Του Κυριάκου Π. Λουκάκου
Ούτε καν η υποστήριξη του Γαλλικού Ινστιτούτου Ελλάδος και της Γαλλικής Πρεσβείας, με αυτοπρόσωπη παρουσία, μεταξύ άλλων αξιωματούχων, του ίδιου του πρέσβη και του πολιτιστικού ακολούθου, δεν κατόρθωσαν να ενισχύσουν την προσέλευση σε μια από τις σφαιρικά περισσότερο ενδιαφέρουσες συναυλίες της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών κατά την καλλιτεχνική περίοδο 2012-13. Κι ας μας συγχωρήσουν οι εκλεκτοί αναγνώστες μας για την -δίκην Δαρείου- εμμονή μας στην επανάληψη της διαπίστωσης ότι η Ορχήστρα και ο καλλιτεχνικός της διευθυντής παραμένουν αστήρικτοι από τους δημόσιους θεσμούς, που θα όφειλαν να συγκροτούν την επικουρική πλαισίωση για την καρποφορία της επιχειρούμενης αναθεώρησης των κριτηρίων προγραμματισμού των συναυλιών. Πουθενά στην Ευρώπη οι θεσμοί δεν ταυτίζονται τόσο με τα πρόσωπα όσο στην Ελλάδα και τα πρόσωπα αυτά είναι -δυστυχώς- συνήθως ακατάλληλα για τις θέσεις που κατέχουν. Αυτή είναι εξάλλου η αιτία που εκδηλώνουν παροιμιώδη αδιαφορία απέναντι σε ένα αντικείμενο που ούτε γνωρίζουν ούτε αγαπούν.
Αυτά για την αποτροπή αναμενόμενων, αλλά λανθασμένων διλημμάτων που ίσως επιχειρηθεί να διατυπωθούν, με στόχο να επανέλθουμε στο δόγμα των 10 συμφωνιών και των άλλων τόσων κοντσέρτων που μόνα διαχρονικά διασφαλίζουν πληρότητα αιθούσης. Σε αυτό το πλαίσιο, παράθυρο μετρημένης αισιοδοξίας άνοιξε η θέρμη, με την οποία οι ίδιοι οι μουσικοί της ΚΟΑ αποτίμησαν τον ειδικευόμενο σε έργα του 20ού αιώνα αρχιμουσικό Daniel Kawka και το γεμάτο εκπλήξεις πρόγραμμά του, αντίδραση που -από μόνη της- οφείλει να οδηγήσει αρκετούς σε αυτοκριτικό προβληματισμό για επιπόλαιες απαξιωτικές προκαταλήψεις τους.
Τη συναυλία εγκαινίασε το συμφωνικό ποίημα Les offrandes oubliees ενός μόλις 22χρονου Olivier Messiaen (1908 - 1992), φρέσκου από τη μαθητεία του πλάι σ' έναν Πώλ Ντυκάς, αλλά με ήδη διαμορφωμένο προσωπικό ύφος. Η σωματική και βουλητική στιβαρότητα του Καφκά υπήρξε μεταδοτική για τους Έλληνες δεξιοτέχνες, που επέτυχαν σε αυτήν τη συμφωνική τριπτυχία τη -ζητούμενη από τον θρησκευόμενο συνθέτη- εκστατική αιώρηση της ευχαριστιακής ευλογίας ως ιδιαίτερης αισθητικής και μεταφυσικής εμπειρίας.
Για το μέσον της βραδιάς ο Γάλλος αρχιμουσικός επέλεξε ένα σύγχρονο κοντσέρτο για το εκκλησιαστικό όργανο και ορχήστρα, το 1ο (1995) του 48χρονου Thierry Escaich, παρεμπιπτόντως διαδόχου του Μωρίς Ντυρυφλέ ως οργανίστα του παρισινού Ιερού Ναού Saint - Etienne du Mont. Οι διάσπαρτες θρησκευτικές καταβολές και αναφορές ζυμώνονται μέσα στη σύνθεση με κινηματογραφικής έντασης αφήγηση, ενίοτε αφόρητου βαθμού, και αντιστοίχως υποβλητική ατμόσφαιρα, όπως εξάλλου μας έπεισε αυτοπροσώπως ο Εσκέκ με την ιδιότητα του σολίστ.
Ο ίδιος κατέλαβε και πάλι τη θέση του ενώπιον του εκκλησιαστικού οργάνου για το κύριο πιάτο του μουσικού συμποσίου της 1ης/2/2013 στην αίθουσα «Χρήστος Λαμπράκης» του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, την 3η συμφωνία, τελευταία και δημοφιλέστατη εκείνων του Camille Saint - Saens (1835 - 1921), «avec orgue», όπως εξάλλου ευθαρσώς υποδηλώνει ο παράτιτλός της. Και εν προκειμένω, οι προσδοκίες μας δεν διαψεύσθηκαν από μιαν ερμηνεία δυναμική και αρχιτεκτονικά αρθρωμένη ήδη από τη μυστηριακά φορτισμένη έναρξή της. Ήταν μια ανάγνωση ζωηρή και πάλλουσα από αγωγική φυσικότητα, με λάμψη αλλά και φωτοσκίαση λεπτομερειών που πυροδότησε απόδοση, την οποία η ΚΟΑ δεν επιφυλάσσει ανεπιλέκτως. Από τα πρώτα κιόλας μέτρα αντιληφθήκαμε ότι ο Καφκά δεν αντιμετωπίζει τον Σεν - Σανς ως απλώς συμπαθή ακαδημαϊκό μιμητή του Μπετόβεν, αλλά ως ιδίω δικαιώματι έγκυρο συμφωνιστή, μεγεθύνοντας συναρπαστικά την αίσθηση κλιμάκωσης για την επανέκθεση του μεγάλου θέματος της α' κίνησης. Την ίδια αφοσιωμένη αναζήτηση μουσικής ουσίας βιώσαμε και στη μεγάλης πνοής ανάπτυξη του κεντρικού poco adagio, ενώ θαυμάσαμε για μιαν ακόμη φορά τη συμμετοχική παρέμβαση του Εσκέκ από το εκκλησιαστικό όργανο, που προσπόρισε μέγεθος και μαγεία κινηματογραφικού soundtrack στο επιβλητικό φινάλε της συμφωνίας, βαρύ, μεγαλοπρεπές και οπωσδήποτε αντάξιο επίμετρο ενός σημαντικού συμφωνικού δημιουργήματος. Κοινό και μουσικοί ένωσαν με ευγνωμοσύνη τις επευφημίες τους για μιαν εμπειρία βαθύτατα ψυχαγωγική και -επιτέλους- ενδιαφέρουσα...
