Ο Σταύρος Λάντσιας ανήκει σε εκείνη τη σπάνια -διεθνώς και ακόμη περισσότερο προφανώς για την Ελλάδα- κατηγορία μουσικών που δεν ασχολούνται απλώς, αλλά κάνουν jazz, με άλλα λόγια το κορυφαίο τμήμα της αφροαμερικανικής μουσικής παράδοσης εμπεριέχεται σε οποιαδήποτε μουσική τους δραστηριότητα. Ακόμα και αν αυτή αφορά ένα άλλο και εντελώς διαφορετικό από την jazz ιδίωμα. Για να μην παρεξηγηθούμε, δεν εννοούμε φυσικά ότι η συντριπτική πλειοψηφία της (ολιγάριθμης κατ' αναλογία προς τον πληθυσμό της χώρας μας) ελληνικής jazz σκηνής δεν αποτελείται από άριστους εκτελεστές και πολύ ικανούς συνθέτες. Η καθοριστικότατη διαφορά όμως είναι ότι οι περισσότεροι εξ αυτών ενεργοποιούνται αποκλειστικά εντός της jazz.
Αντιθέτως, ο σαρανταεπτάχρονος Κύπριος μουσικός, ο οποίος, μετά από λαμπρές κλασικές σπουδές πιάνου και θεωρίας στη Λευκωσία και ακόμη λαμπρότερες ενορχήστρωσης, κινηματογραφικής μουσικής και βέβαια jazz στην Αμερική (και πιο συγκεκριμένα στην αναμφίβολα σημαντικότερη σχολή jazz διεθνώς, του Berklee College της Βοστόνης) εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Ελλάδα, έχει συνεργαστεί ως πιανίστας/εκτελεστής με μια ευρύτατη γκάμα των σπουδαιότερων εγχώριων ονομάτων (από τον Διονύση Σαββόπουλο μέχρι τον ομοεθνή του Αλκίνοο Ιωαννίδη) διατηρώντας όμως και αφήνοντας πάντα το δικό του, απόλυτα προσωπικό και βέβαια βαθύτατα και στο έπακρο jazz, αποτύπωμα στη δική τους μουσική και τραγούδια.
Πολύ περισσότερο, όμως, φυσικά, το αποτύπωμα αυτό είναι ορατό στην αμιγώς jazz δουλειά του, κατ' αρχήν τη συλλογική με τους Human Touch, το τρίο του με τους David Lynch και Γιώτη Κιουρτσόγλου. Εκεί όμως που αυτή η «jazz αίσθηση», που κυριολεκτικά αναβλύζει εκ των έσωθεν του Σταύρου Λάντσια και εμποτίζει τόσο ζωογόνα και δημιουργικά οτιδήποτε κάνει, είναι στους τρεις μέχρι στιγμής προσωπικούς του δίσκους. Τα «Επιστροφή» του '99 και «Το Ταξίδι Μιας Νότας» του '02 ακολούθησε επάξια το '11 το «Ημερολόγιο Ονείρων», θαυμάσιο όσο και τα προηγούμενα, αλλά ακόμη πιο εσωτερικό, μια φιλόδοξη μα ταυτόχρονα και σαγηνευτικά «χαμηλόφωνη» σουίτα για πιάνο, σοπράνο σαξόφωνο και ορχήστρα την οποία ο Σ.Λ. φέρει άψογα εις πέρας, ενσωματώνοντας παράλληλα περισσότερα από κάθε άλλη φορά στοιχεία από την κλασική, αλλά και την κινηματογραφική μουσική στο έργο του. Αποσπάσματα από αυτή, αλλά και τις προηγούμενες δουλειές του θα ακουστούν στη σημερινή του εμφάνιση στο «Passport» του Πειραιά με τίτλο «Το Ποτάμι Του Χρόνου», στην οποία το σχήμα (σοπράνο σαξόφωνο, βιολί, τσέλο και κοντραμπάσο) του βιρτουόζου πιανίστα θα συμπράξει δημιουργικά με το τρίο κρουστών Κρόταλα.
Συνέντευξη στον Θάνο Μαντζάνα
* Ο τελευταίος σας δίσκος ήταν ένα ακόμα jazz album, ένα αμιγώς συμφωνικό έργο ή μια «μετα-συμφωνική» προσέγγιση στην jazz;
Θα έλεγα απλώς μια συνέχεια της συνθετικής μου δουλειάς, φιλοδοξία μου πάντα είναι να είμαι δημιουργικός και να έχω κάτι ουσιαστικό μουσικά να πω στους συνεργάτες μου και φυσικά και στο ακροατήριο.
* Χωρίς καμία διάθεση κολακείας μεν, αλλά... γιατί δεν έχουμε περισσότερες δισκογραφικές δουλειές ενός τόσο σημαντικού και μεστού συνθέτη όπως εσύ;
Μακάρι να μπορούσα να κυκλοφορώ ένα καινούργιο CD κάθε χρόνο. Ως επαγγελματίας μουσικός, όμως, δουλεύω και με άλλους καλλιτέχνες, κάτι που απολαμβάνω και με εμπνέει. Επίσης με την κρίση στη δισκογραφία πρέπει να χρηματοδοτώ ο ίδιος τις παραγωγές μου, κάτι όχι και τόσο εύκολο!
* Η jazz είναι ένα πολύ μεγάλο μέρος της σύγχρονης μουσικής ή αντιθέτως το πιο ενδιαφέρον μέρος του συνόλου της σημερινής μουσικής μετασχηματίζεται σιγά - σιγά σε κάτι που θα μπορούσαμε με την ευρύτερη έννοια να θεωρήσουμε και να αποκαλέσουμε jazz;
Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η jazz έχει ενσωματώσει διάφορα είδη μουσικής και επηρεάζει διεθνώς τους μουσικούς και ιδιαίτερα τους οργανοπαίκτες. Δύσκολα θα βρεις μουσικούς που να μην έχουν ακούσει π.χ. τον Miles Davis. Γι' αυτόν τον λόγο, ίσως, όλο και περισσότερα είδη μουσικής περιέχουν στοιχεία της jazz.
* Πώς θα περιγράφατε αλήθεια το τι είναι η jazz για εσάς ύστερα από τόσα χρόνια, με μία μόνο πρόταση;
Ούτε καν με μία πρόταση, αλλά με μία και μόνη λέξη: Έκπληξη!
* Δεν έχετε μεν γεννηθεί στην Ελλάδα, αλλά είναι η χώρα όπου κατοικείτε μόνιμα και εργάζεστε εδώ και πολλά χρόνια. Πώς βιώνετε, λοιπόν, τόσο ως άνθρωπος όσο και ως δημιουργικός και κάτι περισσότερο από ενεργός μουσικός, την οικονομική και όχι μόνο κρίση που μας πλήττει τα τελευταία τρία χρόνια;
Έχουν λιγοστέψει οι ζωντανές εμφανίσεις και μειωθεί αισθητά οι αμοιβές. Το επάγγελμα του μουσικού, όμως, εκ των πραγμάτων δεν εξασφαλίζει σταθερό εισόδημα.
* Ποια είναι η προσωπική σας άποψη για τα αίτια και τους λόγους αυτής της σύνθετης κρίσης και τους πιθανούς -πολιτικούς και μη- τρόπους εξόδου από αυτήν;
Ίσως να έχουμε αφήσει τα πράγματα να φτάσουν σε αυτό το σημείο διότι οι δυσχέρειες δεν μας είχαν αγγίξει προσωπικά. Τώρα πια είναι δύσκολο ακόμη και να φανταστούμε μια ιδανική διέξοδο, ελπίζω απλώς όλοι μας να έχουμε μάθει κάτι και να βγούμε πιο σοφοί από αυτή τη δυσάρεστη περίοδο.
* Πώς βλέπετε την κατά πολύ ανάλογη κρίση που φαίνεται να απειλεί, αν δεν έχει ενσκήψει ήδη, στη χώρα σας, την Κύπρο; Οφείλεται στους ίδιους λόγους με την ελληνική και ήταν εξίσου αναπόφευκτη; Διακρίνετε κάποια ορατή λύση ή το ίδιο αδιέξοδο με την ελληνική;
Ήταν αναμενόμενο, το ίδιο είχε γίνει και με την κρίση του Χρηματιστηρίου, την Ελλάδα ακολούθησε η Κύπρος. Σε μια παγκοσμιοποιημένη πλέον οικονομία υποθέτω πως καμία χώρα δεν μπορεί να μείνει ανεπηρέαστη.
* Τι έχετε να πείτε για την άνοδο και τελικά επικράτηση της Δεξιάς στις πρόσφατες κυπριακές εκλογές και την αντίστοιχη ήττα της Αριστεράς, μετά μάλιστα από την πρώτη φορά που κατόρθωσε να εκλέξει Πρόεδρο;
Δεν νομίζω ότι ηττήθηκε η αριστερή ιδεολογία, ούτε ότι η Δεξιά επικρατεί πλέον στη Κύπρο. Απλώς η αναμενόμενη πρώτη αντίδραση του κόσμου είναι να φορτώσει τις ευθύνες σε μια παράταξη και να ελπίζει σε μια «αλλαγή» ψηφίζοντας την «απέναντί» της. Φοβάμαι όμως ότι οι πολίτες αδυνατούν να προσαρμοστούν στα καινούργια δεδομένα και οι πολιτικοί (ανεξαρτήτως ιδεολογίας) δεν πείθουν με τις υποσχέσεις τους, έχοντας χάσει οι περισσότεροι την αξιοπιστία τους. Αισιοδοξώ ότι κάποια στιγμή μια πιο ώριμη κοινωνία θα αναδείξει τους πραγματικά «εκλεκτούς» πολίτες για να την κυβερνήσουν.
* Πόσο διαφορετικός, ή ίσως και απλώς χειρότερος, είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζει το επίσημο ελληνικό κράτος τον πολιτισμό στα χρόνια των Μνημονίων σε σχέση με την αμέσως προηγούμενη περίοδο;
Δεν μπορώ να εκφέρω γνώμη εύκολα μιας και δεν έχω μεγάλη εμπειρία από κρατικές επιχορηγήσεις. Υποθέτω ότι τώρα υπάρχουν λιγότερα χρήματα για κρατική υποστήριξη, προσωπικά όμως θα προτιμούσα διαφορετικού τύπου βοήθεια από το κράτος. Παραδείγματος χάριν θα μπορούσαν αντί για οικονομική βοήθεια να διαθέτουν αρχαιολογικούς χώρους η θέατρα για συναυλίες, ειδικά σε δημιουργικά γκρουπ. Επίσης είναι η πιο κατάλληλη εποχή για να εκμεταλλευτούμε τη θετική πλευρά της παγκοσμιοποίησης και να προβάλλουμε τον πολιτισμό μας. Στο χώρο μου ιδιαίτερα η σύμπραξη με ξένους μουσικούς ενεργεί ευεργετικά με διάφορους τρόπους.
* Τι σας παρακίνησε να συνεργαστείτε με τα Κρόταλα και ποιο είναι για εσάς το πιο ενδιαφέρον στοιχείο αυτής της σύμπραξης; Τι διαφορετικό από άλλες εμφανίσεις σας περιμένει να ακούσει το κοινό στη συναυλία σου στο «Passport»;
Ο συνδυασμός του εξωστρεφούς στοιχείου των κρουστών με την πιο «εσωτερική» δική μου μουσική νομίζω είναι το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της συνεργασίας μας.
* Και τα σχέδια σας για το υπόλοιπο του '13;
Ακολουθούν οι συναυλίες του καλοκαιριού, αλλά και προετοιμασία για κάποιες εμφανίσεις στη Γερμανία το φθινόπωρο.
Η ζωντανή απόλαυση της τόσο υψηλής ποιότητας μουσικής του Σ.Λ. είναι, τουλάχιστον για εμάς, μια εγγύηση για ένα λίγο καλύτερο, έστω και από αισθητικής και μόνο πλευράς, καλοκαίρι...
