Ο διάλογος με το παρελθόν είναι αναγκαίος για το παρόν και το μέλλον της Τέχνης και της ζωής. Το δειλό, θα τολμούσα να πω, και αργοπορημένο άνοιγμα κάποιων αρχαιολογικών μουσείων, αλλά και του Βυζαντινού Μουσείου της Αθήνας, στους εκφραστές της σύγχρονης Τέχνης, που έγινε στη χώρα μας τις τελευταίες δεκαετίες, ήταν μια ευκαιρία ώστε να καλλιεργηθεί το αναγκαίο πεδίο ανοιχτής συνομιλίας, ολιστικής προβολής αλλά και κατανόησης της Τέχνης από τον σημερινό θεατή και να μετατραπούν οι μουσειακοί χώροι σε κύτταρα ζωντανών οργανισμών, πόλους έλξης ενός νεότερου κοινού.
Πρόκειται για ένα άνοιγμα που η εκλεγμένη από το καθεστώς Μητσοτάκη υπουργός Πολιτισμού επιχειρεί και πάλι να κλείσει με εγκάθετους διευθυντές στα πέντε μεγάλα μουσεία της χώρας, άσχετους συχνά με το αντικείμενό τους, αλλά πολιτικά συγγενείς με το καθεστώς. Όπως έδειξε πρόσφατα ο γενικός διευθυντής του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου Κρήτης, που δήλωσε δημοσίως τη «συμπαράστασή» του στους αυτοδίκαιους κυνηγούς κεφαλών μεταναστών «βαφτισμένων εμπρηστών». Ή η επιχειρούμενη από την υπουργό έξωση του ΣΕΑ από το ιστορικό κτήριο της Ερμού, με αφορμή μια εκδήλωση -για το ναυάγιο της Πύλου- που συνάδει πλήρως με τη σύγχρονη θεώρηση της Αρχαιολογίας με επίκεντρο τις μετακινήσεις πληθυσμών, αλλά και με το σύγχρονο δέσιμό της με την κοινωνία και τους προβληματισμούς της.
Η έκθεση «Επί τύμβω» στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου
Η εντεκάχρονη αγαστή συνεργασία της ιστορικού Τέχνης και διευθύντριας της Citronne Gallery με την έφορο Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων αναδεικνύει με πολλά παραδείγματα, στην πράξη, «τη συνέχεια και τη διαχρονικότητα της Τέχνης, προβάλλοντας μια “ερμηνευτική” άποψη, μια συμπληρωματική οπτική, όπως προτείνεται από έναν σύγχρονο εικαστικό», όπως επισημαίνει η διευθύντρια της Citronne Gallery στο δελτίο Τύπου για την τρέχουσα έκθεση του Αλέκου Κυραρίνη στο Αρχαιολογικό Μουσείο του Πόρου.
Ο τίτλος της, «Επί τύμβω», αποκαλύπτει εξαρχής την πρόθεση του καλλιτέχνη να συνομιλήσει με τις επιτύμβιες στήλες, τις επιγραφές ή τα γλυπτά του μουσείου, αλλά και να αναστοχαστεί με τα έργα του για το πανανθρώπινο και διαχρονικά βασανιστικό για τους ζωντανούς ζήτημα της μνήμης των νεκρών. Γράφει πάνω στη μαρμάρινη «ζωγραφόπετρά» του τα σχηματοποιημένα μοτίβα της χλωρίδας ως έναν φόρο τιμής σ’ αυτή. Αποτυπώνει μετωπικά πάνω στο χαρτόνι μέσα σε ναΐσκους με αετώματα πρωτογονικές, γυναικείες μορφές, που κουβαλούν στα γνωρίσματά τους τα σημάδια των πολιτισμών της Ανατολής και της Αφρικής, θυμίζουν με τη στάση και την έκφρασή τους τόσο Παναγίες δακρύουσες όσο και, κυρίως, τις ανάγλυφες παραστάσεις Αθηναίων κορών με τις αγαπημένες τους θεραπενίδες του 5ουπροχριστιανικού αιώνα από το νεκροταφείο του Κεραμεικού. Πετυχαίνει με την αφαιρετικά αποδομένη γλώσσα του σώματος να συλλάβει την εγγύτητα που τις συνέδεε και τον φόβο του αποχωρισμού. Αφήνει τις διαφορετικές φιγούρες με φτερά αγγέλων και προσωπεία δράκων να αιωρούνται σε έναν τόπο ονειρικό, ανάμεσα σε πρωτοχριστιανικά σύμβολα και άνθη. Συνθέτει ιχνογραφήματα με στοιχεία αρχιτεκτονικά και γεωμετρικά, που μοιάζουν από μακριά με κεντήματα. Προβάλλοντας ενίοτε στο κέντρο τους, όπως στις νεκρικές στήλες, συμπλέγματα ανθρώπων, ζωγραφισμένων με έναν τρόπο παιδικό, με λευκά ή μαύρα πενάκια και προσδίδοντάς τους τη ζωογόνο αύρα των χειροτεχνημάτων της λαϊκής Τέχνης.
Πλάθει, έτσι, έναν κόσμο σύγχρονο και αρχετυπικό, που συνδιαλέγεται με τον αρχαίο κόσμο του μουσείου, διεισδύει με τις διαπολισμικές φόρμες του στο παρελθόν και στο παρόν της ανθρώπινης δημιουργίας. Φτιάχνει έναν κόσμο που ενεργοποιεί τη μνήμη, μας συγκινεί με την αλήθεια του και μας παρακινεί να την αναζητήσουμε στα εκθέματα και στα έργα του.
Info
Αλέκος Κυραρίνης, «Επί τύμβω»
Αρχαιολογικό Μουσείο Πόρου, πλατεία Κορυζή
Επιμέλεια: Τατιάνα Σπινάρη-Πολλάλη, Citronne Gallery, και Μαρία Γιαννοπούλου, έφορος Αρχαιοτήτων Πειραιώς και Νήσων
Διάρκεια έκθεσης: 27 Μαΐου-30 Σεπτεμβρίου 2023
Ωρες λειτουργίας: Καθημερινά, εκτός Τρίτης, 8.30 π.μ.-4 μ.μ.
