Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
Το «Panagia» που κυκλοφόρησε στις αρχές του μήνα είναι ο δεύτερος -μετά το «Athos» του 1994- δίσκος του Stephan Micus που εμπνέεται από την Ελλάδα και το θέμα του σχετίζεται με τη χώρα μας. Στη συγκεκριμένη περίπτωση πρόκειται για έξι θρησκευτικούς ύμνους στη μητέρα του Χριστού, του έβδομου μ.Χ. αιώνα, και πέντε ορχηστρικά κομμάτια που παρεμβάλλονται στις ιδιότυπες «μελοποιήσεις» τους. Μιλώντας μας τηλεφωνικά από την Ισπανία, όπου κατοικεί τα τελευταία χρόνια, ο εξηντάχρονος, Γερμανός μεν στην καταγωγή, αλλά πραγματικός «πολίτης του κόσμου», μουσικός μάς μιλά για τη μουσική του και τη χώρα μας, μιλά για την ελληνική κρίση και την επίδρασή της στις σχέσεις του ελληνικού και του γερμανικού λαού.
* Υπάρχει σχέση ανάμεσα σ' αυτόν τον δίσκο σας με έναν προηγούμενο, που επίσης είχε ελληνικό τίτλο και θεματολογία, το «Athos», και ποια είναι αυτή;
Όντως υπάρχει, και μάλιστα μεγάλη. Πέραν των προφανών στοιχείων, ότι αμφότερα τα albums έχουν ως έμπνευση την Ελλάδα και τη θρησκευτική της παράδοση, κατά κάποιον τρόπο έχουν και τα δύο την ίδια δομή. Στο μεν «Athos» τα κομμάτια που περιέγραφαν μια νύχτα μου σε μονή του Αγίου Όρους διαδέχονταν αυτά που απεικόνιζαν ηχητικά την επόμενη ημέρα όταν -σύμφωνα με τους τότε κανόνες της μοναστικής ζωής που επέτρεπαν τη φιλοξενία για μία μόνο νύχτα σε κάθε μοναστήρι- έπρεπε να πάω σε μιαν άλλη μονή, κάτι που φυσικά ουδόλως με πείραζε, καθώς απολαμβάνω να περπατώ στη φύση, ειδικά όταν είναι τόσο όμορφη όσο του Άθω, το σκοτάδι που διαδεχόταν το φως. Στο «Panagia» επίσης υπάρχει αυτή η κυκλική εναλλαγή με τα οργανικά κομμάτια να ακολουθούν τους ύμνους.
* Σας ενδιαφέρει πολύ περισσότερο η ελληνική/ορθόδοξη θρησκευτική μουσική και παράδοση από άλλες χριστιανικές, πιο κοντά στη γερμανική καταγωγή σας, όπως η προτεσταντική, ή ακόμη και η καθολική. Γιατί συμβαίνει αυτό, και πώς το εξηγείτε;
Είναι πραγματικά παράξενο και για εμένα, αδυνατώ να εξηγήσω γιατί κάποιος από τη Γερμανία ενδιαφέρθηκε σε τόσο νεαρή ηλικία για τη θρησκευτική μουσική περιοχών τόσο μακριά από τον τόπο όπου ζούσε τότε. Μάλλον ανάγεται στη σφαίρα του υποσυνείδητου. Το μόνο που είμαι σε θέση να πω είναι ότι οι θρησκευτικές μουσικές παραδόσεις που εκτιμώ περισσότερο από κάθε άλλη είναι κατά σειρά προτίμησής μου η ελληνική, της Γεωργίας, η βουλγαρική και της Κορσικής.
* Τι σημαίνει αλήθεια για εσάς το πρόσωπο, αλλά και ο συμβολισμός της Παναγίας;
Πρόκειται για ένα σύμβολο όχι μόνον ελληνικό και ούτε καν χριστιανικό, αλλά πανανθρώπινο, παγκόσμιο και διαχρονικό, καθώς υπάρχει ήδη από την προϊστορική εποχή. Δεν είναι τίποτε άλλο από τη θηλυκή ενέργεια και κατά μία έννοια είναι η συνέχεια της πρωταρχικής θεότητας, της Μητέρας Γης. Αρκεί άλλωστε να παρατηρήσει κάνεις τον τρόπο που λατρεύεται η Παναγία στην Ελλάδα για να το διαπιστώσει αυτό. Είναι φανερό ότι δεν αντιμετωπίζεται απλώς ως ένα καθαγιασμένο πρόσωπο ή, έστω, η μητέρα του Χριστού, Παναγία, ίσον θεότητα!
* Πέραν από τη μουσική τους αξία και την έμπνευση που σας έδωσε, πιστεύετε πως αυτοί οι θρησκευτικοί ύμνοι έχουν μιαν αυθεντική ποιητική διάσταση και δύναμη;
Σαφέστατα και ναι, ειδικά οι συγκεκριμένοι είναι αληθινή ποίηση. Εδώ πρέπει να πω ότι μ' αρέσει πάρα πολύ η ελληνική γλώσσα, τόσο ο ήχος της όσο και η έμφυτη μουσικότητά της. Κάτι που εκτιμώ ιδιαίτερα σ' αυτή είναι ότι, σε αντίθεση με τις περισσότερες άλλες γλώσσες του κόσμου, οι λέξεις της, που έχουν από δύο συλλαβές και άνω, μπορεί να τονίζονται σε οποιαδήποτε από εκείνες που δέχονται τόνο, και όχι πάντα στην ίδια, συνήθως την παραλήγουσα, όπως συμβαίνει στις άλλες γλώσσες. Το γεγονός αυτό δίνει πολλές και εξαιρετικά ενδιαφέρουσες μετρικές επιλογές σε έναν μουσικό.
* Το σύνολο του μέχρι τώρα έργου σας, αλλά φυσικά αυτός ο τελευταίος δίσκος σας περισσότερο από κάθε άλλον, με προκαλεί να σας ρωτήσω αν πιστεύετε στην ύπαρξη μιας ανώτερης δύναμης.
Πολύ δύσκολη ερώτηση, πιστεύω, για τον καθένα, όχι μόνο για εμένα... Αλλά τελικώς... έχει τόση σημασία αν υπάρχει κάποια ανώτερη δύναμη; Από τότε που άρχισα να κάνω μουσική και μέχρι σήμερα είναι το μέσο για να φτάσω στην εσωτερική ισορροπία μου. Το ζήτημα είναι να κατακτήσεις την ειρήνη με τον εαυτό σου, νομίζω πως αυτό είναι κεφαλαιώδους σημασίας θέμα.
* Εκτός της έμπνευσης που σας δίνει ολοφάνερα για τη μουσική σας, αγαπάτε ειλικρινά την Ελλάδα, έτσι δεν είναι;
Φυσικά και ναι. Μου αρέσει, μού πηγαίνει πάρα πολύ η χώρα σας, η φύση της, οι άνθρωποί της, ο τρόπος ζωής της. Το ίδιο βεβαίως ισχύει και για όλες τις νότιες, τις μεσογειακές ευρωπαϊκές χώρες, όπως η Ισπανία, όπου ζω τώρα, και έχει πολλές ομοιότητες με την Ελλάδα. Εγκατέλειψα τη Γερμανία πριν από δεκαεπτά χρόνια και ο πρώτος λόγος ήταν το κλίμα. Μου αρέσει να περπατώ, να ζω έξω και έτσι αναπόφευκτα μου αρέσει ο ήλιος και ο πιο ζεστός καιρός. Ένας εξίσου σοβαρός λόγος, όμως, ήταν και το "ανθρώπινο κλίμα"...
* Ως Γερμανός, γεννημένος δηλαδή στη χώρα που θεωρείται κύρια υπεύθυνη για την εξοντωτική πολιτική των Μνημονίων που έχει επιβληθεί στην Ελλάδα, ποια είναι η γνώμη σας για την οικονομική κρίση την οποία διέρχεται η χώρα μου εδώ και τρία χρόνια και το δράμα που προκαλεί στον λαό της;
Η ερώτηση αυτή με φέρνει σε πολύ δύσκολη θέση γιατί πρέπει να απαντήσω πολιτικά και γνωρίζω ελάχιστα από πολιτική και ακόμη λιγότερο από οικονομία. Ειλικρινά δεν μπορώ να καταλάβω το πώς και το γιατί αυτή η διεθνής οικονομική κρίση χτύπησε τόσο πιο άγρια την Ελλάδα και γιατί έπρεπε να συμβεί αυτό. Σαφώς βέβαια βλέπω και καταλαβαίνω ότι το μεγαλύτερο τμήμα του ελληνικού λαού υποφέρει και λυπάμαι βαθύτατα γι' αυτό. Ξέρω επίσης πως πολλοί Έλληνες θεωρούν κυρίως τη Γερμανία υπεύθυνη για το δράμα τους, όπως αντίστοιχα και ότι υπάρχουν Γερμανοί που πιστεύουν πως οι Έλληνες είναι άξιοι της μοίρας τους. Είμαι όμως σε θέση να γνωρίζω ότι η πλειονότητα των Γερμανών, ο μέσος Γερμανός, με άλλα λόγια, ούτε μισεί ούτε αντιπαθεί τους Έλληνες, και θέλω να πιστεύω ότι το ίδιο ισχύει αντίστοιχα και για τον μέσο Έλληνα σε σχέση με τους Γερμανούς. Μπορεί κάποιοι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές να έχουν συγκεκριμένες -αν και διαφορετικού είδους, προφανώς- ευθύνες, αλλά ελπίζω στο τέλος να φανεί και να αποδειχθεί ότι τίποτα δεν χωρίζει τους δύο λαούς και άρα δεν τρέφουν καθόλου κακά αισθήματα ο ένας για τον άλλο.
* Τέλος, υπάρχουν κάποια σχέδια να παίξετε ζωντανά το υλικό αυτού του δίσκου στην Ελλάδα; Θα προτιμούσατε κάποιους συγκεκριμένους χώρους για να συμβεί αυτό;
Είχα την τύχη στο παρελθόν να παίξω σε αρκετούς θαυμάσιους χώρους στην Ελλάδα, όπως για παράδειγμα καλοκαίρι σε ανοιχτά αρχαία θέατρα. Τώρα, όμως, τα πράγματα έχουν αλλάξει κατά πολύ... Ναι, προγραμματίζω δυο - τρεις συναυλίες του «Panagia» το φθινόπωρο στην Ελλάδα. Όμως τα χρήματα για τον πολιτισμό περικόπτονται παντού και οι ζωντανές εμφανίσεις γίνονται όλο και πιο δύσκολες. Ακόμη και στη Γερμανία πλέον παίζω live πολύ πιο σπάνια από παλαιότερα... Οπότε καλύτερα να μην αρχίσω να ονειρεύομαι από ποιον από τους τόσους υπέροχους και κατάλληλους χώρους που υπάρχουν στη χώρα σας να αρχίσω, και με ποιον να τελειώσω; Είθε λοιπόν να πραγματοποιηθεί απλώς το συγκεκριμένο σχέδιο, αυτό και μόνο θα μου ήταν αρκετό!
