Συναντηθήκαμε με τον Κωνσταντίνο Ασπιώτη στη σκηνή του Θεάτρου Ακροπόλ λίγο πριν την έναρξη ακόμα μιας παράστασης της «Απλής μετάβασης», του μιούζικαλ των Γεράσιμου Ευαγγελάτου και Θέμη Καραμουρατίδη, που «δραπέτευσε» από τη σκηνή του Εθνικού Θεάτρου όπου πρωτοανέβηκε και ξαναγεννιέται με την ίδια ακριβώς ένταση και φόρα κάθε Δευτέρα και Τρίτη στη σκηνή του Ακροπόλ. Εκεί, καθισμένοι ανάμεσα στα σκηνικά της παράστασης και υπό τους ήχους της φωτογραφικής μηχανής του Παύλου Παρασκευά να αιχμαλωτίζουν τις στιγμές της κουβέντας, μιλήσαμε για την «Απλή μετάβαση», που, όπως λέει, ξεκίνησε από εκείνον και τη Μαρίζα Ρίζου, και την ανάγκη τους να συνυπάρξουν σκηνικά. Μιλήσαμε, επίσης, για το «The Humans» στο Θέατρο Μουσούρη, στο οποίο τον σκηνοθετεί ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης, αλλά και για τον «Κύκλο των χαμένων ποιητών», που ο ίδιος σκηνοθετεί για δεύτερη χρονιά στο Θέατρο Βρετάνια. Ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης είναι πραγματικά ένας καλλιτεχνικός σίφουνας αφού πρωταγωνιστεί σε δύο παραστάσεις, σκηνοθετεί μία και ετοιμάζεται να εισβάλει και στο τηλεοπτικό σύμπαν του «Όρκου» στην ΕΡΤ. Εμείς τον συναντήσαμε σε αυτόν τον δημιουργικό αναβρασμό του και μας μίλησε για όλα, ανοιχτά και από καρδιάς. Αυτός είναι ο Κωνσταντίνος Ασπιώτης.
Συνέντευξη στον Χρήστο Τζίφα
Φωτογραφίες για την ΑΥΓΗ: Παύλος Παρασκευάς
Τι είναι πια για σένα αυτή η «Απλή μετάβαση»;
Αυτή η παράσταση, με όλη τη διαδρομή που έχει γίνει, είναι ένα πολύ δικό μου πράγμα. Είναι μία από τις θεατρικές προτάσεις που έχω κάνει. Ξεκίνησε από τη Μαρίζα Ρίζου και εμένα. Θέλαμε να κάνουμε κάτι, το προτείναμε τότε στο Εθνικό και είπαμε να φτιάξουμε έναν πυρήνα ανθρώπων. Συμπληρώθηκε από τον Μίνω Θεοχάρη, τον σκηνοθέτη μας, τον Θέμη Καραμουρατίδη και τον Γεράσιμο Ευαγγελάτο, και φτιάξαμε αυτή την ομάδα για να κάνει ένα νέο, σύγχρονο μιούζικαλ. Το θεωρώ παιδί μου. Είμαι πολύ περήφανος που έχει τη διαδρομή που έχει.
Δεν γράφονται πολλά μιούζικαλ ούτε και ανεβαίνουν εδώ συχνά. Γιατί είχες την ανάγκη να μιλήσεις σε αυτή την πιο μουσική γλώσσα;
Θέλαμε να συνυπάρξουμε με τη Μαρίζα στη σκηνή. Έτσι ξεκίνησε. Κάποια μουσικά θεατρικά έργα μού αρέσουν. Δεν τρελαίνομαι με όλα, αλλά κάποια μου αρέσουν. Θεωρήσαμε, λοιπόν, ότι αυτοί οι άνθρωποι που έγραψαν και συνέθεσαν αυτό το μιούζικαλ, καθώς και ο Μίνως που το σκηνοθέτησε, ήταν οι κατάλληλοι σε αυτή τη φάση που ήμασταν να κάνουν ένα ελληνικό πρωτότυπο μιούζικαλ.
Δεν σας φόβιζε το γεγονός ότι το αθηναϊκό κοινό δεν είναι εξοικειωμένο με αυτό το είδος;
Γενικά, δεν έχω πολλούς φόβους. Ό,τι μου αρέσει το κάνω. Ακόμα και αν υπάρχουν φόβοι, τους ξεπερνάω γιατί είναι απαραίτητο για να προχωρήσω σε πράγματα που μου αρέσουν. Το μουσικό θέατρο και το μιούζικαλ, όπως και η όπερα σε ένα άλλο επίπεδο, έχουν ένα πολύ φανατικό κοινό. Έχουν το κοινό τους στην Ελλάδα και επειδή δεν γίνονται και πάρα πολλά αυτό το κοινό πηγαίνει σε κάποια λίγα.
Μου έκανε εντύπωση που λες ότι δεν έχεις φόβους. Συνήθως αυτή η δουλειά είναι γεμάτη από φόβους και αβεβαιότητα.
Είναι αλήθεια. Φυσικά δημιουργούνται φόβοι, αβεβαιότητες, πράγματα τα οποία είναι τοξικά. Έχει η δουλειά μας πολλές τέτοιες ιστορίες. Είμαι ένας θετικός άνθρωπος και θεωρώ ότι με τον φόβο δεν πας πουθενά. Πρέπει να τον ξεπερνάς και να στοχεύεις προς τα εκεί που θες να πας.
Είναι τόσο εύκολο όσο ακούγεται;
Όχι, δεν είναι πάντα εύκολο, αλλά θεωρώ ότι τα καταφέρνω. Ο φόβος είναι ένα συστατικό που υπάρχει μέσα στον κάθε άνθρωπο, όπως πολλά άλλα συστατικά. Εάν ήμασταν ένα φαγητό, έχει και αλάτι, έχει κύβο λαχανικών, πολλά διάφορα πράγματα. Το θέμα είναι σε αυτό το φαγητό να μπορέσεις να βρεις τι σου αρέσει, να αφαιρέσεις ό,τι δεν σου αρέσει. Αν σου είναι χρήσιμος ο φόβος, νομίζω ότι μπορείς να κάνεις κάτι με αυτό και να γίνεις δημιουργικός.
Στην παρέα της «Απλής μετάβασης» ξέρω πως υπάρχουν πολλές διαπροσωπικές σχέσεις. Είναι πιο ασφαλές να δουλεύεις με ανθρώπους πιο δικούς σου;
Φαντάζομαι πως θα είναι για τον πολύ κόσμο. Εμένα δεν με πολυενδιαφέρει αυτό. Με ενδιαφέρει να είμαστε φίλοι πάνω στη δουλειά. Να συνεργαζόμαστε καλά, ευγενικά, με σεβασμό. Δεν με νοιάζει, σώνει και ντε, να παίζω με φίλους μου. Ωραίο είναι όταν συμβαίνει, αλλά δεν το θεωρώ προϋπόθεση.
Σε συναντάμε και στο «The Humans», ένα κάπως «αλλόκοτο» έργο, ε;
Είναι όντως αρκετά αλλόκοτος ο κόσμος του έργου. Είναι τόσο αλλόκοτος όσο εμείς οι ίδιοι. Είναι ένα καθρέφτισμα του κόσμου μας και εμάς των ίδιων. Όποιος έρθει να το δει θα δει πραγματικά τον εαυτό του, τα καθημερινά θέματα που τον απασχολούν: φόβους, θρησκεία, υγεία, ερωτικές σχέσεις, οικονομικά πράγματα που μας απασχολούν. Είναι τόσο αληθινό και τόσο εδώ και τώρα έργο που είναι τρομακτικό. Κατάλαβα από την αρχή ότι ήταν ένα υπέροχο έργο, γιατί είναι ένας υπέροχος συγγραφέας που γράφει καταπληκτικά. Φτιάχνει ωραίους χαρακτήρες, ωραίες σχέσεις και μιλάει για μας, τους ανθρώπους. Είναι πολύ ανθρώπινο.
Και η «Απλή μετάβαση» και το «The Humans» είναι δύο έργα σύγχρονα στο εδώ και στο τώρα. Πιστεύεις ότι έτσι πρέπει να είναι το θέατρο;
Τα έργα από όποια εποχή και να έρχονται πρέπει να τα συνδέει μια ευθεία γραμμή με όλα τα αρχέγονα συναισθήματα και πράγματα που απασχολούν τους ανθρώπους. Παρόλο που είναι σύγχρονα, έχουν έμμεσα αρχετυπικές ανησυχίες. Δεν είναι απλώς σύγχρονα έργα που μιλάνε για το τώρα.
Σκηνοθετείς τον «Κύκλο των χαμένων ποιητών». Πώς αξιολογείς τον εαυτό σου ως σκηνοθέτη;
Δεν ξέρω αν μπορώ να μιλήσω για τον εαυτό μου, ωστόσο μπορώ να πω σίγουρα ότι μου αρέσει πολύ να σκηνοθετώ, να λέω μια ιστορία, το παραμύθι συνολικά. Πιστεύω ότι είμαι ένας σκηνοθέτης που με ενδιαφέρει η αλήθεια. Η δική μου τουλάχιστον. Δεν μπορώ να μιλήσω για όλες τις αλήθειες του κόσμου.
Αισθάνεσαι σκηνοθέτης;
Ναι, πια αισθάνομαι. Τα πράγματα που κάνω στη σκηνοθεσία είναι πολύ κοινά και με αυτά που κάνω στην υποκριτική. Μου αρέσει να λέω την ιστορία και να βρίσκω λύσεις. Γιατί πάντα υπάρχουν πράγματα προς επίλυση στο θέατρο και στα έργα.
Με το MeToo άνοιξε πολύ και η κουβέντα για τα εξουσιαστικά χαρακτηριστικά του σκηνοθέτη. Νιώθεις απαλλαγμένος από τα εξουσιαστικά χαρακτηριστικά του ρόλου;
Είμαι απαλλαγμένος από όλα τα εξουσιαστικά χαρακτηριστικά. Βγάζω φλύκταινες με τη λέξη εξουσία. Δεν αντιλαμβάνομαι έτσι τον σκηνοθέτη. Τον αντιλαμβάνομαι απλώς ως μια άλλη ειδικότητα από τις πολλές που έχει μια παράσταση, ένας θίασος. Είναι, φυσικά, μια θέση που έχει μια συνολικότερη ευθύνη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δίνεται η εξουσία σε κάποιον να φέρεται άσχημα. Δεν μπορώ να πω καν τη φράση «κατάχρηση εξουσίας» γιατί δεν υφίσταται καμία εξουσία για μένα.
Άρα όλα αυτά που ακούστηκαν είναι σκοτεινές εξαιρέσεις;
Η εξουσία δεν έχει να κάνει με την ειδικότητα, έχει να κάνει με τον τρόπο που χειρίζονται οι άνθρωποι τα πράγματα. Δεν έχει να κάνει με το θέατρο. Κάποιος δίνει δουλειά σε κάποιον επειδή τον επιλέγει και νομίζει ότι μπορεί να κάνει ό,τι θέλει. Για μένα είναι οικονομικό και ταξικό το υπόβαθρο. Έπεσαν πολύ τα φώτα πάνω στο θέατρο. Το καταλαβαίνω γιατί είναι ένα επάγγελμα που είναι κάτω από τα φώτα, αλλά πραγματικά γίνονται παντού δυστυχώς αυτά τα πράγματα και σε μεγαλύτερο βάθος κακίας.
Σε σόκαρε όλος αυτός ο χαμός στα σόσιαλ που δημιουργήθηκε γύρω από τις καταγγελίες;
Δεν με σόκαρε. Γιατί ζω σε αυτή την εποχή και βλέπω. Με τάραξε και με αηδίασε. Θεωρώ όλη την κατάσταση ανθρωποφαγική και με ταράζει αυτή η ανάγκη που έχει ο άνθρωπος να δει κάποιον να καταστρέφεται ή να τρέξει να αγκαλιάσει πράγματα χωρίς να ψάξει. Είμαι απέναντι σε όλους αυτούς τους ανθρώπους που έχουν κάνει κακό. Είμαι κάθετος. Δεν υπάρχει κουβέντα για αυτούς. Αλλά όλος αυτός ο χαμός που γίνεται στα σόσιαλ με αηδιάζει. Εδώ λένε να κρεμάσουν κάποιον στο Σύνταγμα επειδή παίζει κακά σε μια σειρά. Αν είναι δυνατόν.
Αυτή η αναγνωρισιμότητα της δουλειάς σας, που κάνει όλα τα ιδιωτικά σου δημόσια, δεν σε χαλάει;
Προφανώς για να επιβιώσω έχω σταματήσει να ασχολούμαι. Με αηδιάζει αυτή η ευκολία που λέγονται πράγματα για ανθρώπους. Είναι μια τρομερή κακοποίηση αυτό το πράγμα που υφίστανται διάφορα πρόσωπα ευρέως γνωστά.
Δεν μπορεί κανείς να βγάλει καλλιτεχνικά συμπεράσματα για σένα. Είναι «αλλοπρόσαλλος» ο καλλιτεχνικός σου χάρτης. Πώς πηγαίνεις στα έργα;
Μπορεί να φαίνεται περίεργο, αλλά μου αρέσει πολύ αυτό που λες. Μου αρέσει να δοκιμάζομαι σε διαφορετικά πράγματα. Είναι πολύ απλός, ωστόσο, ο τρόπος με τον οποίο διαλέγω να είμαι σε ένα έργο, σε μια παράσταση, ταινία ή στην τηλεόραση. Πρέπει να μου αρέσει η ιστορία. Είναι το πρώτο. Ταυτόχρονα υπάρχουν κάποιοι άνθρωποι που με ενδιαφέρουν να συνεργάζομαι ή να συνεργαστώ. Μπορεί εκεί να κάνω σκόντο στην ιστορία αν δεν είναι και το όνειρο ζωής μου. Δηλαδή, υπάρχουν αυτά τα δύο πράγματα που είναι βασικά και μετά είναι οι ρόλοι. Γιατί μέσα από ρόλους μπορώ να εκφράσω πράγματα για τα οποία θέλω να μιλήσω, που με συγκινούν, που θα ήθελα να συζητήσω. Γιατί δεν συζητάω πολύ στην έξω ζωή. Είναι ένας τρόπος να συζητήσω για κάποια πράγματα. Έξω συνήθως ακούω. Ακούω περισσότερο από όσο μιλάω. Παρατηρώ. Είναι στοιχείο του χαρακτήρα μου.
Έχεις κάνει πράγματα που να τα έχεις θεωρήσει αποτυχημένα; Ας πούμε, ένα άδειο θέατρο είναι αποτυχία;
Οχι, δεν είναι αν έχει πετύχει καλλιτεχνικά το έργο. Αν είμαι ευχαριστημένος καλλιτεχνικά με αυτό που έγινε, δεν εγγράφεται ως αποτυχία σ’ εμένα. Είναι μια μερική αποτυχία, γιατί το έργο σου θέλεις να το δει ο κόσμος. Έχει συμβεί ωστόσο. Ήμασταν κάποτε με τον Μίνωα Θεοχάρη, τη Νάντια Κοντογεώργη, την Αλεξάνδρα Αϊδίνη, την Ελευθερία Μπενοβία και τον Χρήστο Γεωργαλή σε ένα άλλο έργο που έκανε μουσική ο Θέμης Καραμουρατίδης και το έγραφε ο Άκης Δήμου. Ένα μιούζικαλ δωματίου, το «Αν αργήσω κοιμήσου». Η πρώτη μας σκηνοθεσία στο θέατρο με τον Μίνωα. Υπήρχαν μέρες που παίζαμε για τέσσερα άτομα. Υπήρξαν μέρες δύσκολες. Ήταν τα χρόνια του πρώτου Μνημονίου. Τότε υπήρξαν κάποιες παραστάσεις με κρύο έξω και τον κόσμο να φοβάται για τα οικονομικά του που παίξαμε για πέντε άτομα. Το διασκεδάζαμε και δεν θεωρούσαμε ότι παίζουμε σε μια αποτυχία. Άλλωστε αυτή η παράσταση πήγε δύο χρόνια.
Λένε ότι το θέατρο είναι πολύ σκληρό για αυτούς που πατάνε στη σκηνή. Είναι έτσι;
Δεν μπορούμε να κάνουμε αυτή την κουβέντα στ’ αλήθεια. Χρειάζονται πολλές συνεδρίες ψυχανάλυσης για το θέμα της έκθεσης. Κανονικά δεν πρέπει να νιώθεις έτσι. Εγώ δεν νιώθω έτσι. Το κυρίαρχο που πρέπει να έχει ένας ηθοποιός είναι η ηδονή τού να πει την ιστορία και να τη μοιραστεί με τον κόσμο που τον τίμησε να έρθει να τον δει και έχει πληρώσει το εισιτήριό του, για το οποίο μπορεί να μάζευε χρήματα όλο τον μήνα. Αυτό είναι το πιο σημαντικό. Μέχρι, όμως, να φτάσεις στο σημείο να βγεις και να έχεις τη χαρά του μοιράσματος, μέχρι εκείνη τη στιγμή, αυτό το επάγγελμα είναι ένα από τα πιο δύσκολα επαγγέλματα του κόσμου, όχι ότι έχω κάνει και πολλά. Είναι πολύ δύσκολο να είσαι ηθοποιός.
Τι θα έλεγες, λοιπόν, σε έναν άνθρωπο που ξεκινάει τώρα αυτή τη δουλειά;
Θα του έλεγα ότι είναι ένα πολύ δύσκολο επάγγελμα και δεν φαίνεται όταν ξεκινάς. Θα έλεγα κάν’ το μόνο αν το θέλεις πάρα πολύ. Μόνο αν το θέλεις πολύ μπορείς να κάνεις αυτή τη δουλειά, η οποία δεν σε κάνει και πλούσιο.
Ποια είναι η σχέση σου με αυτή την πόλη;
Την κατοικώ πια τα μισά χρόνια της ζωής μου, αλλά νιώθω συνεχώς ότι τη γνωρίζω, ότι συνεχώς ανακαλύπτω πράγματα. Δεν νιώθω ότι είναι η πόλη μου. Νιώθω Θεσσαλονικιός, Καλαμαριώτης. Εκεί γεννήθηκα, μεγάλωσα, πήγα σχολή. Ήταν πολύ βασικό μέρος της ζωής μου όλο αυτό. Ακόμα και είκοσι χρόνια μετά νιώθω ότι είναι ξένη πόλη. Δεν είναι δικιά μου. Επίσης, μετακομίζω συνεχώς εδώ. Δεν έχω σπίτι δικό μου. Στη Θεσσαλονίκη έχω πατρικό. Είμαι ξένος. Βασικά, είμαι φιλοξενούμενος. Είμαι οικονομικός μετανάστης.
