Συναντηθήκαμε με τον Θανάση Κουρλαμπά έξω από το θέατρο Άνεσις, όπου έχει ήδη κάνει πρεμιέρα το αριστούργημα του Μάμετ «Οικόπεδα με θέα», σε σκηνοθεσία Νικορέστη Χανιωτάκη, στο οποίο πρωταγωνιστεί με έναν all star θίασο 7 ηθοποιών. Εκεί, σε ένα παρκάκι κατάλληλο και για τη φωτογραφική αποτύπωση από τον Παύλο Παρασκευά, ανάμεσα σε ήχους της πόλης και στη φασαρία της που εκείνος αγαπά, οι λέξεις του μας βοήθησαν να τον γνωρίσουμε καλλιτεχνικά αλλά και προσωπικά. Μας μίλησε για τον τέταρτο χρόνο της παράστασης «Ο θάνατος του Ιβάν Ίλιτς» στο θέατρο Αλκμήνη, για τον τρίτο χρόνο της τηλεοπτικής επιτυχίας «Χαιρέτα μου τον πλάτανο» στην ΕΡΤ, αλλά με την ίδια γενναιοδωρία μάς μίλησε και για εκείνον, για τις αξίες του, για τη δουλειά του, για όσα τον ενοχλούν και όσα τον ανακουφίζουν. Είναι από εκείνες τις ολοκληρωμένες προσωπικότητες που δεν φοβάσαι να ρωτήσεις για όλα, γιατί πολύ απλά δεν φοβάται να απαντήσει σε όλα. Ήταν μια συνάντηση που, έστω και σύντομη, μας επέτρεψε να αφουγκραστούμε το αξιακό του σύστημα, να τον κατανοήσουμε ως καλλιτέχνη και να εκτιμήσουμε αυτή την ησυχία μέσα στην ανησυχία που τον χαρακτηρίζει. Γιατί οι λέξεις είναι πράξεις. Αυτός είναι ο Θανάσης Κουρλαμπάς.
Συνέντευξη στον Χρήστο Τζίφα
Φωτογραφίες για την ΑΥΓΗ: Παύλος Παρασκευάς
Τέταρτος χρόνος «Ο Θάνατος του Ιβάν Ίλιτς». Τι γίνεται με αυτή την παράσταση;
Είναι από τις κομβικές στιγμές στην καριέρα μου. Κουβαλάει μια πολύ δυνατή προσωπική σχέση με την Κωνσταντίνα Νικολαΐδη, που πλέον είναι άνθρωπος της ζωής μου. Κάναμε μια πολύ μεγάλη επιτυχία με τους «12 ενόρκους», ήμουν εκεί πέντε χρόνια σε έναν συγκεκριμένο ρόλο. Συνεργαζόμαστε καταπληκτικά. Είναι μια ευφάνταστη διασκευάστρια, μεταφράστρια, σκηνοθέτης πάνω από όλα. Φίλη και συνοδοιπόρος. Κάναμε, λοιπόν, πριν από τέσσερα χρόνια μια θεατρική δοκιμή. Πήρε ένα κορυφαίο μυθιστόρημα του Τολστόι και το έκανε διασκευή για δύο άντρες.
Είναι τόσο δύσκολο όσο ακούγεται;
Ήταν ένα πρωτόγνωρο θεατρικό στοίχημα. Είμαστε μαζί στη σκηνή με τον Γιώργο Γαλίτη, που τον θεωρώ αδερφό μου, έχουμε μια απίστευτη χημεία, ολοκληρώνω την ανάσα του και αυτός τη δική μου. Είναι, λοιπόν, ένα έργο που έχει 19 χαρακτήρες και όχι μόνο παίζουμε οι δυο άντρες τους 19 χαρακτήρες, αλλά εναλλασσόμαστε. Όλα τα πρόσωπα ζωντανεύουν από τις δύο αυτές ανδρικές φιγούρες. Κανένα σκηνικό αντικείμενο, μόνο μια περιστρεφόμενη καρέκλα. Ο κόσμος μάς λέει ότι σκέφτεται, είδε και ένιωσε τα πάντα. Είδε όλους τους χαρακτήρες. Ο Τολστόι έχει πιάσει με πάρα πολύ απλή γραφή τεράστια νοήματα. Είναι ένα έργο το οποίο υμνεί τη ζωή μέσα από την αντιμετώπιση του θανάτου. Ένας άνθρωπος, δηλαδή, που τα έχει κατακτήσει όλα, εξουσία, δύναμη, χρήμα, και ξαφνικά από ένα ατυχές γεγονός αρχίζει και οδεύει προς τον θάνατο. Ξαναπερνάει στον μύλο της επεξεργασίας, προσπαθεί να καταλάβει ποιος ήταν και φτάνει σε τρομερές ανατροπές μέσα του.
Όταν χτίζατε το έργο δυσκολευτήκατε;
Ήταν τέτοια η διασκευή, τόσο πρόσφορο και γόνιμο έδαφος, που κύλησε πολύ πιο εύκολα. Είναι καταιγιστική η σημειολογία του έργου. Φαινομενικά, είναι πολύ δύσκολο, αλλά υπήρξε τέτοια σύμπνοια, που χτίστηκε γρήγορα. Σε τρεις πρόβες το σηκώσαμε από το τραπέζι. Ήταν τέτοια η χημική ένωση, που οδήγησε σε τρομερό αποτέλεσμα. Η μουσική, το σκηνικό, τα κοστούμια. Όλα δέσανε. Δεν ήταν τόσο δύσκολη η διαδικασία, γιατί είχαμε τρομερά εφόδια. Είναι δύσκολη η εκτέλεση γιατί είναι μιάμιση ώρα χωρίς σχεδόν καθόλου παύση. Ένας καταιγιστικός, υπεράνθρωπος ρυθμός, και πραγματικά όταν τελειώνουμε, χρειάζεσαι χρόνο για να συνέλθεις. Το πρώτο μέρος είναι στα όρια της κωμωδίας. Κωμωδία είναι και η ίδια η ζωή και οι ανατροπές της. Σαφώς κάνουμε τις επιλογές μας, τις διορθωτικές μας κινήσεις, αλλά η ζωή τραβάει τη δική της πορεία και σε κρατάει από το χεράκι. Όσο αντιστέκεσαι, τόσο σε μαλώνει, όσο προχωράς και τη βιώνεις, τόσο σε χαϊδεύει και σου προσφέρει. Αυτό το έργο είναι ένα μαγικό ταξίδι.
Πες μας για τα «Οικόπεδα με θέα», τη νέα παράσταση όπου πρωταγωνιστείς.
Είναι ένα αριστούργημα και σήμερα μοιάζει ακόμα πιο σπαρταριστό, φρέσκο και ζωντανό. Μιλάμε για μια εξαιρετική σκηνοθεσία του Νικορέστη Χανιωτάκη, στο θέατρο Άνεσις, με έναν φανταστικό θίασο. Ο Γιάννης Μπέζος, ο Άρης Λεμπεσόπουλος, ο Μάκης Παπαδημητρίου, ο Γιάννης Δρακόπουλος, ο Μάριος Μαριόλος και ο Γεράσιμος Σκαφίδας. Εφτά άντρες πάνω στη σκηνή σε ένα έργο για το ανελέητο κυνήγι του χρήματος, της καταξίωσης, που φτάνει να είναι πλέον αυτοσκοπός. Πώς εκατομμύρια ζωές χαραμίστηκαν σε αυτό και θα χαραμίζονται. Η τέχνη, το πνεύμα, η λογοτεχνία ίσως είναι μερικές από τις αντιστάσεις σε αυτή την κακή, κατά την ταπεινή μου γνώμη, επιλογή ζωής: να κυνηγάς μόνο το χρήμα και την εξουσία. Η ζωή γεννιέται, πηγάζει και σπαρταράει αλλού. Ξεκινάει ένα σαρκοφάγο κυνηγητό για το ποιος θα επιβιώσει· στιγμιότυπα, στιγμές, λόγια, χαρακτήρες που βλέπουμε γύρω μας εδώ και πάρα πολλά χρόνια και θα συνεχίσουμε να βλέπουμε.
Με ποια κριτήρια διαλέγεις πια τις δουλειές σου;
Δουλεύεις με τα «ναι», αλλά καριέρα κάνεις με τα «όχι». Οι επιλογές μου μού έχουν κοστίσει. Έχω πει «όχι» που θεωρητικά δεν θα έπρεπε να έχω πει και οικονομικά και καλλιτεχνικά, αλλά μέχρι τώρα είμαι ευτυχισμένος με τις επιλογές μου. Έχω βρεθεί δίπλα σε σπουδαίους ανθρώπους.
Είναι τα έργα ή οι συνεργάτες;
Είναι οι συνεργάτες. Γιατί και οι συνεργάτες ορίζουν τα έργα. Εγώ είχα την τύχη, γιατί παίζει μεγάλο ρόλο η τύχη στις ζωές μας γενικά, πόσο μάλλον στη δουλειά μου, να βρεθώ δίπλα στον Σπύρο Ευαγγελάτο για σχεδόν τριάντα έργα. Με διαμόρφωσε καθοριστικά ως άνθρωπο και μετά καλλιτεχνικά. Έμαθα το κλασικό ρεπερτόριο, πώς αντιμετωπίζεις το κείμενο, τον σεβασμό, τη συνέπεια, ποιος πρέπει να είσαι πάνω στη σκηνή και κάτω από αυτήν. Ο ηθοποιός δεν είναι μόνο πάνω στη σκηνή. Είναι ίσως και κυρίως κάτω, δίπλα και πίσω από τη σκηνή. Η συμπεριφορά του, η ευγένεια και το ήθος του. Σαφώς είναι και το έργο και ο ρόλος, μόνο πίσω δεν τα βάζω, αλλά πρωτίστως είναι το ανθρώπινο πλαίσιο στο οποίο θα περάσω μήνες από τη ζωή μου.
Τρίτη χρονιά για το «Χαιρέτα μου τον πλάτανο». Πού οφείλεται αυτή η επιτυχία;
Είναι από τις λίγες φορές που το κρατικό κανάλι δίνει φως για τρίτη χρονιά σε μια κωμική σειρά. Φαίνεται ότι έχει αγαπηθεί πολύ. Το κρατικό κανάλι λειτουργεί με διαφορετικό τρόπο. Επιτέλους μπήκε δυναμικά στη μυθοπλασία και έχει κάνει τρία χρόνια τώρα σπουδαίες δουλειές. Έχει ανεβάσει πολύ τον πήχη. Είμαι τρίτη χρονιά σε μια σπουδαία παρέα με καταπληκτικούς σκηνοθέτες και συνεργεία. Είναι πολύ απαιτητικοί οι ρυθμοί γιατί είναι καθημερινό, αλλά είναι κωμωδία και η κωμωδία όσο δύσκολη και αν είναι, που για μένα είναι το δυσκολότερο είδος, δίνει έναν τόνο χαράς και στην καθημερινότητά σου. Χαιρόμαστε γιατί, από ό,τι φαίνεται, δίνουμε και χαρά και χαμόγελο κάθε μέρα.
Αποχώρησε ξαφνικά από τη σειρά ο Φιλιππίδης. Επηρεάστηκε η δουλειά σας;
Ήταν σοκαριστικό σε ανθρώπινο επίπεδο. Όλη αυτή η κατάσταση ήταν τόσο δυσάρεστη για όλους μας. Όταν, λοιπόν, είσαι σε ένα περιβάλλον με μια τόσο σοκαριστική εξέλιξη, πρέπει να είσαι ρομπότ για να μην επηρεαστείς.
Πώς καταφέρνεις και συνεχίζεις χωρίς αυτό να αποτυπωθεί;
Η σειρά είναι ένα αυθύπαρκτο πράγμα, είναι ένα προϊόν που το υπηρετείς με τον καλύτερο δυνατό τρόπο που μπορείς, με τις όποιες δυσκολίες. Υπήρξε μια δυσάρεστη κατάσταση. Τη βιώσαμε. Η ζωή, όμως, συνεχίζεται και η δουλειά επίσης είναι ένα κομμάτι της ζωής και συνεχίζεται και αυτό.
Ρωτάμε συνήθως τις γυναίκες συναδέλφους σου, αλλά έχεις βιώσει εσύ ποτέ άσχημες καταστάσεις στη δουλειά;
Κατ’ αρχάς, καλά κάνετε. Ήταν καιρός να ξεκινήσει, να ξεμπλοκάρουν και να μιλήσουν οι άνθρωποι. Τώρα πλέον ο κάθε Κουρλαμπάς που θα θελήσει να συμπεριφερθεί με έναν βίαιο ή αλαζονικό τρόπο θα το σκεφτεί διπλά. Έχω αισθανθεί πίεση και να φτάνω στα άκρα μου, όχι από κακοποιητική συμπεριφορά, ευτυχώς υπήρξα τυχερός, αλλά από προσβλητικές συμπεριφορές κυρίως σε ανθρώπους δίπλα μου. Πάνω και κάτω από τη σκηνή. Πίσω και μπροστά από τις κάμερες. Έχω γίνει έξαλλος με συνάδελφο που μίλησε άσχημα σε μέλος του συνεργείου. Όχι γιατί είμαι Ρομπέν των Δασών, απλώς δεν μπορώ να ανεχτώ την ασυνέπεια και την αδικία. Είναι μία δουλειά με πολλή ένταση και στην ένταση ο άνθρωπος δοκιμάζεται. Φτάνει στα όριά του. Αυτό, όμως, που τον κάνει άνθρωπο είναι ότι, φτάνοντας στα όριά του, δεν θα τα ξεπερνάει. Πρέπει να θυμόμαστε συνέχεια σε αυτή, όπως και σε όλες τις δουλειές, ότι έχουμε έναν χώρο και έναν χρόνο δικό μας, οι οποίοι ακουμπάνε και πολλές φορές ταυτίζονται με τον χώρο και τον χρόνο του άλλου. Αν, λοιπόν, απαιτείς να έχεις τον χώρο και τον χρόνο σου, είσαι υποχρεωμένος να ανεχτείς τον χώρο και τον χρόνο του άλλου. Όταν αυτές οι φούσκες σκάνε, υπάρχει πρόβλημα. Έχω βιώσει δυσάρεστες συμπεριφορές, έχω απαντήσει καταλλήλως και αισθάνομαι καλά με τον εαυτό μου. Αυτό που με φέρνει στα άκρα είναι η ασυνέπεια και η έλλειψη σεβασμού στα συναισθήματα, στην προσωπικότητα, στον χαρακτήρα, στον χρόνο και στον χώρο του άλλου.
Δεν έχει περάσει συνέντευξή σου χωρίς να σε ρωτήσουν για το παιδί σου και την επιλογή του. Νιώθω ότι έχεις και πιεστεί και στενοχωρηθεί με αυτό.
Είναι από τις πιο δύσκολες στιγμές που έχω βιώσει. Έχω βιώσει δύσκολες στιγμές στη δουλειά μου. Έχω βρεθεί με ανθρώπους που μου συμπεριφέρθηκαν δύσκολα και έχω αντεπεξέλθει. Αυτό ούτε που το φανταζόμουν. Αισθάνομαι πάρα πολύ δυσάρεστα έως και αηδιαστικά. Πρώτα απ’ όλα, δεν προστάτεψα εγώ τον εαυτό μου. Να καταλάβω πώς λειτουργούν αυτά τα sites. Δίνω μια συνέντευξη και λέω κάτι αυτονόητο, και είμαι περήφανος. Μετά παίρνουν ό,τι μπορούν, αγοράζουν κομμάτια και τα χρησιμοποιούν γιατί πουλάει και τώρα αν γκουγκλάρει κάποιος Κουρλαμπάς, θα δει πρώτα ότι ο γιος μου κάνει μπαλέτο. Εγώ το είπα τρεις φορές. Τέλος πια, αυτό το κομμάτι δεν το ακουμπάμε. Παρόλο που θα ήθελα. Ήταν τόσο αηδιαστικό και σαρκοβόρο αυτό και δείχνει την εικόνα ότι ο Κουρλαμπάς βγαίνει κάθε μέρα και λέει ότι ο γιος του κάνει μπαλέτο. Παντελώς ψευδές. Δεν ξέρω πώς να το αντιμετωπίσω. Ενώ θέλω να σου μιλήσω για αυτό, δεν θα ξαναπώ τίποτα για αυτό. Οι περισσότεροι άνθρωποι μου δίνουν συγχαρητήρια, που βγήκα και μίλησα. Χαίρομαι που μου λένε άνθρωποι ότι με αφορμή τη δική μου συνέντευξη σκέφτηκαν αλλιώς τα πράγματα. Έστω και έναν άνθρωπο να βοήθησα ή να ξεμπλόκαρα, μου είναι υπεραρκετό.
Υπάρχει κάτι άλλο που σχεδιάζεις καλλιτεχνικά;
Έχω τη χαρά και την ευτυχία να έχω συναντηθεί με ένα σπουδαίο πλάσμα, μια καταπληκτική ηθοποιό, την Αμαλία Νίνου. Σκηνοθετώ για πρώτη φορά, σε διασκευή και μετάφραση της Νικολέτας Κοτσαηλίδου, και κάνουμε ένα εμβληματικό έργο για τον έρωτα, την «Αφροδίτη με τη γούνα» του Μαζόχ.
Ποια είναι η σχέση σου με την Αθήνα;
Μεγάλωσα στην Καλαμάτα, που τη λατρεύω. Είναι ο τόπος μου, η ζωή μου, το χώμα μου, οι άνθρωποί μου. Ήρθα για σπουδές στο Πάντειο και έγινα Αθηναίος. Από μικρό παιδί μαγευόμουν. Αισθάνομαι τον εαυτό μου άνθρωπο του κέντρου. Μου αρέσει η φασαρία. Ποτέ δεν ονειρεύτηκα μια απομονωμένη περιοχή της Αθήνας. Θέλω να ανοίγω το παράθυρο, ειδικά το καλοκαίρι, και να ακούω τον ήχο και τους θορύβους. Μου αρέσει να χάνομαι στο κέντρο και να περπατάω.
