεί τα πρόσωπα του έργου να συνειδητοποιήσουν ότι η εγκατάλειψη των ονείρων και η παραδοχή της πτώσης ανοίγουν τον δρόμο για την ανάσταση και τη λύτρωση. Αυτό το αριστούργημα της παγκόσμιας δραματουργίας ανεβαίνει σπάνια και αυτή τη φορά πέφτει στα χέρια της Ομάδας Θεάτρου X-Act Art και κάνει πρεμιέρα την Κυριακή 28 Ιανουαρίου στο Από Μηχανής Θέατρο μετά το πρώτο του ανέβασμα από την ίδια ομάδα σχεδόν 10 χρόνια πριν. Εμείς συνομιλήσαμε με τους συντελεστές της παράστασης για το έργο, την παράσταση και αυτή τους τη σκηνική συνάντηση.
Γιώργος Χαρατζάς (Ηθοποιός, σκηνοθέτης)
Εργο βαθιά φιλοσοφικό, που αποπνέει έναν ροκ ρομαντισμό
Είμαστε εξαιρετικά χαρούμενοι που ξαναπαρουσιάζουμε στο Από Μηχανής Θέατρο τον «Μικρό Έγιολφ» του Ίψεν, ένα αριστούργημα της παγκόσμιας δραματουργίας. Τον «Μικρό Έγιολφ» που κάναμε το 2013 σε έναν χώρο στην Πλάκα με πολύ μικρή χωρητικότητα τον είδαν ελάχιστοι θεατές. Ο τότε πρόεδρος του Νορβηγικού Ινστιτούτου (ο Ίψεν ήταν Νορβηγός) μας είπε ότι ήταν «ο καλύτερος Ίψεν που είχε δει ποτέ στην Ελλάδα» και μας προέτρεψε, όπως και πολλοί άλλοι, να μεταφέρουμε την παράσταση σε μεγαλύτερο χώρο, κάτι που δεν ξεχάσαμε ποτέ.
Ο λόγος που πραγματικά αγαπήσαμε αυτό το έργο είναι ότι συμπυκνώνει όλα τα στοιχεία ψυχολογικού βάθους και μοντέρνας δραστικής γραφής που ως ομάδα αναζητούμε στα κείμενα που ανεβάζουμε. Είναι έργο βαθιά φιλοσοφικό, που αποπνέει έναν ροκ ρομαντισμό μέσα από μια σκληρή υπαρξιακή αναζήτηση. Ακουμπάει διαχρονικά ζητήματα όπως ο έρωτας, ο θάνατος, η αναζήτηση ταυτότητας και νοήματος στη ζωή, ενώ ακολουθεί την κλασική φόρμα ανάπτυξης του δράματος «Ύβρις-Νέμεσις-Κάθαρσις». Μας αποκαλύπτει τα βαθύτερα κίνητρα της ανθρώπινης συμπεριφοράς ανατέμνοντας τις διαπροσωπικές σχέσεις και εξαρτήσεις που τροφοδοτούνται από τις φαντασιώσεις και οδηγούν νομοτελειακά στην έκρηξη, στην εκτόνωση και τελικά, ίσως, στη συγχώρεση. Τούτη η βραδυφλεγής πορεία προς την τελική έκβαση όπως περιγράφεται μέσα από την κρυστάλλινη ποιητική γραφή του Ίψεν αποτελεί, χωρίς υπερβολή, ένα μάθημα συνειδητότητας, ένα μάθημα για το πώς κερδίζεται ή χάνεται η ευτυχία στη ζωή. «Ο Μικρός Έγιολφ» αποτελεί κατά κάποιον τρόπο ένα έργο-ταυτότητα της ομάδας μας.
Οσο για τη σκηνοθεσία, λειτουργήσαμε αφαιρετικά κρατώντας τον ρεαλισμό του έργου μέσα σε ένα άχρονο όσο και διαχρονικό πλαίσιο. Κάνουμε επιλεκτική χρήση του βίντεο, ενώ η διασκευή μας έχει αφαιρέσει από το πρωτότυπο κείμενο τα στοιχεία εκείνα που δεν έχουν αντίκρισμα στην εποχή μας. Επί της ουσίας, όμως, η σκηνοθεσία βασίζεται στη ρεαλιστική υποκριτική που χρησιμοποιούμε ως ομάδα από το ξεκίνημά της το 2011. Προσπαθούμε έτσι να πούμε στο κοινό μια ξεκάθαρη ιστορία με αρχή, μέση και τέλος. Να κινητοποιήσουμε και να προβληματίσουμε.
Αξίζει σε αυτό το σημείο να αναφέρουμε ότι η ομάδα μας -X-Act Art- δημιουργήθηκε από την Κορίνα (Χρυσάιδου) και από εμένα με βάση το σύστημα θεάτρου και υποκριτικής των Μάμετ και Μέισι που ονομάζεται Πρακτική Αισθητική (Practical Aesthetics). Οι θεατρικές ομάδες έχουν νόημα όταν συντελούν στο να αποκτήσουν τα μέλη τους έναν κοινό κώδικα, μια κοινή γλώσσα για το θέατρο και την υποκριτική. Αν αυτό επιτευχθεί και ο σχηματισμός της ομάδας δεν είναι μια λύση ανάγκης και μια συγκυριακή συνεύρεση ηθοποιών χωρίς κοινούς στόχους, τότε πιστεύουμε ότι οι ομάδες μπορούν να προσφέρουν ποιότητα θεάτρου πολύ υψηλότερη από τα τρέχοντα θεατρικά σχήματα που αποτελούνται από συγκολλήσεις «ονομάτων» του εμπορικού θεατρικού κυκλώματος. Για εμάς, δε, η Πρακτική Αισθητική που διδαχθήκαμε στη Νέα Υόρκη και διδάσκουμε στην Ελλάδα από το 2007 αποτελεί το θεμέλιο πάνω στο οποίο έχουν χτιστεί τόσο η συνοχή όσο και η μακροβιότητα της ομάδας μας.
Κορίνα Χρυσάιδου (Ηθοποιός, σκηνοθέτρια)
Τόσο σύγχρονο και διαχρονικό όσο και οι αρχαίες τραγωδίες
Ο «Μικρός Έγιολφ» του Χ. Ίψεν έκανε πρεμιέρα το 1894, ακριβώς πριν από 130 χρόνια! Κι όμως είναι τόσο σύγχρονο και διαχρονικό όσο και οι αρχαίες τραγωδίες, των οποίων το μοτίβο Ύβρις-Νέμεσις-Κάθαρσις είναι σαφές πως ακολουθεί και ο Ίψεν σε αυτό το έργο. Ένα αριστοτέχνημα ψυχολογικού θεάτρου που μας οδηγεί σε μονοπάτια αυτογνωσίας, πάθους, αγάπης, υπέρβασης, απώλειας, πτώσης και τελικά κάθαρσης και ισορροπίας. Η αμεσότητα του διαλόγου, το βάθος των σχέσεων, η απρόσμενη και βίαιη αλλαγή των συνθηκών της ζωής του καθενός και πώς τη βιώνει, αλλά και η γενναιότητα και η ειλικρίνεια που χρειάζονται για να αντιμετωπίζουμε τους αγαπημένους μας είναι στοιχεία που το καθιστούν ένα συγκλονιστικό έργο. Η Ρίτα και ο Άλφρεντ, εγκλωβισμένοι στον εγωκεντρισμό και στο ανελέητο κυνήγι της ικανοποίησης των θέλω τους, αναπόφευκτα διαπράττουν ύβρη, παρασύροντας και τις ζωές των ανθρώπων που τους περιβάλλουν και κυρίως του 9χρονου γιου τους, τον οποίο συστηματικά παραμελούν, με τραγικές συνέπειες. Φυσικά, από όλα αυτά δεν θα μπορούσε να λείπει το ιψενικό τρίγωνο, με τον χαρακτήρα της ετεροθαλούς αδερφής του Άλφρεντ, Άστα, να παίζει καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της πλοκής. Ένα έργο που προσωπικά με έχει αγγίξει πολύ βαθιά και το βρίσκω τόσο ανεξάντλητο και αναπάντεχο όσο και την ίδια τη ζωή. Σε αυτήν την προσπάθεια κατανόησης της απρόβλεπτης ανθρώπινης φύσης έχει κινηθεί και η σκηνοθετική μας προσέγγιση έχοντας ως σκοπό το ρεαλιστικό θέατρο. Φυσικά, η τεχνική υποκριτικής που σπουδάσαμε ο Γιώργος κι εγώ στη Ν. Υόρκη και χρησιμοποιούμε στις παραγωγές μας, η οποία ονομάζεται Πρακτική Αισθητική και αναπτύχθηκε από τον Ντέιβιντ Μάμετ και τον Γουίλιαμ Μέϊσι, βοηθάει εξαιρετικά σε αυτή την προσέγγιση διότι ακριβώς βασιζόμαστε στην προσωπικότητα καθώς και στο βαθύτερο προσωπικό υλικό που φέρει ο κάθε ηθοποιός.
Τίνα Βασιλοπούλου (Ηθοποιός)
Μία ατρόμητη και ξεκάθαρη απάντηση στην ανθρώπινη ύπαρξη
Ο «Μικρός Έγιολφ» είναι από κάθε άποψη και χωρίς καμία υπερβολή ένα έργο ζωής. Ένα έργο που δίνει με κρυστάλλινη διαύγεια. Όπως πραγματικά αυτή είναι. Ανεξέλεγκτη. Ζώντας υπό το καθεστώς του φόβου για την απώλειά της, με μια ολοένα αυξανόμενη άρνησή της, εστιάζοντας στη συσσώρευση πολλών για το «λίγο», παραβλέποντας το «όλο», καταλήγουμε διαρκώς στο αδιέξοδο μιας ύπαρξης που στερείται νοήματος. Αναζητώντας διαρκώς μια υπερφυσική δύναμη για την κατάκτηση της ζωής, χάνουμε την αντίληψη πως αυτό το έχουμε ήδη. Αναζητώντας διαρκώς μια υπερφυσική δύναμη για την κατάκτηση της ζωής χάνουμε την αντίληψη πως αυτό που έχουμε ήδη είναι η μόνη υπερφυσική δύναμη. Ανίκητη και ανεξέλεγκτη από μας. Ασφυκτιώντας λοιπόν, περισσότερο από ποτέ άλλοτε, να βρούμε έναν αληθινό λόγο ύπαρξης κι έναν αληθινό εαυτό σε μια εποχή που το ψέμα της «καλλωπίζεται» ακατάπαυστα από μία ανούσια ματαιοδοξία, όσων νομίζουμε πως είμαστε, έχουμε ή κατέχουμε, κοιτάζοντας διαρκώς το παραμορφωτικό είδωλο μίας ζωής του «εγώ» σε έναν καθρέφτη φαντασιακής και εικονικής πραγματικότητας, το έργο αποτελεί μια κάθαρση για την αλήθεια της ανθρώπινης φύσης. Για το πρόσκαιρο αυτής... Για το νόημά της μέσα σε αυτό ή παρά αυτό... Που δεν είναι άλλο από την ανθρώπινη ευθύνη, τόσο συλλογικά όσο και ατομικά... Να παραμείνει ανθρώπινη.
Κωνσταντίνος Εξαρχόπουλος (Ηθοποιός)
Κόντρα στις γρήγορης εναλλαγής εικόνες
Δεν ξέρω αν είναι (και μάλλον δεν είναι) η τάση της εποχής μας να ανεβαίνουν έργα μεγάλων δραματουργών σε λιτή και μίνιμαλ σκηνοθεσία, αλλά πιστεύω ότι ταιριάζει απόλυτα στον Νορβηγό συγγραφέα που ήταν προτεστάντης. Ίσως είναι κι ένας τρόπος να πάει κανείς κόντρα στις γρήγορης εναλλαγής εικόνες και στους εύπεπτους εντυπωσιασμούς της εποχής μας.
