Εχοντας αρχίσει να χτυπάει τον ρυθμό πάνω στα μαξιλάρια του καναπέ με τις βελόνες του πλεξίματος, το πρώτο του σετ τυμπάνων σχηματίστηκε κομμάτι-κομμάτι, με πρώτο ένα ταμπούρο. Το πρώτο του αξιόλογο ήταν ένα Tama βαμμένο μαύρο, για να φαίνεται πιο... «ζόρικο»!
Τα ακούσματα του μεγάλου αδελφού έφεραν στα αυτιά του τους ήχους των Dead Can Dance, Pink Floyd και Police ή το heavy metal των Black Sabbath, των Metallica ή των Manowar. Ήταν δεν ήταν 7 ετών όταν πρωτάκουσε το «Industrial Revolutions 3» του Jean Michel Jarre, σκοτεινό και μυστηριώδες για τις αισθήσεις ενός μικρού παιδιού. Φανταζόταν πως βρίσκεται στο ημίφως ενός δωματίου και πως περιμένει κάτι μεγαλειώδες, υπερβατικό να συμβεί.
Από μικρός κατέγραφε σε κασέτες συνδυασμούς των κρουστών του με άλλα ακουστικά ή μη όργανα. Έναν «καθαρό» ήχο, σε αντίθεση μ’ έναν «βρόμικο»! Ηχογραφώντας με μία από τις πρώτες του «καλές» μπάντες, τους Outward Bound, μια γνωστή βρετανική δισκογραφική εταιρεία ενδιαφέρθηκε για την παραγωγή ενός δίσκου στα χνάρια του «ήχου δίπλα στη σιωπή» της ECM. Ο νεαρός ντράμερ ένιωσε πως μπορεί να επικοινωνεί με ανθρώπους που μέχρι τότε ήταν ήρωές του. Η θερμή τους ανταπόκριση υπήρξε συγκινητική.
Ατακτη φυγή
Με ένα δανεικό σετ έπαιξε στα 14 με μια hardcore punk μπάντα, την Άτακτη Φυγή. Ηχογράφησαν μαζί τον «Κόσμο του ελέους», ένα κομμάτι που μπήκε σε μια punk συλλογή της εποχής. Ήταν η πρώτη του ηχογράφηση και η πρώτη φορά που ένιωσε την αποδοχή των συναδέλφων μουσικών.
Απ’ την ηλικία αυτή, μια εντύπωση ιδιαίτερη, δυνατή, του προκαλούσε έντονα συναισθήματα. Αυτά ψάχνει, αυτά τον διαπερνούν μέχρι και σήμερα. Κι όταν τα πραγματώνει, νιώθει πως ακόμα δεν έχει «στερέψει η πηγή», πως κάτι καλό θα γίνει. Περιμένει να ακούσει τον επόμενο σπουδαίο ήχο, αυτόν που τον ωθεί στο επόμενο βήμα, σαν μια έμπνευση που γεννάει τους δικούς της χυμούς.
Αυτοδίδακτος ντράμερ, στα μέσα των ’90s ο Γιάννης βάζει μια αγγελία σε ένα metal περιοδικό αναζητώντας δύο «πληκτράδες». Αποτυχία! Ήταν μια δυνατή σφαλιάρα. Αυτή τον οδήγησε στο Δημοτικό Ωδείο Αμαρουσίου. Τον ανέλαβε ο πολύ καλός ντράμερ Νίκος Χριστόπουλος. Φανταστικός δάσκαλος, ανέχτηκε έναν μαθητή που δεν μπορούσε να διαβάσει από παρτιτούρα...
Νίκος Σιδηροκαστρίτης
Με την παρότρυνση του Χριστόπουλου, ο μικρός μαθητής κέρδισε όση αυτοπεποίθηση του ήταν αναγκαία για να τολμήσει την εμβάθυνση στην τεχνική με έναν ξεχωριστό χειριστή και δάσκαλο των τυμπάνων, τον Νίκο Σιδηροκαστρίτη. Στο Modern Music School (MMS) του Γιώργου Μεταλληνού, ο Νίκος τον ρώτησε ποιοι ήταν οι αγαπημένοι του ντράμερ. Του έκανε εντύπωση ότι ο Γιάννης του ανέφερε τον Pierre Moerlen των Gong ή τον Κριστιάν Βαντέρ των Magma - πνευματικό παιδί του μεγάλου ντράμερ Elvin Jones από το κουαρτέτο του John Coltrane.
Εκείνα τα τρία χρόνια με τον Σιδηροκαστρίτη «απλώθηκε αισθητικά, τεχνικά ένας υπέροχος νέος κόσμος». Ακούγανε μαζί μουσική, του πρότεινε δίσκους και ο νεαρός Ηλιάκης έμαθε να καλλιεργεί τον προσωπικό του ήχο έχοντας πρόσβαση στον πιο «δύσκολο» ήχο των τυμπάνων. Ήχο βαθύ, χαμηλόφωνο, εκφραστικό.
Εμαθε ότι η κινητική ενέργεια των χεριών δεν εξαντλείται στην επιφάνεια μιας μεμβράνης, αλλά δονεί -διεγείροντας το «νεύρο» του οργάνου- πιο βαθιά, πιο συνολικά. Δεν είναι τυχαίο ότι οι μαθητές του Σιδηροκαστρίτη έχουν έναν ήχο ατμοσφαιρικό, ζεστό. Κάτι που για τον ίδιο είναι κάτι εντελώς αυθόρμητο, πηγαίο, μαγικό. Από εκείνη τη στιγμή, η αυτοπεποίθησή του αναπτερώθηκε, οι αμφιβολίες για την αξία του μειώθηκαν. Μην έχοντας σπουδάσει Μουσική Θεωρία και Αρμονία, οι περιορισμοί του με τους βασικούς κανόνες της μουσικής τον δυσκολεύουν μεν, αλλά και τον αφήνουν πιο ελεύθερο να δημιουργήσει, έξω και πέρα από την όποια τυποποίηση.
Outward Bound
Η πρόταση του δάσκαλου υπήρξε αποκαλυπτική: η ηχογράφηση δύο νέων ανθρώπων, χειριστών μιας ηλεκτρικής κιθάρας και ενός πιάνου, τον μάγεψε. Πλησίασε το Δημήτρη Νεονάκη και τον Αντώνη Τσικανδυλάκη και οι πρόβες τους τους έφεραν στο -αλήστου μνήμης- jazz κλαμπ Παράφωνο της οδού Ασκληπιού και στη Βασιλική του Αγίου Μάρκου στο Ηράκλειο της Κρήτης.
Το 2010 οι Outward Bound έπαιξαν με τον Κώστα Θεοδώρου στο μπάσο στο Athens Jazz Festival της Τεχνόπολης, με το κοινό να φυλλοροεί μαζικά. Οι μόλις εκατό που έμειναν ασφαλώς και θα θυμούνται αυτή τη συναυλία. Την ίδια, ή περίπου, χρονιά ηχογραφήθηκε στο Spectrum Studio του Βαγγέλη Κατσούλη ο πρώτος τους δίσκος.
Το «The Path» περιέχει έναν ατμοσφαιρικό, ιμπρεσιονιστικό jazz ήχο, στην ατμόσφαιρα ενός «ήχου δίπλα στη σιωπή». Ο δίσκος αυτός κυκλοφόρησε και ακούστηκε στα ραδιόφωνα πολλών διαφορετικών χωρών, με θετικές κριτικές από Ηνωμένες Πολιτείες, Ιαπωνία, Γαλλία. Την επόμενη μέρα οι Outward Bound διαλύθηκαν.
Αυτοσχεδιάζοντας
Μην έχοντας ποτέ τηρήσει κανόνες μουσικούς, ο Γιάννης Ηλιάκης εκφράζεται με τον ελεύθερο αυτοσχεδιασμό. Συναντά μουσικούς από μια «ακατάτακτη» σχολή που έχουν πολλά πράγματα να πουν, χωρίς ιδιωματικές δεσμεύσεις ή αναφορές. Παίζει ξαναζεσταίνοντας τη σχέση του ανάμεσα στα παλιά μέλη των Outward Bound, ενώ, στην Αθήνα, αναθερμαίνεται μια δημιουργική σκηνή που απολαμβάνει τον αυτοσχεδιασμό. Όλο και πιο πολλά παιδιά βρίσκουν τρόπο έκφρασης στο free jazz improvisation. Ανάμεσά τους νιώθει «σαν στο σπίτι του»!
Στο On Off των Αμπελοκήπων, στο ΚΕΤ της Κυψέλης, στο Σπίτι Art Bar ή στο Underflow της οδού Καλλιρόης ένα ολοένα αναπτυσσόμενο κοινό συναντά τη διάθεση «να μην φοβάσαι μπροστά στο κενό» ή «θα βγάλω κάτι από το τίποτα», που οδηγεί έναν μουσικό σε ηχοτοπία που εκπλήσσουν ακόμα και τον ίδιο. Σε σημείο ώστε προειλημμένες αποφάσεις να μην εφαρμόζονται, καθώς η κάθε νύχτα απαιτεί «να πας εκεί που, πραγματικά, συμβαίνει τώρα»!
Ιδανικές δια-μουσικές συνεργασίες
Σήμερα, έχοντας πια συνδεθεί και γίνει φίλος αδελφικός με ανθρώπους που έχει συνεργαστεί, ο Ηλιάκης αισθάνεται πως ανήκει σε μια ευρύτερη οικογένεια. Οι σχέσεις αυτές, οι φιλικές, δημιουργούν μουσική.
Ciccada
Διορισμένος καθηγητής των Εικαστικών στο Ηράκλειο της Κρήτης, ο Γιάννης Ηλιάκης συνάντησε, μέσω ενός άρθρου του περιοδικού Jazz & Τζαζ με τίτλο «Progressive rock απ’ την Αθήνα», το συγκρότημα Ciccada. Με τον συνιδρυτή του, πολυπνευστό και χειριστή πάσης φύσεως πλήκτρων Νίκο Νικολόπουλο συνεργάζονται σε ένα ντουέτο. Στη συνέχεια, εντάσσεται στο σχήμα, ένα progressive folk rock σύνολο διόλου εφησυχασμένο στις αναζητήσεις του, στα χνάρια του ήχου του Canterbury, κοντά στον συμφωνικό ήχο των Griffon ή των Renaissance και των Gentle Giant.
Δώδεκα χρόνια πάνε από όταν ο Ηλιάκης συναντά τους Ciccada σε πρόβες, ηχογραφήσεις και live εμφανίσεις. Ηχογραφούν μαζί τον δεύτερο δίσκο τους, το «The Finest of Miracles», που παίχτηκε στην Αθήνα και σε ένα φεστιβάλ στο Μιλάνο, ανάμεσα σε μπάντες πολύ υψηλού επιπέδου, με avant-garde ή βαρυφορτωμένο συμφωνικό rock ήχο. Η αντίδραση του κοινού υπήρξε, τουλάχιστον, ενθαρρυντική.
Strovili
Ταυτόχρονα, η γνωριμία του με το Φώτη Μυλωνά τον φέρνει πιο κοντά στον καλό κιθαρίστα Γιάννη Χούλη, που, εκείνη την εποχή, ηχογραφούσε τη δική του μουσική. Λίγο μετά αντικαθιστά τον ντράμερ του σχήματος που είχε τον Χρυσόστομο Μπουκάλη στο κοντραμπάσο, στα σαξόφωνα τον Γιάννη Κινινή και στη φωνή την Αθηνά Χιώτη. Μαζί τους, o θαυμάσιος λυράρης Δημήτρης Χιώτης.
Παίζοντας συχνά σε σκηνές της Αθήνας και δουλεύοντας πάνω στα κομμάτια που έγραφε το «εργοστάσιο μουσικής» που λέγεται Γιάννης Χούλης, ένα σχήμα δυναμικό, μια μπάντα με συλλογικό χαρακτήρα διαμορφώθηκε. Είχε πέντε... ισχυρογνώμονες μουσικούς στις τάξεις της. Άλλοτε ο ήχος τους θύμιζε το rock, άλλοτε άγγιζε την electronica, άλλοτε το folk και τον αυτοσχεδιασμό της jazz. Η δυναμική των βλέψεών τους, η πολυμορφία των μελών του σχήματος -που επέλεξε τον τίτλο «Strovili» από το όνομα της βραχονησίδας Στροβίλη, κοντά στη Χίο, εκεί που στρίβουν τα πλοία προς το λιμάνι- διαμόρφωσε το ηχητικό τους αμάλγαμα.
Ανάμεσα στο 2016 και το 2020, στο τρίο Av.l.o.s ετερόκλητα σε πρώτη αίσθηση όργανα και φίλοι μουσικοί κατάφερναν να δημιουργήσουν ογκώδη ηχοτοπία σε κάποια παραισθητικά live, με φωτισμούς ειδικούς να τονίζουν τη μουσική. Στο Ηράκλειο της Κρήτης, στην κολεκτίβα αυτοσχεδιασμού Free the Soprano Player, αρχικά, με τον Οδυσσέα Γραμματικάκη στο σαξόφωνο, από το 2017 ο Γιάννης συνάντησε τους τρεις των Outward Bound, σe ένα σχήμα που εμπλουτιζόταν από μέλη ποικίλλων καλλιτεχνικών χώρων. Κάθε Κυριακή, χορευτές, performers, εικαστικοί, ακόμα και αγνοί παραδοσιακοί μουσικοί συμμετείχαν στο Freedom Day Jazz Festival, που ανακόπηκε στην τρίτη χρονιά του λόγω της επέλασης της πανδημίας.
Εκεί συναντήθηκε ένα βράδυ με τη βοκαλίστρια Μαρία Κριτσωτάκη και την Ολλανδή βιολονίστρια Myriam Den Boer. Με τον πολύπλευρο Βασίλη Τζαβάρα στα πλήκτρα και στις κιθάρες έγιναν πλέον οι Rabbits Eye, μια συνεργασία που απέφερε καρπούς: την κυκλοφορία του άλμπουμ «The damage was terrific».
Μια οικογένεια
Σήμερα, έχοντας πια συνδεθεί και γίνει φίλος αδελφικός με ανθρώπους που έχει συνεργαστεί, ο Γ. Ηλιάκης αισθάνεται πως ανήκει σε μια ευρύτερη οικογένεια. Οι σχέσεις αυτές, οι φιλικές, δημιουργούν μουσική. Χαίρεται μαζί τους κι ο ένας παρακινεί δημιουργικά τον άλλον. Στον αντίποδα, όντας μόνος, εκθέτει τον εαυτό του σε ερωτήματα. Τότε, μια εσωτερική παρόρμηση, γεμάτη αδιέξοδα, τον οδηγεί να καθίσει εμπνευσμένος μπροστά στα τύμπανά του.
Τσαλαβουτώντας, τα τελευταία χρόνια, ανάμεσα στα διάφορα μουσικά είδη, οι αναζητήσεις του Ηλιάκη εκφράζονται όλο και πιο πολύ με τον ήχο των ηλεκτρονικών οργάνων. Synthesizers, drum machines και προγράμματα υπολογιστή συνυπάρχουν με τα τύμπανά του στους δύο προσωπικούς του δίσκους. Με το «Mountain Mouth» του 2022, ένα παιχνίδι με ήχους, με ακόρντα και χροιές, παίρνει μορφή.
Επιμέλεια: Μαρώ Καβαλιέρου
