«Ο Αύγουστος δεν έχει ειδήσεις»! Ο τίτλος του βιβλίου του Ουμπέρτο Έκο έχει χρησιμοποιηθεί για να περιγράψει την κοινωνική ανακωχή της περιόδου των διακοπών. Στην περίπτωση του Αυγούστου στη χώρα μας η ειρωνεία που υποκρύπτουν τα λόγια του Ιταλού συγγραφέα βρίσκει τη δικαίωσή της: βυθισμένη στις στάχτες, σκεπασμένη από τους καπνούς των πυρκαγιών, θρηνούσα πνιγμένους και ματωμένη από τα μαχαίρια των φασιστών, με την Πολιτεία ηθικό – και όχι μόνο – αυτουργό.
Η δυστοπία στον χώρο μας, τον χώρο του Υπουργείου Πολιτισμού και ειδικότερα των αρχαιολόγων, ξεκίνησε από την πρώτη μέρα του φετινού Αυγούστου. Η Υπουργός Πολιτισμού, μετά από μια προσχηματική κλήση στη διοίκηση του ΣΕΑ για «εξηγήσεις» ως προς τη χρήση του κτηρίου του, έσπευσε να ανακαλέσει λίγες μέρες αργότερα την παραχώρηση χρήσης του ακινήτου, ανακοινώνοντας ότι ως τις 9 Οκτωβρίου 2023 ο ΣΕΑ οφείλει να εκκενώσει το κτίριο που επί 41 χρόνια, με απόφαση της Μελίνας Μερκούρη, στεγάζει τις δράσεις του.
«Κεραυνός εν αιθρία»; Για τα περισσότερα μέλη του Συλλόγου μας, σίγουρα όχι. Ήταν αναμενόμενο πως η ηγεσία του ΥΠ.ΠΟ. θα επιχειρούσε να πλήξει τον Σύλλογό μας, έναν συνδικαλιστικό και επιστημονικό φορέα που υψώνει δυναμικά το ανάστημά του εμποδίζοντας καταστροφικές πολιτικές για τα μνημεία: απώλεια μοναδικών αρχαιοτήτων όπως στο Μετρό της Θεσσαλονίκης, έμμεση ιδιωτικοποίηση των μουσείων, νομιμοποίηση προϊόντων αρχαιοκαπηλίας, μαφίες που λυμαίνονται αρχαιολογικούς χώρους και πολιτιστικά τοπία.
Η δυναμική δημόσια παρουσία του Συλλόγου δεν είναι το μόνο που δεν συγχωρεί η ηγεσία του ΥΠ.ΠΟ. Με κέντρο το κτήριο της Ερμού αναπτύξαμε μια πολύμορφη επιστημονική, πολιτιστική και κοινωνική δραστηριότητα: επιστημονικά σεμινάρια, διαλέξεις και εκδηλώσεις, δράσεις Υπηρεσιών του ΥΠΠΟ, άλλων Υπουργείων και φορέων, καλλιτεχνικές εκδηλώσεις και πολιτιστικά δρώμενα με ιδιαίτερη έμφαση στην πόλη, τους φορείς της, σε κοινωνικά αποκλεισμένες ομάδες και κοινότητες. Ένα μεγάλο και προκλητικό στοίχημα συμπερίληψης στον πολιτισμό που το κερδίσαμε με όρους ανιδιοτελούς προσφοράς και διαφάνειας.
Καλούμε την υπουργό να στρέψει την προσοχή της στα πραγματικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η Αρχαιολογική Υπηρεσία. Να ασχοληθεί για παράδειγμα με την δραματική υπο-στελέχωσή της, την απαξίωση και την μισθολογική υποβάθμιση των λειτουργών της, την ασφάλεια και την προστασία των μνημείων ή την κλοπή και την πώληση περίπου 2000 αντικειμένων από το Βρετανικό Μουσείο, στις αποθήκες του οποίου υποτίθεται πως «φυλάσσονταν», επαναφέροντας το αίτημα για την επιστροφή των γλυπτών του Παρθενώνα. Τέλος, να αφουγκραστεί το πρωτοφανές κύμα καθολικής καταδίκης της απόφασής της να εκδιώξει τον ΣΕΑ από την ιστορική έδρα του και να την ανακαλέσει.
Ο ΣΕΑ έχει κατοχυρωθεί στη συνείδηση της κοινωνίας ως ένας Σύλλογος επιστημόνων, που δικαιώνει όλους τους καταστατικούς του σκοπούς, επιστημονικούς και συνδικαλιστικούς. Αυτές τις μέρες, που με αφορμή την προβολή της ταινίας «Οπενχάιμερ» επανέρχεται ο προβληματισμός για τον ρόλο του επιστήμονα, μπροστά στην ελληνική κοινωνία εμφανίζονται δύο πρότυπα: Αυτό που προβάλει με τη δράση του ο Σ.Ε.Α. και του υποταγμένου στην εξουσία αριβίστα που δεν θα διστάσει να εκφράσει ακόμη και τη συμπαράστασή του στα φασιστικά στοιχεία που επιτέθηκαν σε πρόσφυγες στον Έβρο. Είναι η ώρα που πρέπει να διαλέξουμε, τα μέλη του ΣΕΑ θα συνεχίσουμε με την πρώτη επιλογή.
Η Όλγα Σακαλή είναι αρχαιολόγος-μουσειολόγος στο ΥΠΠΟ, πρ. πρόεδρος του ΣΕΑ
